სომხეთის ატომური ელექტროსადგური ნორმალურ რეჟიმში მუშაობს: ატომური ელექტროსადგური ქსელს დაგეგმილზე ერთი დღით ადრე შეუერთდა
სომხეთის ატომური ელექტროსადგურის მე-2 ბლოკის მე-3 ტურბოგენერატორი სომხეთის რესპუბლიკის ერთიან ენერგოსისტემას დაგეგმილზე დაახლოებით ერთი დღით ადრე შეუერთდა. ამ ეტაპზე, სომხეთის ატომური ელექტროსადგური ნორმალურ რეჟიმში მუშაობს, უსაფრთხოებისა და საიმედოობის ყველა სტანდარტის დაცვით. სომხეთის მოქმედი ენერგობლოკი 2036 წლამდე იმუშავებს. მანამდე კი, პასუხისმგებელი პირები ახალი ატომური ელექტროსადგურის ტიპისა და ინვესტორების ძიებაში არიან.
წელიწადში ერთხელ, მეწამორის ატომური ელექტროსადგური 45 დღემდე რემონტისთვის ითიშება ქვეყნის ერთიანი ენერგოსისტემიდან. ზოგჯერ, რამდენიმე წელიწადში ერთხელ, ეს შესვენებები უფრო ხანგრძლივია. ბოლო დროს ყველაზე ხანგრძლივი გათიშვა 2021 წელს მოხდა, 150 დღეზე მეტი ხნის განმავლობაში. ამ დროის განმავლობაში, ატომური ელექტროსადგური ხელახლა აღიჭურვა და ადაპტირებული იქნა სომხეთის ატომური ელექტროსადგურის მოთხოვნებთან. მოქმედი ენერგობლოკის ექსპლუატაციის ვადა 2036 წლამდე გაგრძელდა. თუმცა, ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადა განუსაზღვრელი ვადით ვერ გაგრძელდება. ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ ახალი ატომური ელექტროსადგურის ტიპის შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად ცოტა დრო დარჩა. გასული წლის ბოლოს მთავრობამ დააარსა დახურული სააქციო საზოგადოება, რომელიც მთავრობას ატომური ელექტროსადგურის მოდელის არჩევასთან დაკავშირებით საკონსულტაციო მომსახურებას გაუწევს. ტექნოლოგია მომავალი ატომური ელექტროსადგურის არჩევის ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორია. რომელი ავირჩიოთ: რუსული, ამერიკული, ფრანგული თუ კორეული? არჩევანის მნიშვნელოვანი ფაქტორებია ასევე შემოთავაზებული სიმძლავრეები, უსაფრთხოება და მხოლოდ მათ შემდეგ, ღირებულება.
ჯერ კიდევ 2024 წელს პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა გამოაცხადა მთავრობის განზრახვა ამერიკული მცირე მოდულური რეაქტორების აშენების შესახებ. ექსპერტების თქმით, მცირე მოდულური ატომური ელექტროსადგურების სამოქალაქო მნიშვნელობა ახალია. ალიხანიანის ეროვნული სამეცნიერო ლაბორატორიის გამოყენებითი ფიზიკის კვლევის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ვაჩაგან ჰარუთიანიუნი აღნიშნავს მათ უპირატესობებს:
„ეს არის კომპაქტური რეაქტორი, 300 მეგავატამდე, ის იაფია ფინანსური თვალსაზრისით და პერსონალი შეიძლება მცირე იყოს“. სომხეთის ბირთვული უსაფრთხოების მარეგულირებელი კომიტეტის მოვალეობის შემსრულებელმა თავმჯდომარემ, ხაჩატურ ხაჩიკიანმა, ადრე ხაზი გაუსვა, რომ სომხეთის ენერგეტიკულ სისტემაში ბირთვული ენერგობლოკის არსებობას ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის თვალსაზრისით გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს.
„ამჟამად საერთაშორისო ბაზარზე სწრაფი განვითარება მიმდინარეობს მცირე მოდულური რეაქტორების მხრივ. ჩემი აზრით, ისინი უფრო ინოვაციურია. ასევე არსებობს წინადადებები დიდი სიმძლავრის ბირთვული ბლოკების შესახებ“.
ტერიტორიული მართვისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრის, დავით ხუდათიანის თქმით, ახალი ატომური ელექტროსადგურის ტექნოლოგიური შერჩევისთვის სხვადასხვა ქვეყნის წინადადებები განიხილება.
„ვადები დიდწილად დამოკიდებულია იმ მოდელზე, რომელსაც ავირჩევთ.“
ისინი სწავლობენ სხვადასხვა წინადადებებს, მაგრამ ასევე ღიაა ახალი წინადადებებისთვის. ენერგეტიკული ქსელების სპეციალისტი, არა მარჯანიანი, ხაზს უსვამს, რომ ამ ეტაპზე მხოლოდ ერთი რეალური ინჟინერიაზე დაფუძნებული წინადადებაა: რუსული ტექნოლოგიით აღჭურვილი VVR ტიპის რეაქტორი.
„ამ ტიპის რეაქტორმა დაამტკიცა თავისი უსაფრთხოება მსოფლიოში. სომხეთმა აქ ახალი ველოსიპედი არ უნდა გამოიგონოს და ჩვენ საკუთარი თავი ხელახალ განსაცდელში არ უნდა გავხვიოთ.“
ეს ტექნოლოგია გულისხმობს წნევით მომუშავე წყლის რეაქტორს. ის მსოფლიოში ყველაზე გავრცელებული და ყველაზე განვითარებულია. მარჯანიანი მიიჩნევს, რომ ეს ტექნოლოგია მომდევნო 15 წლის განმავლობაში ლიდერი დარჩება. ასევე მიმდინარეობს დისკუსიები იმის შესახებ, თუ სად აშენდება ახალი ატომური ელექტროსადგური.
