ვარშავაში გამართული კონფერენცია „სტრატეგიული დიალოგი: სომხეთი – ნატოს აღმოსავლეთ ფლანგზე“, რომელიც სრ-ნატოს თანამშრომლობის შესაძლებლობებს მიეძღვნა
ვარშავაში 6-7 ოქტომბერს პოლონეთის იულიუშ მიეროშევსკის დიალოგის ცენტრისა და უსაფრთხოების პოლიტიკის კვლევის სომხური ცენტრის ერთობლივი ინიციატივით გაიმართა კონფერენცია „სტრატეგიული დიალოგი – სომხეთი – ნატოს აღმოსავლეთ ფლანგზე“, ნატოს პროგრამა ნატოს „მეცნიერება მშვიდობისა და უსაფრთხოებისთვის“ მხარდაჭერით.
ღონისძიებას ესწრებოდნენ ექსპერტები, მეცნიერები და ჟურნალისტები პოლონეთიდან, სომხეთიდან, ბულგარეთიდან, ლატვიიდან, ფინეთიდან, ჩეხეთიდან, აშშ-დან და თურქეთიდან.
ეს იყო პირველი ასეთი ღონისძიება, სადაც სომხეთ-ნატოს ურთიერთობები განხილული იქნა სხვა რეგიონული პოსტსაბჭოთა სახელმწიფოებისგან დამოუკიდებლად, სომხეთთან დაკავშირებული საკითხებისა და პრობლემების აქცენტით.
განხილული იქნა რეგიონული სიტუაცია და სომხეთის საგარეო პოლიტიკის საკითხები, ასევე შეშფოთება იმ ცვლილებების გრძელვადიანი და შეუქცევადი ხასიათის შესახებ, რომლებიც ბოლო ორი-სამი წლის განმავლობაში სომხეთის საგარეო პოლიტიკაში მიმდინარეობდა და მიზნად ისახავს დასავლეთის ქვეყნებთან და სტრუქტურებთან ურთიერთობების განმტკიცებას და გაღრმავებას.
ერთ-ერთი საკითხი იყო ნატოსთან ურთიერთობების ხასიათი და შესაძლებლობები, სომხეთის კიდევ ერთ უსაფრთხოების ინტეგრაციის სტრუქტურაში, კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციაში, ფორმალური წევრობის გათვალისწინებით. ასევე განიხილეს სომხეთ-ნატოს თანამშრომლობის კონტექსტში არსებული ძირითადი გამოწვევები და შესაძლო მექანიზმები, რომლებიც საშუალებას მისცემს სომხეთის მდგრადობის გაძლიერებას, მათ შორის რუსეთიდან მომავალი ჰიბრიდული საფრთხეების კონტექსტში და მომავალი არჩევნების ფონზე.
ამ კონტექსტში, ხაზი გაესვა მოლდოვას არჩევნების გამოცდილებას, სადაც ევროპული ინტეგრაციისკენ მიმავალი პარტიის გამარჯვება, რუსული აქტიური საინფორმაციო ჩარევისა და ჰიბრიდული მექანიზმების გამოყენების კონტექსტში, მხოლოდ ევროკავშირის აქტიური მხარდაჭერის წყალობით გახდა შესაძლებელი.
აღინიშნა, რომ სომხეთსაც სჭირდება ასეთი მხარდაჭერა. ასევე აღინიშნა ნატოს კიბერუსაფრთხოების ცენტრების შექმნის გამოცდილება აღმოსავლეთ ევროპაში, განსაკუთრებით ბალტიისპირეთის ქვეყნებში (ლიეტუვაში ეროვნული კიბერუსაფრთხოების ცენტრი, ესტონეთში კიბერთავდაცვის თანამშრომლობის სრულყოფილების ცენტრი), რომელთანაც თანამშრომლობა შეიძლება სასარგებლო იყოს სომხური მხარისთვის.
კონფერენციის დროს ხაზგასმით აღინიშნა, რომ USAID-ის დახურვის ფონზე, სომხური დამოუკიდებელი მედია საშუალებები კრიზისის წინაშე აღმოჩნდნენ, შესამჩნევია რუსეთის აქტიური ჩარევა და ახალი საინფორმაციო რესურსების შექმნა რუსული ან „უცნობი“ წარმოშობის საშუალებებით, რაც, მონაწილეთა აზრით, უკიდურესად საშიშია და მისი წინააღმდეგ ბრძოლა მხოლოდ დამოუკიდებელი და ხარისხიანი მედიის აქტიური მხარდაჭერით შეიძლება.
ღონისძიების ევროპელმა მონაწილეებმა ხაზი გაუსვეს სომხეთის რუსეთზე ენერგეტიკული დამოკიდებულების შემცირების მნიშვნელობას და ხაზი გაუსვეს იმ ფაქტს, რომ სომხეთი გამორიცხულია „შავი ზღვის ენერგიის“ პროექტიდან, რომელიც საქართველოსა და აზერბაიჯანის ენერგეტიკულ სისტემებს ევროკავშირთან დააკავშირებს. სომხეთის შემთხვევაში, ეს მას საშუალებას მისცემს, როგორც ექსპორტის (რადგან ქვეყანას მზის ენერგიის რეზერვები აქვს დაგროვილი), ასევე იმპორტის გზით, მოთხოვნისამებრ, რითაც ქვეყნის ელექტროქსელი სტაბილიზებული იქნება და დანაკარგები შემცირდება. რაც შეეხება სომხეთ-თურქეთის ურთიერთობებს, მათთვის მიძღვნილი პანელური დისკუსიების დროს, სომხეთთან დაკავშირებული საკითხების აღქმული პრიორიტეტულობა ძირითადად რეგიონული დღის წესრიგის კონტექსტში იყო წარმოდგენილი.
კონფერენციის სომეხმა მონაწილეებმა აღნიშნეს, რომ თურქეთის პოლიტიკამ სომხეთის მიმართ დაკარგა დამოუკიდებელი ხასიათი და აზერბაიჯანის საგარეო პოლიტიკის მძევალი გახდა. თურქეთის წარმომადგენელმა მონაწილეებმა აღნიშნეს, რომ მხარეებმა მნიშვნელოვან პროგრესს მიაღწიეს სომხეთ-აზერბაიჯანის პროცესში და სწორედ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების საბოლოო მოგვარებაზეა დამოკიდებული სომხეთ-თურქეთის კონფლიქტის საბოლოო მოგვარება (საზღვრების გახსნა, დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება და ა.შ.).
