თურქეთს მომავლის აშენება სომხების გენოციდის აღიარების გარეშე არ შეუძლია: „გენოციდის მოწინააღმდეგეთა კავშირის“ ლიდერები

ფრანკფურტში მოქმედი „გენოციდის მოწინააღმდეგეთა კავშირის“ ხელმძღვანელობის წარმომადგენლები, სელაი ერთემი და ერან გუნდუზი, დარწმუნებულები არიან, რომ თუ თურქეთი საკუთარ ისტორიას არ გადახედავს, არ აღიარებს სომხების გენოციდს და არ გადაიხდის მის ანაზღაურებას, ის მომავალში ვერც სახელმწიფოდ განვითარდება და ვერც დემოკრატიული მომავლის ჩამოყალიბებას შეძლებს.

Armenpress-ის ცნობით, ასეთი მოსაზრება გამოთქვეს ეროვნებით თურქმა სელაი ერთემმა და ქურთმა ერან გუნდუზმა პრესკონფერენციაზე სახელწოდებით „თურქეთს მომავალი მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია ჰქონდეს, თუ გენოციდს აღიარებს და ანაზღაურებას გადაიხდის“.

პრესკონფერენციის დასაწყისში ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სომხური ისტორიის კათედრის პროფესორმა, ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორმა, გენოციდის ექსპერტმა აშოტ ჰაირუნიმ აღნიშნა, რომ ფრანკფურტში მოქმედი „გენოციდის მოწინააღმდეგეთა კავშირი“ საკმაოდ სერიოზულ და მნიშვნელოვან საქმიანობას ახორციელებს. 1998 წელს კავშირის დაარსების დღიდან, ის თავის ერთ-ერთ მთავარ ამოცანად თურქეთის სახელმწიფო ადმინისტრაციის მიერ სომეხთა გენოციდის აღიარებასა და რეპარაციას მიიჩნევს. „კავშირი ამ ყველაფერს თავდაუზოგავად და დიდი თავდადებით ახორციელებს“, – თქვა ჰაირუნიმ.

კავშირის ხელმძღვანელობის წარმომადგენელმა, ერან გუნდუზმა, აღნიშნა, რომ ის 2000 წლიდან არის კავშირის წევრი და მეოთხედ იმყოფება სომხეთში.

„ამჯერად სომხეთში გაცილებით მძიმე გრძნობებით ჩამოვედი, რაც განპირობებულია მთიანი ყარაბაღის მოსახლეობასთან აზერბაიჯანისა და თურქეთის ქმედებების შედეგად მომხდარი მოვლენებით. მე ქურთი ალევი ვარ, ემიგრაციაში ვიყავი გერმანიაში, მაგრამ ჩემს მოვალეობად მივიჩნევ, უზრუნველვყო სომეხთა გენოციდის აღიარება და დაგმობა“, – თქვა გუნდუზმა და აღნიშნა, რომ სომეხი და ქურთი ხალხები გარკვეულწილად თანასწორები არიან, რადგან ისინი მუდმივად იდევნებიან თურქეთის მიერ, რაც დღემდე გრძელდება.

მან დასძინა, რომ ფრანკფურტში დაფუძნებული „გენოციდის მოწინააღმდეგეთა კავშირის“ წევრის რანგში, ის ხედავს თურქეთის მიერ მიმდინარე ძალადობას და ხშირად ეკითხება საკუთარ თავს, საიდან მოდის ეს თურქული ძალადობა. „სხვადასხვა ანალიზის შედეგად, ჩვენ იმ დასკვნამდე მივედით, რომ ამ ძალადობის წყარო სომეხთა და სხვა ერების გენოციდის უარყოფაა, მათ მიერ ჩადენილი გენოციდების დაუპირისპირებლობა.“

ერან გუნდუზის თქმით, ორგანიზაციის მიზანია თურქული საზოგადოების ინფორმირება და ამით უარმყოფლობის აღმოფხვრაში წვლილის შეტანა.

„თუ თურქეთი საკუთარ ისტორიას არ დაუპირისპირდება, მაშინ ის პროგრესს ვერ მიაღწევს, მას მომავალიც არ ექნება“, – ხაზგასმით აღნიშნა გუნდუზმა.

„გენოციდის მოწინააღმდეგეთა კავშირის“ ხელმძღვანელობის წარმომადგენელმა, სელაი ერთემმა, ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ორგანიზაციის დაარსების დღიდან მათი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანაა ყოველწლიურად, 24 აპრილს, სომეხ ხალხთან ერთად სომეხთა გენოციდის ხსოვნის დღისადმი მიძღვნილ ცერემონიებში მონაწილეობა.

„სომხების გენოციდი თურქეთის ისტორიის უმნიშვნელოვანესი ნაწილია და თუ მას თვალს არ გავუსწორებთ და არ დავინახავთ, რა მოხდა სინამდვილეში, მაშინ თურქეთი წინ ვერ წავა. თურქეთსაც არ შეუძლია დემოკრატიის აშენება. 24 აპრილს წიწერნაკაბერდზე წავალთ, რათა პატივი მივაგოთ სომხების გენოციდის მსხვერპლთა ხსოვნას. იმედი ვიქონიოთ, რომ ერთ დღეს ეს დღე თურქეთშიც აღინიშნება. გენოციდიდან 110 წელი გავიდა, მაგრამ სამწუხაროდ, თურქეთმა ამ დანაშაულის აღიარებისკენ არანაირი ნაბიჯი არ გადადგა“, – თქვა სელაი ერთემმა.

პრესკონფერენციაში ასევე მონაწილეობდა ჰამშენელი სომეხი ღუკას პაპიანი, რომელმაც წლების წინ დატოვა თურქეთი. მან აღნიშნა, რომ მისთვის საკმაოდ გვიან იყო საკუთარი ვინაობის გარკვევა და იმის გაგება, რომ სომხური წარმოშობისაა. მან თქვა, რომ 10 წლის განმავლობაში თურქეთში პატიმრობაში იმყოფებოდა, რადგან ეროვნებით სომეხია. ღუკას პაპიანმა აღნიშნა, რომ ციხიდან გათავისუფლების შემდეგ მან შეძლო თურქეთის დატოვება და შვეიცარიაში დასახლება.

„ჰამშენელ სომხებს შორის სოციალური დუალიზმია: ზოგიერთი მათგანი აცნობიერებს თავის ვინაობას, საუბრობს სომხურ ენაზე და ცდილობს შეინარჩუნოს სომხური ვინაობა, ხოლო მეორე ნაწილი, პირიქით, ცდილობს დამალოს ის ფაქტი, რომ სომეხია“, – თქვა პაპიანმა.

პრესკონფერენციაზე სელაი ერთემმა და ერან გუნდუზმა, იმ კითხვაზე პასუხის გაცემისას, თუ რამ შეიძლება აიძულოს თურქეთი აღიაროს სომხების გენოციდი და მზად არის თუ არა თურქული საზოგადოება სომხების გენოციდის აღიარებისთვის, ხაზი გაუსვეს: „თურქული საზოგადოება მზადაა აღიარებისთვის, მაგრამ ამისათვის აუცილებელია მათთვის ინფორმაციის მიწოდება, რადგან თურქი ხალხის უმრავლესობამ უბრალოდ არ იცის რეალური ისტორიული მოვლენების შესახებ. რაც შეეხება თურქეთის სახელმწიფოს მიერ აღიარებას, აქ უნდა მოქმედებდეს საერთაშორისო სამართალი, რათა ანკარა და ამჟამინდელი ხელისუფლება აიძულოს  თვალი გაუსწორონ რეალობას და აღიარონ გენოციდი“.