19 სექტემბერს ერევანში გამართული შეხვედრის დროს, ევროკომისარმა მარტა კოსმა და ვიცე-პრემიერმა მჰერ გრიგორიანმა კიდევ ერთხელ დაადასტურეს ერთობლივი ერთგულება ევროკავშირსა და სომხეთს შორის მზარდი პარტნიორობის გაგრძელების მიმართ და ამ საკითხთან დაკავშირებით ვრცელი მოსაზრებები გაცვალეს.
„ევროკავშირი და სომხეთი არასდროს ყოფილან უფრო ახლოს, ვიდრე ახლა. კომისარ კოსის პირველი ვიზიტი სომხეთში ორმხრივ ურთიერთობებში უპრეცედენტოდ დინამიურ მომენტს აღნიშნავს. ის მიესალმა სომხეთის მიერ პარტნიორობის გაღრმავებისკენ გადადგმულ ნაბიჯებს.
კომისარმა კოსმა ილაპარაკა სომხეთ-აზერბაიჯანის ნორმალიზაციის პროცესში ბოლო დროს მიღწეულ პროგრესზე ვაშინგტონში 2025 წლის აგვისტოში. მან ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სამშვიდობო შეთანხმების პარაფირება მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ორ ქვეყანას შორის და მთლიანად რეგიონში ხანგრძლივი და მდგრადი მშვიდობისკენ. ევროკავშირი მზადაა გააგრძელოს მშვიდობის დამყარების მხარდაჭერა და ინვესტიციების განხორციელება რეგიონულ კავშირებში, რაც ხელს შეუწყობს რეგიონში მდგრად მშვიდობას, სტაბილურობასა და კეთილდღეობას.
კომისარი კოსი ასევე მიესალმა სომხეთის მუდმივ ძალისხმევას თურქეთთან ურთიერთობების ნორმალიზაციის ხელშეწყობის მიმართულებით.
შეხვედრის დროს კომისარმა კოსმა გამოაცხადა სომხეთის მხარდასაჭერად 270 მილიონი ევროს ოდენობის „მდგრადობისა და ზრდის“ პროგრამის მეორე ტრანშის (202.5 მილიონი ევრო) დამტკიცების შესახებ, რომელიც ევროკომისიის პრეზიდენტმა ფონ დერ ლაიენმა ჯერ კიდევ 2024 წლის აპრილში გამოაცხადა. ეს მოქმედებაში გადაიყვანს ევროკავშირ-სომხეთის პარტნიორობის ახალ დღის წესრიგში დასახულ ამბიციურ სტრატეგიულ პრიორიტეტებს.
ამ მეორე ტრანშის ფარგლებში, ევროკავშირი. გამოუყოფს სომხეთს 90 მილიონ ევროს ყოვლისმომცველი მრავალსექტორული ბიუჯეტის მხარდაჭერის მობილიზებით. ეს პროგრამა ხელს შეუწყობს ძირითად სექტორულ რეფორმებს ვაჭრობის დივერსიფიკაციის, ტრანსპორტის, ენერგეტიკის, ვიზების ლიბერალიზაციის დიალოგის, ასევე განათლებისა და დასაქმების სფეროებში, ასევე მიმართული იქნება დაუცველი ჯგუფების, მათ შორის ლტოლვილების მიმართ, რაც ხელს შეუწყობს სომხეთის სოციალურ-ეკონომიკური მდგრადობის გაძლიერებას.
მისი ეფექტური განხორციელების უზრუნველსაყოფად, ვიცე-პრემიერმა გრიგორიანმა და კომისარმა კოსმა დაიწყეს მაღალი დონის პოლიტიკური დიალოგი. ეს იქნება პლატფორმა რეფორმების მიზნების კოორდინაციისა და მონიტორინგის პროგრესისთვის. მას მართავს ვიცე-პრემიერ მინისტრის ოფისი, შესაბამის სამინისტროებთან და ევროკავშირთან თანამშრომლობით.
ევროკავშირი და სომხეთი კიდევ ერთხელ ადასტურებენ თავიანთ საერთო ერთგულებას დემოკრატიული ღირებულებებისა და ევროპული საუკეთესო პრაქტიკის მიმართ. ამ კონტექსტში, სომხეთი კიდევ ერთხელ ადასტურებს თავის ურყევ ერთგულებას ვიზების ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმაში (VLAP) დასახული კრიტერიუმების მისაღწევად. ვიზების ლიბერალიზაცია არა მხოლოდ მობილობის გაფართოებას, არამედ ადამიანებს შორის კონტაქტების გაძლიერებას, ახალგაზრდული და საგანმანათლებლო გაცვლების ხელშეწყობას და საზოგადოების ნდობის განმტკიცებას რეფორმების პროცესის მიმართ.
კომისარმა კოსმა ასევე გამოაცხადა დამატებითი მხარდაჭერა საარჩევნო პროცესების გამჭვირვალობის უზრუნველსაყოფად 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნების წინა პერიოდში. ევროკავშირი მტკიცედ უჭერს მხარს სომხეთის დემოკრატიულ ინსტიტუტებსა და რეფორმების გზას.
ევროკავშირი და სომხეთი ასევე გააგრძელებენ პარტნიორ საერთაშორისო ფინანსურ ინსტიტუტებთან თანამშრომლობას „გლობალური კარიბჭის სტრატეგიის“ ფარგლებში, რათა ხელი შეუწყონ პრიორიტეტულ ინვესტიციებს, რომლებიც ხელს უწყობენ ინკლუზიურ ზრდას და კავშირგაბმულობას. 2021 წლიდან, „გლობალური კარიბჭის სტრატეგიის“ ფარგლებში, ევროკავშირის ინვესტიციები სომხეთში პროგნოზით 2.5 მილიარდ ევროს მიაღწევს, რაც ხელს შეუწყობს ინკლუზიურ ზრდას და კავშირგაბმულობას, ხოლო 19 სექტემბერს გაკეთებული განცხადება გვპირდება ამ საინვესტიციო ნაკადის დაჩქარებას.
ევროკავშირი კვლავ ერთგულია ვაჭრობის, ენერგეტიკისა და სატრანსპორტო კავშირგაბმულობის სფეროში ინვესტიციების განხორციელებისა, სომხეთის „მშვიდობის გზაჯვარედინის“ ინიციატივის შესაბამისად. ამ კონტექსტში, კომისარმა კოსმა ასევე წარმოადგინა ევროკავშირის რეგიონთაშორისი კავშირგაბმულობის დღის წესრიგის განვითარება, რომელიც ევროპას ცენტრალურ აზიასთან სამხრეთ კავკასიისა და თურქეთის გავლით აკავშირებს. ეს ინიციატივა იქნება ევროკავშირის შავი ზღვის სტრატეგიის ფლაგმანი და ხაზს უსვამს სომხეთის როლს რეგიონულ კავშირგაბმულობაში.
კომისარმა კოსმა და ვიცე-პრემიერმა გრიგორიანმა განაცხადეს, რომ 2020 წლის 19 სექტემბრის შეხვედრა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო სომხეთ-ევროკავშირის ურთიერთობებში და მოუწოდეს ევროკავშირ-სომხეთის პარტნიორობის საბჭოს შემდეგ შეხვედრაზე გადახედონ აქამდე მიღწეულ პროგრესს. შემდეგი შეხვედრა 2025 წლის დეკემბრის დასაწყისში ბრიუსელში გაიმართება“, – ნათქვამია განცხადებაში.
