მოსალოდნელია, რომ აზერბაიჯანი და სომხეთი პარასკევს ვაშინგტონში ხელს მოაწერენ ურთიერთგაგების მემორანდუმს, რომლითაც მშვიდობისკენ სწრაფვის ვალდებულებას აიღებენ, განუცხადეს Middle East Eye-ს სიტუაციასთან დაკავშირებულმა რეგიონულმა წყაროებმა.
წყაროების ცნობით, აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი თეთრ სახლში აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს და სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს ხელმოწერის ცერემონიაზე უმასპინძლებს.
სომხეთი და აზერბაიჯანი მარტში შეთანხმდნენ სამშვიდობო შეთანხმების პროექტზე, თუმცა ბაქო კვლავ აწესებს დამატებით პირობებს, მის საბოლოოდ დამტკიცებამდე. აზერბაიჯანის მთავარი მოთხოვნაა, რომ სომხეთმა შეიტანოს ცვლილებები კონსტიტუციაში, რათა ამოიღოს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მითითება, რაც მოითხოვს სომხეთში ეროვნული რეფერენდუმის ჩატარებას.
თეთრი სახლის სამიტი მოჰყვება ორი ლიდერის შეხვედრას ივლისში აბუ დაბიში. ამ შეხვედრის შემდეგ, ალიევმა განაცხადა, რომ ორ ქვეყანას შეუძლია რამდენიმე თვეში დაასრულოს შეთანხმების ტექსტი, ან სულ მცირე მისი ძირითადი პრინციპები, და შემდეგ მოაწეროს ხელი მას.
„ძირითად პრინციპებზე შეთანხმება, მათი პარაფირება და შემდეგ ტექსტზე მუშაობა შეიძლება იყოს ვარიანტი“, – თქვა ალიევმა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ასეთი მიდგომა დამოკიდებული იქნება სომხეთის საკონსტიტუციო ცვლილებებზე. წყაროებმა დასძინეს, რომ ლიდერები, სავარაუდოდ, ხელს მოაწერენ „განზრახვების წერილს“ და არა სამშვიდობო შეთანხმების პროექტს, რაც ტრამპს რეგიონში გასული თვიდან მოყოლებული დიპლომატიურ წარმატებას მოუტანს.
აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმა ორშაბათს თავის თურქ კოლეგას ჰაკან ფიდანს დაურეკა, რათა სამიტის შესახებ ინფორმაცია მიეწოდებინა, განუცხადა MEE-ს მესამე რეგიონულმა წყარომ. თურქეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ დაადასტურა, რომ ფიდანმა ბაირამოვთან ორმხრივი და რეგიონული საკითხები განიხილა.
ერთ-ერთ მთავარ დაბრკოლებად რჩება ე.წ. ზანგეზურის დერეფანი, რომელიც სომხეთის გავლით აზერბაიჯანის სახმელეთო ნაწილს მის ნახიჩევანის ექსკლავთან დააკავშირებს. სომხეთი უარყოფს ტერმინს „ზანგეზურის დერეფანი“ და ამტკიცებს, რომ მას ირედენტისტური კონოტაცია აქვს მის სუვერენულ ტერიტორიასთან, სიუნიუქთან.
გასულ თვეში აშშ-ის ელჩმა თომას ბარაკმა ოფიციალურად შესთავაზა, რომ ამერიკულმა კომპანიამ დერეფანი 100 წლით იჯარით აიღოს და მართოს, რითაც ორივე მხარის შეშფოთება მოგვარდება სატრანსპორტო მარშრუტის უსაფრთხოებასთან დაკავშირებით. თუმცა, სომხეთმა უარყო შეთავაზება და განაცხადა, რომ თავის სუვერენულ ტერიტორიას მესამე ქვეყანას არ მიაქირავებს. მოლაპარაკებებთან დაკავშირებულმა რეგიონულმა წყარომ MEE-ს განუცხადა, რომ თურქეთმა თავდაპირველად შესთავაზა დერეფნის მართვისთვის კერძო კომპანიის შერჩევა, რაც მოგვიანებით დაადასტურეს როგორც სომხეთმა, ასევე აზერბაიჯანმა.
„თუმცა, სომხურმა მხარემ მოითხოვა, რომ კომპანიამ დერეფნის ნახიჩევანის მხარეც მართოს, რაც ბაქოსთვის მიუღებელი გახდა“, – განმარტა წყარომ.
