სომხეთთან მშვიდობის განმტკიცებისკენ მიმართული აშშ-ს აქტიური ნაბიჯების გამო აზერბაიჯანი შეშფოთებულია – ექსპერტი
ამ დღეებში სომხურ-ამერიკულმა სამუშაო ჯგუფებმა მუშაობა უკვე დაიწყეს, რომელიც მიზნად ისახავს ვაშინგტონის შეთანხმებების განხორციელებას და „ტრამპის გზის“ განვითარებას.
ეს ცნობილი გახდა სომხეთის პრემიერ-მინისტრისა და აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის მოადგილის, ალისონ ჰუკერის შეხვედრის შემდეგ გავრცელებული რეპორტაჟიდან. პოლიტოლოგმა ემილ ორდუხანიანმა Factor TV-სთან ინტერვიუში განაცხადა, რომ ეს მიუთითებს, რომ სომხურ-ამერიკულმა ურთიერთობებმა პრაქტიკულ ფაზაში გადაინაცვლა.
ამერიკული ადმინისტრაციის ზედმეტი დაკავებულობის მიუხედავად, ეს მიმართულება შეერთებული შტატების სტრატეგიულ ინტერესებში ჯდება. ორდუხანიანი აღნიშნავს, რომ შეერთებულმა შტატებმა აქტიურად დაიწყო ამ რეგიონთან მუშაობა ტრამპის პრეზიდენტობის დასაწყისიდან, რაც მიზნად ისახავდა სამხრეთ კავკასიაში შესვლას სამშვიდობო დღის წესრიგით. ეს კარგი შესაძლებლობაა შეერთებული შტატებისთვის, რათა კონფლიქტის შემდეგ რეგიონში თავისი პოზიციები გააძლიეროს. აზერბაიჯანის მხრიდან გარკვეული შეშფოთება ასევე ადასტურებს, რომ აშშ-ის სწრაფ ნაბიჯებს პერსპექტიული მნიშვნელობა აქვს.
პოლიტოლოგის თქმით, აშშ-მ რეგიონში გააქტიურებისთვის შესაფერისი მომენტი იპოვა, რადგან რუსეთის ფედერაციის გავლენის ბერკეტები შესუსტდა. ამას ხელი შეუწყო კონფლიქტის დაძლევამ, სულ მცირე, დოკუმენტურ დონეზე, რამაც შესაძლებლობების ახალი ველი გახსნა. ამერიკული მხარის აზრით, „ტრამპის გზა“ არის კონკრეტული ეკონომიკური პროექტი, რომელიც, სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო შეთანხმებასთან და თურქეთთან ურთიერთობების ნორმალიზებასთან ერთად, სამხრეთ კავკასიის, როგორც სასიცოცხლო სავაჭრო გზის გახსნას გვპირდება.
ეს გეოპოლიტიკის კომპონენტია, სადაც აშშ, სახელმწიფოების სუვერენიტეტისა და ტერიტორიული მთლიანობის პატივისცემით, რეგიონში თავის ეკონომიკურ პროგრამებს აძლიერებს.
„ცენტრალური აზიის ხუთი სახელმწიფოს ლიდერის ბოლოდროინდელი უპრეცედენტო შეხვედრა აშშ-ს პრეზიდენტთან ვაშინგტონში მიუთითებს, რომ ეს რეგიონიც სტრატეგიული მნიშვნელობის ზონად ითვლება. ეს სახელმწიფოები, რუსეთთან კავშირების მიუხედავად, ალტერნატიულ გზებს ეძებენ“, – თქვა პოლიტოლოგმა. ეს, ორდუხანიანის თქმით, ამართლებს სომხეთის საგარეო პოლიტიკის დაბალანსების სტრატეგიას.
პოლიტოლოგი მიიჩნევს, რომ რუსეთი არასწორი სტრატეგიის შედეგად კარგავს გავლენას პოსტსაბჭოთა სივრცეში. ხისტი ძალის გამოყენება ვერ შექმნის სიმპათიას, პირიქით, ამ სახელმწიფოებს ალტერნატივების ძიებისკენ უბიძგებს. მისი თქმით, სომხეთის გამოცდილება აჩვენებს, რომ ცალმხრივ დამოკიდებულებას შეიძლება უარყოფითი შედეგები მოჰყვეს. პოლიტოლოგი სომხეთში მომავალ საპარლამენტო არჩევნებს რუსეთის გავლენის აღდგენის ან მისგან საბოლოოდ თავის დაღწევის შესაძლებლობად მიიჩნევს.
ორდუხანიანის თქმით, სომხეთის ხელისუფლების დივერსიფიკაციის პოლიტიკა უკვე იძლევა ნაყოფს, მაგალითად, ევროპელი დამკვირვებლების მისია, რომელთა თანდასწრებით ახალი ესკალაცია არ მომხდარა.
სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის განცხადება ევროკავშირში გაწევრიანების განაცხადის წარდგენის შესაძლებლობის შესახებ თვისობრივად ახალ სიტუაციაზე მიუთითებს. თუმცა, პოლიტოლოგის თქმით, ამ ნაბიჯების რეალიზება დამოკიდებული იქნება 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგებზე და პოლიტიკური ძალების ახალ განლაგებაზე.
