აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თეთრ სახლში კიდევ ერთხელ დაადასტურა მხარდაჭერა სომხეთის სამშვიდობო პროცესების მიმართ. აშშ-ში სომხეთის საელჩო იუწყება, რომ ელჩი ნარეკ მკრტჩიანი თეთრ სახლში შეხვდა აშშ-ის პრეზიდენტს. შეხვედრის დროს ტრამპმა სომეხ ხალხს მილოცვა გადასცა და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სომხეთი და სომეხი ხალხი იმსახურებს სტაბილურ და მდგრად მშვიდობას. აღსანიშნავია, რომ ამის პარალელურად, ვრცელდება მითქმა-მოთქმა აშშ-ის ძალიან მაღალი რანგის წარმომადგენლის სომხეთში ვიზიტის შესახებ, რასაც სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტრომაც უპასუხა.
მომავალი წლის დასაწყისი სომხეთში ამერიკული პოლიტიკის პრაქტიკაში განხორციელების თვალსაზრისით უკიდურესად აქტიური იქნება, პროგნოზირებს საერთაშორისო ურთიერთობების ექსპერტი სურენ სარგსიანი. პოლიტიკოსმა არმან ბაბაჯანიანმა ასევე იჩქარა თავისი ინფორმაციის გავრცელება, რომ აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი ჯეიმს დევიდ ვენსი სომხეთს 2026 წლის თებერვალში ეწვევა. ეს შენიშვნები კეთდება აშშ-ის პრეზიდენტის წინა დღის განცხადების ფონზე, რომელშიც ტრამპმა კიდევ ერთხელ დაადასტურა უპირობო მხარდაჭერა სამშვიდობო პროცესების მიმართ.
ვენსის შესაძლო ვიზიტის შესახებ ინფორმაცია ექსპერტთა სფეროში სწრაფად დაუკავშირეს 8 აგვისტოს TRIPP-ის ინფრასტრუქტურის, სასაზღვრო და საბაჟო შესაძლებლობების შექმნასთან დაკავშირებულ შეთანხმებებს. ბაბაჯანიანმა ადრე გამოთქვა შემდეგი მოსაზრება:
„ეს თავისთავად ნიშნავს, რომ შეერთებული შტატები ნამდვილად ცდილობს განახორციელოს და დაასრულოს სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც მთლიანად ჩამოაყალიბებს ცენტრალურ აზიას და სამხრეთ კავკასიას, როგორც ერთ საერთო გეოპოლიტიკურ და გეოეკონომიკურ რეგიონს, რაც პოსტსაბჭოთა ეპოქაში შეერთებული შტატების მთავარი პოლიტიკური და სტრატეგიული მიზანი იყო“.
აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის, ჯეიმს დევიდ ვენსის სომხეთში შესაძლო ვიზიტის შესახებ კითხვაზე პასუხის გაცემისას, სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პრესმდივანმა, ანი ბადალიანმა განაცხადა:
„ჩვენ სათანადოდ და დროულად ვაცნობებთ სომხეთში დაგეგმილი მაღალი დონის ვიზიტების შესახებ“.
ყველაზე მაღალი რანგის ამერიკელი ოფიციალური პირები, რომლებიც ოდესმე ეწვივნენ სომხეთს, იყვნენ წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი და სახელმწიფო მდივანი. საერთაშორისო ექსპერტი სურენ სარგსიანი არ გამორიცხავს, რომ ტრამპის გზაც ოფიციალურად გაიხსნება.
„ამ კონტექსტში, ელჩის გამოწვევის შესახებ ინფორმაცია განსაკუთრებით საინტერესოა. ჩემთვის უაღრესად მნიშვნელოვანია იმის გაგება, გააგრძელებს თუ არა ელჩი თანამდებობას მაღალი რანგის ოფიციალური პირის ვიზიტის დროს, თუ მას დროებითი მოვალეობის შემსრულებელი შეცვლის, რადგან ახალი ელჩის ასეთ მოკლე დროში დანიშვნის ალბათობა თითქმის ნულის ტოლია“.
ამავდროულად, ტრამპის ადმინისტრაციამ ცოტა ხნის წინ კატეგორიული გადაწყვეტილება მიიღო ათეულობით ქვეყანაში დიპლომატიური წარმომადგენლების შეცვლის შესახებ, დაიწყო ყოფილი პრეზიდენტის, ჯო ბაიდენის დროს დანიშნული დაახლოებით 30 ელჩის გამოწვევის დაწყება. მათ შორისაა აშშ-ის ელჩი სომხეთში, კრისტინა ქუინი.
აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა ელჩის გაწვევის კრიტიკას უპასუხა და აღნიშნა, რომ ეს არ იყო მხოლოდ პოლიტიკური ნაბიჯი.
„გაწვევა ნებისმიერი ადმინისტრაციის სტანდარტული პროცედურაა. ელჩები პრეზიდენტის შეხედულებისამებრ მსახურობენ, მიუხედავად იმისა, პოლიტიკური გადაწყვეტილებით არიან დანიშნულნი თუ კარიერული დიპლომატები“.
სომხეთში აშშ-ის საელჩომ დაადასტურა ელჩის გაწვევა და განმარტა, რომ კრისტინა კუინი იანვრის შუა რიცხვებში დაასრულებს თავის ვადას. საელჩომ ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აშშ-ის პოლიტიკა სომხეთში ელჩის წასვლის შემდეგ არ შეიცვლება.
„შეერთებული შტატები ერთგული რჩება სომხეთთან პარტნიორობისა და მოუთმენლად ელის შეერთებულ შტატებსა და სომხეთს შორის სტრატეგიული პარტნიორობის შემდგომ განვითარებას, ასევე პრეზიდენტ ტრამპისა და პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანის მიერ ვაშინგტონში 8 აგვისტოს ისტორიული სამშვიდობო სამიტის დროს ხელმოწერილი ორმხრივი შეთანხმებების შესრულებას“.
სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების ნორმალიზების საკითხში, შეერთებული შტატები არა მხოლოდ შუამავლის როლს ასრულებს, არამედ კონკრეტულ ნაბიჯებსაც გვთავაზობს TRIPP-ის განხორციელების მექანიზმების უზრუნველსაყოფად ინფრასტრუქტურისა და უსაფრთხოების თვალსაზრისით. აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანაშემწის მოადგილის, სონატა კოულტერის და სხვა მაღალი თანამდებობის პირების ვიზიტები ამას ხაზს უსვამს და შეერთებულმა შტატებმაც დაიწყო სომხეთთან თანამშრომლობა.
აშშ-ის კონგრესში ასევე შემოთავაზებულია არაერთი კანონპროექტი სომხეთ-აზერბაიჯანის შეთანხმებების შემდეგ სომხეთის უსაფრთხოების გასაძლიერებლად.
