ირანელი ექსპერტი ერევანსა და თეირანს შორის ურთიერთობების შემდგომი გაღრმავების აუცილებლობას ხედავს
ირან-სომხეთის მეგობრობის ასოციაციის ხელმძღვანელი, მოჰამედ რეზა დამავანდი, მაღალ შეფასებას აძლევს ერევანსა და თეირანს შორის ურთიერთობების ამჟამინდელ პოლიტიკურ დონეს, თუმცა ამავდროულად აღნიშნავს, რომ საჭიროა ორმხრივი თანამშრომლობისა და კავშირების სხვა სფეროების შემდგომი გაღრმავება და განვითარება. ექსპერტი ასევე დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს სომხეთთან ურთიერთობების გაღრმავებას, რათა ირანმა კავკასიაში პოზიციები მტკიცედ შეინარჩუნოს. როგორც IRNA იტყობინება, ირანელმა ექსპერტმა ეს მოსაზრება თეირანის უნივერსიტეტისა და IRNA სააგენტოს ერთობლივ შეხვედრაზე გამოთქვა, რომელიც ტარდებოდა სლოგანით: „ირან-სომხეთის ურთიერთობები: გადასვლა ახალ რეგიონულ და მსოფლიო წესრიგზე“. დამავანდიმ აღნიშნა, რომ სომხეთსა და ირანს შორის ურთიერთობები ისტორიული და კულტურულია.
„სომხები ირანში ათასობით წელია ცხოვრობენ. „მხოლოდ ჩვენი რელიგიაა განსხვავებული და ჩვენი ურთიერთობების დონე არანაირად არ შეიძლება შედარდეს ჩვენი კულტურული და ისტორიული კავშირების სიღრმესთან“, – თქვა ექსპერტმა.
სომხეთ-ირანის ეკონომიკურ კავშირებზე საუბრისას, ექსპერტმა აღნიშნა, რომ ერევანსა და თეირანს შორის ეკონომიკური ურთიერთობები მართლაც დაბალია და მილიარდ დოლარსაც კი არ აღწევს. მისი თქმით, კავკასია ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ირანის საგარეო პოლიტიკაში დაკარგული რგოლი იყო. „ჩვენ ყოველთვის ყურადღებას ვაქცევდით სხვა გეოგრაფიულ არეალებს და გულგრილები ვიყავით კავკასიის მიმართ.
ჩვენი რეაქცია კავკასიაზე პასიური იყო. საბჭოთა კავშირის დაშლიდან 34 წელი გავიდა, მაგრამ ამ რეგიონის მიმართ დაბალანსებული და მკაფიო პოლიტიკა არ გვაქვს. „ჩვენი ელჩები ბაქოსა და ერევანში ურთიერთგამომრიცხავ განცხადებებს აკეთებენ და თითოეული განცხადება ერთმანეთს ეწინააღმდეგება“.
თავის გამოსვლაში მოჰამედ რეზა დამავანდიმ, ირანის შეიარაღებული ძალების გაერთიანებული შტაბის გარდაცვლილი უფროსის, მოჰამედ ბაგერის (რედ.: დაიღუპა ისრაელსა და ირანს შორის 12-დღიანი ომის დროს) წიგნზე „კავკასიის გეოპოლიტიკური ანალიზი: რეგიონში უკეთესი საგარეო პოლიტიკის შემუშავების საფუძველი“ მითითებით, აღნიშნა, რომ ბაგერიმ 1980-იანი წლებიდან გაიგო კავკასიის მნიშვნელობა და თავისი დისერტაცია ამ რეგიონის შესწავლას მიუძღვნა.
„თუმცა, ჩვენ ჯერ კიდევ ვერ გავიგეთ ამ სფეროს რეალობა და არ გამოგვიმუშავებია ნება, ყურადღება მივაქციოთ ამ რეგიონს.“ გენერალ-მაიორმა ბაგერიმ სამხრეთ კავკასიის შესახებ თავის წიგნში ნათლად დაწერა, რომ სამხრეთ კავკასიაში დომინანტური პოზიციის დასაკავებლად სომხეთის გზები უნდა ავაშენოთ, მაგრამ, სამწუხაროდ, ამის ნება არ არსებობს“, – ხაზგასმით აღნიშნა ირანელმა ექსპერტმა.
ამ უკანასკნელმა ასევე ხაზი გაუსვა ირანისთვის სომხეთის მნიშვნელოვან როლს აშშ-ს მიერ დაწესებული სანქციების დაძლევაში. „სანქციების პერიოდში სომხეთმა აჩვენა, რამდენად ეფექტური შეგვიძლია ვიყოთ რეგიონულ და გლობალურ ბაზრებზე წვდომის თვალსაზრისით“, – თქვა ექსპერტმა. ეკონომიკურ კავშირებზე საუბრისას დამავანდიმ არაქსის მდინარეზე გადებული პირველი ხიდი ირანსა და სომხეთს შორის არასაკმარისად მიიჩნია ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის განსახორციელებლად.
„თუ ჩაბაჰარი ჩრდილოეთ-სამხრეთის დერეფნის ფარგლებში შავ ზღვასთან უნდა იყოს დაკავშირებული, მაშინ მეორე ხიდი გვჭირდება, რადგან არსებული ხიდი სატვირთო მანქანების დიდ მოცულობას ვერ გაუძლებს“, – ხაზგასმით აღნიშნა მან. შეხვედრის დროს ექსპერტმა ასევე ყურადღება გაამახვილა იმ ფაქტზე, რომ სომხური ლობი დიდ როლს ასრულებს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის პოლიტიკურ ასპარეზზე და დასძინა, რომ მას შეუძლია „ეფექტური იყოს ქვეყნების ირანის მიმართ პოლიტიკური მიდგომის შეცვლაში“.
ირან-სომხეთის მეგობრობის ასოციაციის ხელმძღვანელმა ასევე გამოთქვა მოსაზრება, რომ ირანის როლი სომხურ ბაზარზე ბოლო ათწლეულების განმავლობაში შემცირდა. „სომხეთის ბაზარი ოდესღაც მთლიანად ჩვენს ხელში იყო, მაგრამ რადგან ვფიქრობდით, რომ ყოველთვის ასე იქნებოდა, უგულებელვყავით იგი და თუ ეს უგულებელყოფა გაგრძელდა, შეიძლება დავკარგოთ“, – თქვა დამავანდიმ.
ამ უკანასკნელმა ასევე ისაუბრა სომხეთსა და ირანს შორის ერთობლივი კინოწარმოების შესახებ და აღნიშნა, რომ მისი არარსებობა ორ ქვეყანას შორის კულტურული და სოციალური გაცვლის სფეროში უმოქმედობაზე მეტყველებს.
