მარნეულის სომხები იძულებულნი არიან, მზესუმზირის მოყვანაზე უარი თქვან

საქართველოს სომხებით დასახლებული  მარნეულის სოფლის ცნობილი მზესუმზირა ქრება. ოდესღაც რეგიონში სომხებით დასახლებული სოფელი დამია რეგიონში მზესუმზირის ყველაზე დიდ რაოდენობას აწარმოებდა, მაგრამ დღეს ისინი მზესუმზირის მოყვანაზე უარს ამბობენ.

საქართველოს მარნეულის რაიონში, სომხებით დასახლებულ სოფელ დამიაში, მზესუმზირის ბოლო მოსავალია. სოფლის მაცხოვრებლებმა გადაწყვიტეს, მთლიანად უარი თქვან მზესუმზირის მოყვანაზე, რომელიც ოდესღაც რეგიონში ყველაზე მომგებიანი იყო.

მზესუმზირა სოფლის მინდვრების 80 პროცენტში დაითესა. ალბერტ მხითარიანი, რომელიც მზესუმზირის მოყვანით მრავალი წელია დაკავებულია, ამბობს:

„ამ რეგიონში ამ ბიზნესით 30 წელია დაკავებული ვართ. ჩვენ დავიწყეთ, შემდეგ რეგიონის სხვა სოფლებიც შემოგვიერთდნენ, ძირითადად სომხური, ვყიდულობდით, ვყიდდით…“

ამრიგად, დამია მზესუმზირის წარმოების ცენტრი გახდა. აქ „დამიას“ სახელით ცნობილი მზესუმზირაც კი იფუთება.

„დამიას მზესუმზირის გემო მთელ საქართველოშია ცნობილი, ჩვენი კი რუსულთან არის შერეული, რათა ეს უკანასკნელი გემო შეიცვალოს. რუსული არ არის კარგი, მსხვილია, მაგრამ უგემური, ხოლო დამია წვრილია, მაგრამ გემრიელი…“

სოფელი დამია, რომლის მოსახლეობა დაახლოებით 300 ადამიანია, მდებარეობს თბილისიდან 70 კილომეტრში, მარნეულის რაიონში, რომელიც ძირითადად აზერბაიჯანელებით არის დასახლებული.

დამიას მოსახლეობამ შთააგონა ყველა მეზობელი სოფელი, სომხური და აზერბაიჯანული. როგორც ჩანს, მზესუმზირა სხვა კულტურებს შორის მოსავლიანობის ლიდერი გახდებოდა. თუმცა, ბოლო წლებში მოსავლიანობა მკვეთრად დაეცა. სოფლის მოსახლეობა ამბობს, რომ ნიადაგი დაავადდა. გამოჩნდა მცენარე, რომელიც ზრდის საშუალებას არ აძლევს.

„გასულ წელს ჩვენს რეგიონში დაახლოებით 500 ჰექტარი გვქონდა, წელს მთელ რეგიონში 15 ჰექტარი დაითესა. გასულ წელს 60 ჰექტარი დავთესე, წელს კი ორი… . . . .“

დამია ასევე მზესუმზირის შერჩევითი ცენტრი იყო. დღეს მხოლოდ რამდენიმე მზესუმზირის შერჩევითი მანქანაა დარჩენილი. დამიაში ამბობენ, რომ მომავალ წელს მთლიანად გვალვაგამძლე კულტურებზე გადავლენ: ხორბალი, სიმინდი, ქერი, შვრია და ა.შ.

დამიას, რომელიც საზღვრისკენ მიმავალი საქართველო-სომხეთის „სადახლო-ბაგრატაშენის“ გზატკეცილიდან 3 კილომეტრში მდებარეობს, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ სარწყავი წყალი არ ჰქონდა. საბჭოთა პერიოდში სოფლის სახნავ-სათესი მიწები დებედის მდინარედან სატუმბი სადგურებით ირწყვებოდა. დღეს არც სატუმბი სადგურები და არც წყლის მილსადენებია.