რა ვუთხრათ მსოფლიოს 33 წუთში: ფაშინიანის პარიზული გზავნილები და ახალი წინადადებები
საფრანგეთში სამუშაო ვიზიტის დროს, სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა სხვადასხვა შეხვედრა გამართა, ორჯერ სიტყვით გამოვიდა სხვადასხვა აუდიტორიის წინაშე, თბილად მიიღო საფრანგეთის პრეზიდენტმა და მონაწილეობა მიიღო მაკრონის მიერ პარიზის მე-8 მშვიდობის ფორუმში მონაწილე სახელმწიფოების მეთაურების პატივსაცემად გამართულ სადილში. გამოსვლების დროს პრემიერ-მინისტრი შეეხო სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობის დამყარებას, რეგიონში არსებულ ვითარებას და ბლოკადის მოხსნისკენ გადადგმულ ნაბიჯებს. ფაშინიანმა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობა დამყარებულად მიიჩნია და მაღალი შეფასება მისცა აშშ-ის პრეზიდენტ ტრამპის პირად ძალისხმევასა და წვლილს.
საფრანგეთში სომხეთის პრემიერ-მინისტრს 33 წუთი დასჭირდა, რათა საერთაშორისო საზოგადოებისთვის გადაეცა ოფიციალური ერევნის ძირითადი გზავნილები, რომლებიც ძირითადად მშვიდობის დღის წესრიგს და სომხეთის ახალ წინადადებებს უკავშირდებოდა, რომლებიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სამხრეთ კავკასიისთვის.
ფაშინიანმა სიტყვით ორჯერ გამოვიდა: 8 წუთი თავად მშვიდობის კონფერენციაზე და კიდევ 25 წუთი, როგორც მომხსენებელმა, დისკუსიაზე სახელწოდებით „ლიდერობის გზაჯვარედინზე“. ამ პლატფორმებიდან მიღებული პირველი გზავნილი ასე ჩამოყალიბდა:
„არსებობს ძალიან მნიშვნელოვანი ნიუანსი. რეგიონული კავშირი, ჩვენი აზრით, ნიშნავს, რომ სომხეთსა და აზერბაიჯანს ექნებათ შესაძლებლობა გამოიყენონ ერთმანეთის ტერიტორიები შიდა, ორმხრივი და საერთაშორისო ურთიერთობებისთვის. ეს ნიშნავს, რომ ჩვენს ტერიტორიაზე საერთაშორისო ტრანზიტისთვის ახალი მარშრუტი გაიხსნება და იმის გათვალისწინებით, რომ ამჟამად მსოფლიოში მიწოდების ჯაჭვებში კრიზისია, ამან შეიძლება შეცვალოს სიტუაცია საერთაშორისო ვაჭრობის თვალსაზრისით და ასევე შეცვალოს სიტუაცია ჩვენს რეგიონში“.
ფაშინიანი მიიჩნევს, რომ რეგიონში სიტუაცია უკვე შეიცვალა, რამაც საშუალება მოგვცა, მსოფლიოს ახალი წინადადებებით მივმართოთ. ეს შესაძლებლობა გაიხსნა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ვაშინგტონში სამშვიდობო ხელშეკრულების პარაფირებით. ფაშინიანის თქმით, ამ ისტორიულ ნაბიჯს ცოტა ხნის წინ მოჰყვა კიდევ ერთი გადაწყვეტილება, ასევე ისტორიული, როდესაც აზერბაიჯანმა გამოაცხადა სომხური ტვირთების მის ტერიტორიაზე ტრანზიტზე ყველა შეზღუდვის მოხსნის შესახებ. ამ ნაბიჯის სანაცვლოდ, ოფიციალურმა ერევანმა გამოთქვა მზადყოფნა, გაეხსნა თავისი საკომუნიკაციო გზები აზერბაიჯანისთვის, რათა უზრუნველყოს მარშრუტები თურქეთიდან აზერბაიჯანში მოძრავი სატვირთო მანქანებისთვის.
ამ კონტექსტში, პრემიერ-მინისტრმა პარაფირებული შეთანხმების პუნქტები ახსენა, რომლის მიხედვითაც, საერთაშორისო პრინციპების თანახმად, განბლოკილი მარშრუტები სახელმწიფოების სუვერენული უფლებების დარღვევის გარეშე გამოიყენება.
„არსებობს მრავალი არგუმენტი და განხილვა იმის შესახებ, რომ შესაძლოა არსებობდეს ბევრი ძალა, რომელიც არ არის დაინტერესებული ამ საკომუნიკაციო მარშრუტების გახსნით, მაგრამ სინამდვილეში ყველა მოთამაშე ისარგებლებს ამ პროექტით. აზერბაიჯანთან საკომუნიკაციო მარშრუტების გახსნის შედეგად, საბოლოოდ გვექნება ღია საკომუნიკაციო მარშრუტები სპარსეთის ყურეს, ომანის ყურესა და შავ ზღვას შორის. გვექნება ახალი კავშირები კასპიის ზღვასა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. გვექნება ახალი შესაძლებლობები. სომხეთს ექნება სარკინიგზო კავშირი ირანთან, რუსეთთან და ცენტრალურ აზიასთან. „ტრამპის გზა მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“, რომელიც სომხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე განხორციელდება, უდიდესი მნიშვნელობისაა, რადგან ჩვენ გვჭირდება წვდომა აღმოსავლეთიდან დასავლეთამდე. ეს სჭირდება როგორც სომხეთს, ასევე აზერბაიჯანს.“
სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მშვიდობა შესაძლებელი გახდა მაშინ, როდესაც გავაცნობიერეთ, რომ ინტერესები ზოგიერთ საკითხში ემთხვეოდა, ჩამოაყალიბა ფაშინიანმა, სამხრეთ კავკასიის სამი ქვეყნის – სომხეთის, საქართველოსა და აზერბაიჯანის – დამოუკიდებლობის ისტორიაში მსგავსების დანახვისას.
„1991 წელს ჩვენ ერთდროულად, ერთად მოვიპოვეთ დამოუკიდებლობა და გარკვეული დროის შემდეგ გავაცნობიერეთ, რომ შესაძლოა, ჩვენი დამოუკიდებლობისთვის საერთო საფრთხე არსებობდეს. და გადავწყვიტეთ, ყურადღება ჩვენს სახელმწიფოებრიობაზე, ჩვენი დამოუკიდებლობის, სუვერენიტეტის დაცვაზე გაგვემახვილებინა. ჩემი აზრით, ეს ძალიან მნიშვნელოვანი ფაქტორია, თუმცა დარწმუნებული არ ვარ, რომ აზერბაიჯანის მხრიდან შეფასება იგივე იქნება.“
სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა დაადასტურა, რომ ისინი ყოველდღიურად მუშაობენ აზერბაიჯანულ მხარესთან ურთიერთობების დამყარების სამართლებრივი საფუძვლის შესაქმნელად, აბზაცებზე შეთანხმების, ფორმულირებების გარკვევის მიზნით.
„ახლა ყველაფერი პოზიტიურად მიდის წინ. არ არსებობს პროგნოზი, რომ რაღაც შეჩერდება და ა.შ., ყველაფერი განხორციელდება, დარწმუნებული ვარ, რომ არანაირი დაბრკოლება არ იქნება.“
ფაშინიანი ასევე ოპტიმისტურად არის განწყობილი სომხეთ-თურქეთის მოლაპარაკებების მიმართ, რომლებზეც დადებითად იმოქმედა აზერბაიჯანთან შეთანხმების პარაფირებამ. და, ამის მიუხედავად, საზღვრის გახსნის ვადებზე საუბარი რთულია.
„ვფიქრობ, რომ დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება, თურქეთთან საზღვრის გახსნა მხოლოდ დროის საკითხია, რადგან ახლა საზღვრის გახსნის, დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარების მნიშვნელოვანი დაბრკოლებები არ არსებობს. ვფიქრობ, რომ ჩვენ მივაღწევთ იმ წერტილს, სადაც გვექნება სრული დიპლომატიური ურთიერთობები, გვექნება ღია საზღვრები, ეკონომიკური და პოლიტიკური თანამშრომლობა და ნორმალური მეზობლები ვიქნებით. მჯერა, რომ ეს მომენტი ახლოვდება და მალე დადგება. თუმცა, ზუსტად როდის ვერ ვიტყვი.“
სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ასევე ისაუბრა გლობალურ გამოწვევებზე: დეზინფორმაციასა და მანიპულირებაზე. ეს უკვე ინფორმაციაზე და დამოუკიდებელ მედიაზე მაღალი დონის საერთაშორისო კონფერენციაზე.
ფაშინიანმა შენიშნა, რომ გარე ძალების მიერ ინფორმაციულ ჩარევასა და მანიპულირებასთან დაკავშირებული შეშფოთება იზრდება და ამ საფრთხეების დაძლევა მოითხოვს რეალურ თანამშრომლობას სახელმწიფოებს შორის, რომლებიც იზიარებენ ადამიანის უფლებების, დემოკრატიისა და კანონის უზენაესობის ფუნდამენტურ ღირებულებებს.
პარიზში გამოსვლებისას პრემიერ-მინისტრმა დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა მიანიჭა სომხეთში მომავალ საპარლამენტო არჩევნებს, პირველ რიგში, სამშვიდობო პროცესის, შემდეგ კი მომავალი კეთილდღეობის თვალსაზრისითაც.
