ანა კასპარიანი ტაკერ კარლსონთან გულახდილ ინტერვიუში აყენებს სომეხთა გენოციდის, არცახში ეთნიკური წმენდის და კონფლიქტში ისრაელის როლის საკითხებს
სომეხ-ამერიკელმა ჟურნალისტმა ანა კასპარიანმა, Tucker Carlson Network-ის პლატფორმაზე ტაკერ კარლსონთან ინტერვიუში, რომელიც 2025 წლის 25 ივლისს გავიდა ეთერში, ისაუბრა 2020 წელს არცახში ომზე, აზერბაიჯანის მიერ სომხების ეთნიკურ წმენდაზე, უძველესი სომხური ეკლესიების განადგურებაზე, ისრაელის როლზე აზერბაიჯანის შეიარაღებაში, სომხების გენოციდსა და სომხური დიასპორის გადარჩენაზე სირიაში, ლიბანში, ირანსა და შეერთებულ შტატებში, იუწყება Zartonk Media.
ტაკერ კარლსონი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მედია ფიგურაა, რომელსაც X-ზე (ყოფილი Twitter) 16,5 მილიონი გამომწერი ჰყავს. კასპარიანთან ერთად ეპიზოდმა პირველი 24 საათის განმავლობაში მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა. მისი პოდკასტი მუდმივად ინტერნეტში ყველაზე ყურებადი პოლიტიკური შოუების სიაშია, მილიონობით ნახვით ისეთ პლატფორმებზე, როგორიცაა X, YouTube და მისივე მედია სერვისი. თემების ფართო სპექტრის მიუხედავად, ეპიზოდის ემოციურ და ისტორიულად მნიშვნელოვან ნაწილად სწორედ სომხეთზე, არცახზე, გენოციდისა და იძულებით გადაადგილების მემკვიდრეობაზე 10-წუთიანი საუბარი იქცა.
სომხეთისა და 2020 წლის არცახის ომის მკაცრი და გულწრფელი მიმოხილვა
ინტერვიუს შუაში კარლსონმა კასპარიანს – რომლის გვარი მის სომხურ ფესვებზე მიუთითებს – ჰკითხა არცახის (მთიანი ყარაბაღის) რეგიონის გამო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის თითქმის დავიწყებული ომის შესახებ.
კასპარიანმა თავი არ შეიკავა. მან აღწერა, თუ როგორ დაიწყო აზერბაიჯანმა სასტიკი სამხედრო შეტევა 2020 წელს სომხებით დასახლებული რეგიონის დასაბრუნებლად.
„მათ ეთნიკური წმენდა ჩაატარეს“, – თქვა მან. „ხალხი ან მოკლეს, ან იძულებული გახდნენ დაეტოვებინათ სახლები“.
მან დეტალურად აღწერა, თუ როგორ დაიბომბა უძველესი ეკლესიები, მთელი თემები იძულებული გახდნენ გაქცეულიყვნენ და ათასობით ეთნიკური სომეხი გაიქცა თავად სომხეთში, პატარა, ზღვაზე გასასვლელის არმქონე ქვეყანაში, რომელსაც ისედაც მრავალრიცხოვანი გაჭირვება ჰქონდა.
სტალინის მემკვიდრეობა და კონფლიქტის ფესვები
კასპარიანმა კარლსონს კონფლიქტის საბჭოთა ფონი აუხსნა და აღნიშნა, რომ იოსებ სტალინმა არცახი აზერბაიჯანს გადასცა, მიუხედავად მისი სომხური უმრავლესობისა, რათა ორივე ერი მოსკოვზე დამოკიდებული ყოფილიყო.
„სტალინი ბოროტი იყო, მაგრამ ასევე ძალიან ჭკვიანი – და ეს ყველაზე საშიში კომბინაციაა“, – თქვა მან.
გლობალური დუმილი და მედიის უმეცრება
როდესაც კარლსონმა ჰკითხა, თუ რატომ არ გამოიწვია ქრისტიანული ეკლესიების დანგრევამ საერთაშორისო აღშფოთება, კასპარიანმა მკვეთრად უპასუხა:
„ამერიკულ მედიას არ აინტერესებს სომხეთი. სომხებს არ ჰყავთ ძლიერი ლობი, რომელსაც შეეძლო პოლიტიკოსების მოსყიდვა, რათა მათზე ზრუნავდნენ“. კარლსონმა განაგრძო აზრი:
„მე ვხედავ გლობალურ ტენდენციას – მსოფლიოში ყველაზე მშვიდობიანი რელიგია ყველაზე მეტად იდევნება… ქრისტიანები არიან ისინი, ვინც ყველაზე ხშირად იღუპებიან. და გასაკვირია, რომ შეერთებულ შტატებში არავინ საუბრობს ამაზე“.
კასპარიანმა სინანული გამოთქვა, რომ შეერთებულმა შტატებმა არა მხოლოდ დიპლომატიურად, არამედ მორალურადაც უგულებელყო, მისი სიტყვებით, ეთნიკური და რელიგიური წმენდის ღია კამპანია.
ისრაელის როლი კონფლიქტში
საუბრის ყველაზე პროვოკაციული მომენტი იყო ისრაელის მიერ აზერბაიჯანისთვის იარაღის მიწოდების განხილვა, რომელიც, კასპარიანის თქმით, 2020 წელს არცახზე თავდასხმის დროს გამოიყენეს. კარლსონი იმდენად გაკვირვებული იყო, რომ რამდენჯერმე მოითხოვა დადასტურება.
„დიახ, ეს აბსოლუტურად დადასტურებულია… ეს დოკუმენტირებულია“, – მტკიცედ თქვა კასპარიანმა. „თუ ვცდები, ვაღიარებ. მაგრამ ამ შემთხვევაში, ყველაფერი სიღრმისეულად შევისწავლე… რაც შეეხება ისრაელს, ყველაფერი ნათელი და დადასტურებულია“. მან ასევე ახსენა რუსეთიდან შესაძლო იარაღის მიწოდება, მაგრამ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ისრაელის მონაწილეობა უდავო და კარგად დოკუმენტირებულია.
გენოციდისა და განდევნის ისტორია
საუბარი ასევე შეეხო სომხების გენოციდს. კასპარიანმა ისაუბრა „ერთობისა და პროგრესის კომიტეტზე“, ახალგაზრდა თურქების მოძრაობის განშტოებაზე, რომელიც სომხების განადგურების უკან იდგა. მან განმარტა, რომ შოუს „ახალგაზრდა თურქების“ (სადაც ის მუშაობს) სახელი ეხება ამერიკულ გამოთქმას რადიკალური ახალგაზრდობის შესახებ და არა ისტორიულ ახალგაზრდა თურქებს, რაც ხშირად იწვევს დაბნეულობას.
მან ასევე გააზიარა თავისი ოჯახის ისტორია: მისი მამა დამასკოში დაიბადა და გენოციდის მსხვერპლთა შთამომავალია. მისი მშობლები მოგვიანებით საბჭოთა სომხეთიდან შეერთებულ შტატებში ემიგრაციაში წავიდნენ.
სომხური დიასპორა: ძლიერი და ფესვგადგმული
კასპარიანმა ისაუბრა სომხური დიასპორის ფართო გავრცელებაზე, ლიბანიდან ირანამდე და კალიფორნიამდე. ირანში ქრისტიან სომხებზე საუბრისას მან ხაზი გაუსვა იმას, რომ იქაური სომხები კვლავ ღიად ასწავლიან თავიანთ რწმენას, რაც მკვეთრად ეწინააღმდეგება სხვა რეგიონებში მათ მიმართ არსებულ მტრულ დამოკიდებულებას.
„შეიძლება მათ არ მოსწონთ აიათოლა… მაგრამ პატივს სცემენ იმას, რომ სომხებს შეუძლიათ თავიანთი რელიგიის თაყვანისცემა. ისინი კვლავ დადიან ეკლესიაში. ზოგადად, მათ არავინ ეხება“, – თქვა მან.
მან შეაქო სომხური თემი გლენდეილში, კალიფორნია:
„გლენდეილი ლამაზია… ეს ხალხი ზრუნავს თავის ოჯახებზე, მეზობლებზე. მათ სურთ მუშაობა და ღირსეული ცხოვრება“.
იშვიათი დიალოგი ამერიკულ მედიაში
ის ფაქტი, რომ პროგრესულ სომეხს და კონსერვატორ კომენტატორს შეეძლოთ ღრმა, პატივისცემით საუბარი სომხეთზე, მის ტანჯვასა და ბრძოლაზე, უნიკალურია შეერთებული შტატების პოლარიზებულ მედია ლანდშაფტში.
მიუხედავად იმისა, რომ ეპიზოდი სხვა მრავალ თემას მოიცავდა, ეპშტეინის საქმიდან და კალიფორნიის დაცემიდან დაწყებული, ტერორისტებზე თავდასხმებით დამთავრებული, ომებს ღაზაში, საზღვარგარეთ და ამერიკული პოლიტიკის მომავალს – არცახის ბედზე ეს 10-წუთიანი სეგმენტი სიმართლისა და ერთიანობის მომენტი იყო.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი
კასპარიანისა და კარლსონის საუბარმა ყურადღება მიიპყრო თემაზე, რომელიც ძალიან ხშირად იგნორირებულია. სომეხი ხალხისთვის, საფრთხის ქვეშ მყოფი ქრისტიანებისთვის და ყველასთვის, ვინც საგარეო პოლიტიკაში მორალურ სიცხადეს ეძებს, ეს გარღვევა იყო.
ხმაურითა და დეზინფორმაციით სავსე სამყაროში მათი სიტყვები ნათელი და გულწრფელი იყო. არცახის ისტორია, გადარჩენისა და სიმართლის ისტორია, მოთხრობილი იყო – არა სახელმწიფოს მიერ, არა ლობისტების მიერ, არამედ იმ ადამიანების მიერ, რომლებსაც არ ეშინოდათ ხმის ამოღების.
