ამერიკის სომხური ეროვნული კონგრესი (ANCA) მიესალმება აშშ-ის პრეზიდენტ ტრამპის ადმინისტრაციის ვალდებულებას, „უზრუნველყოს არცახელი ლტოლვილების დაბრუნება, სომეხი ტყვეების გათავისუფლება და ქრისტიანული წმინდა ადგილების დაცვა“.
სომხეთის ეროვნულმა კონგრესმა განაცხადა, რომ ტრამპ-ვენსის ადმინისტრაციამ, გასულ კვირას უპრეცედენტო ნაბიჯის გადადგმით, გამოაცხადა, რომ შეერთებული შტატები აქტიურად მოუწოდებს ერევანს და ბაქოს, უზრუნველყონ „ეთნიკური სომხების დაბრუნება მთიან ყარაბაღში“.
2025 წლის 25 სექტემბრით დათარიღებულ წერილში, რომელსაც ხელს აწერს სახელმწიფო დეპარტამენტის საკანონმდებლო საქმეთა ოფისის წარმომადგენელი პოლ გუალიანო, ასევე აღნიშნულია, რომ აშშ ყურადღებით აკვირდება აზერბაიჯანში დაკავებული სომხების სასამართლო პროცესებს და დაადასტურა, რომ „ბაქოში აშშ-ის საელჩოს თანამშრომლები ესწრებიან სასამართლო სხდომებს, როდესაც ეს შესაძლებელია“, – იტყობინება კომიტეტი.
სომხეთის ეროვნული კონგრესის ცნობით, გუალიანომ წერილი დაასკვნა იმით, რომ სახელმწიფო დეპარტამენტი კვლავ „მოუწოდებს აზერბაიჯანის მთავრობას, დაიცვას სომხური კულტურული მემკვიდრეობა მთიან ყარაბაღში“. „ჩვენ მივესალმებით ტრამპ-ვენსის ადმინისტრაციის ვალდებულებებს, რომლებიც შეტანილია ორპარტიული წერილის საპასუხოდ, რომელსაც ხელს აწერს კონგრესის სომხური ფრაქციის 87 წევრი და ჩვენ უკვე ვმუშაობთ ჩვენს კონგრესის მოკავშირეებთან, კოალიციის პარტნიორებთან და საზოგადოების აქტივისტებთან, რათა ეს ვალდებულებები პრაქტიკულ შედეგებად გარდაიქმნას“, – განაცხადა ANCA-ს აღმასრულებელმა დირექტორმა არამ ჰამბარიანმა.
კონგრესმენების ფრენკ პალონეს, გას ბილირაკისის, ბრედ შერმანის და დევიდ ვალადაოს მიერ ინიცირებულ კონგრესის სომხური ფრაქციის წერილში, მოუწოდებენ ამ გადაუჭრელი კონფლიქტის ყველა მხარეს, უზრუნველყონ იძულებით გადაადგილებული სომხების კოლექტიური, დაცული და ღირსეული დაბრუნება მათ ისტორიულ სამშობლოში.
ოფიციალური მონაცემებით, ბაქოს ციხეებში 23 სომეხი პატიმარი იმყოფება. ზოგიერთ მათგანს უკვე მიესაჯა გრძელვადიანი პატიმრობა სხვადასხვა ბრალდებით, ხოლო მეორე მხარის, მათ შორის არცახის სამხედრო-პოლიტიკური ხელმძღვანელობის, სასამართლო პროცესი 8 თვეა მიმდინარეობს.
2023 წლის 19-20 სექტემბერს, აზერბაიჯანის მთიან ყარაბაღში სამხედრო აგრესიის შედეგად, არცახი დაცარიელდა და 105 ათასმა არცახელმა სომეხმა თავშესაფარი სომხეთში იპოვა.
