როდის დასრულდება ირან-სომხეთის მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობა?
ირან-სომხეთის მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის სამშენებლო სამუშაოები აქტიურ ფაზაშია, აღნიშნავს ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი. ელექტროგადამცემი ხაზის ექსპლუატაციაში გაშვების შემდეგ შესაძლებელი იქნება სომხეთიდან ირანში ელექტროენერგიის ექსპორტის მოცულობის სამჯერ გაზრდა. ტექნიკური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, ეს თანდათანობით მოხდება.
როდის დასრულდება საბოლოოდ ირან-სომხეთის მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობა? ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი დავით ხუდათიანი ირწმუნება, რომ სამშენებლო სამუშაოები აქტიურ ფაზაშია, თუმცა პროექტი 10 წელია მიმდინარეობს. მინისტრი წარმოგვიდგენს პროექტის განხორციელების შემაფერხებელ პრობლემებს.
„ირან-სომხეთის 400 კვ-იანი საჰაერო ელექტროგადამცემი ხაზისა და ქვესადგურის სამშენებლო სამუშაოები გაცილებით ადრე დაიწყო. სამუშაოების შეფერხების მიზეზი მხოლოდ მენეჯმენტს არ უკავშირდება. უპირველეს ყოვლისა, პრობლემები სამშენებლო კომპანიას უკავშირდება. ასევე არსებობს პრობლემები სამშენებლო კომპანიის ფინანსურ ნაწილთან დაკავშირებითაც“. სულ, 2024 წელს სომხეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო ბიუჯეტიდან ენერგეტიკის სექტორისთვის 19 მილიარდი დრამი გამოიყო. 18 მილიარდზე მეტი დაიხარჯა. ირან-სომხეთის მაღალი ძაბვის ხაზის ექსპლუატაციაში გაშვება 2019 წლის ბოლოს უნდა მომხდარიყო, თუმცა 2017 წლის თებერვალში მშენებლობა შეჩერდა ახალი, უფრო ხელმისაწვდომი ვარიანტით გაგრძელების აუცილებლობის მოტივით. პროექტი ასევე გადაიდო კორონავირუსის პანდემიისა და არცახის ომის გამო. ახლა, პასუხისმგებლების თქმით, სამუშაოს უმეტესი ნაწილი შესრულებულია. პროექტის მნიშვნელობაზე საუბრისას, ენერგეტიკული უსაფრთხოების ექსპერტმა არტურ ავეტისიანმა „რადიოლურისთვის“ მიცემულ ინტერვიუში ხაზგასმით აღნიშნა, რომ პროექტის მნიშვნელობას რამდენიმე კომპონენტი აქვს: ენერგეტიკული უსაფრთხოება, დამოუკიდებლობა და ეკონომიკური უსაფრთხოება. სპეციალისტი თავის განცხადებას ციფრებით ადასტურებს:
„ელექტროგადამცემი ხაზის ექსპლუატაციაში გაშვებისთანავე შესაძლებელი იქნება სომხეთიდან ირანში ელექტროენერგიის ექსპორტის მოცულობის სამჯერ გაზრდა. ტექნიკური შესაძლებლობების გათვალისწინებით, ეს თანდათანობით მოხდება. პროექტი ასეთია და ის ამ ლოგიკით შენდება. სომხეთს, როგორც ჭარბი ენერგეტიკული სიმძლავრის მქონე ქვეყანას, ზოგჯერ არ მოუწევს ზოგიერთი სადგურის გათიშვა. პირიქით, მას შეეძლება მეტის წარმოება და ექსპორტი როგორც საკუთარი თვითკმარობისთვის, ასევე ექსპორტისთვის.“
ირან-სომხეთის მაღალი ძაბვის ხაზის მშენებლობას ასევე აქვს უსაფრთხოების კომპონენტი. მნიშვნელოვანია, რომ ირანი ამ საკითხში პრიორიტეტს ანიჭებს სომხეთს. გარდა ამისა, ირანის ჩრდილოეთ რეგიონები შორს არის ძირითადი ინფრასტრუქტურისგან, ამიტომ მიზანშეწონილია ელექტროენერგიის იმპორტი სომხეთიდან, ამბობს არტურ ავეტისიანი.
„ირან-სომხეთის მაღალი ძაბვის ხაზი ჩრდილოეთ-სამხრეთის ენერგეტიკული დერეფნის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ან მთავარი კომპონენტია. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი კომპონენტია სომხეთ-საქართველოს ახალი ელექტროგადამცემი ხაზი, რომელიც ჯერ კიდევ არ არის დაპროექტებული. თუმცა, იმისათვის, რომ ჩრდილოეთ-სამხრეთის პროექტი რეალობად იქცეს, ამ ელექტროგადამცემი ხაზის მშენებლობა უნდა განხორციელდეს.“
ბოლო შეფასებით, მთელი სისტემის დასრულება, ელექტროგადამცემი ხაზის სადენების დამონტაჟებიდან ქვესადგურის მშენებლობამდე, 2028 წელს იგეგმება.
