ბაირამოვის წლის შემაჯამებელი პრესკონფერენცია:    TRIPP-ში  რუსეთის მონაწილეობის გამორიცხვა, ორმხრივი ვაჭრობა და მშვიდობისთვის +1 პირობა

გუშინწინ ბაქოდან ერევნისადმი მიმართული არაერთი განცხადება და ახალი მინიშნება გაისმა. აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმა განაცხადა, რომ ერევანმა ბაქოს აცნობა, რომ TRIPP-ში გამავალი რკინიგზის მონაკვეთი რუსეთს არ ეხება. შესაძლებელია, ბაირამოვის თქმით, სომხეთმა, TRIPP-ით გათვალისწინებული ვალდებულებების აღებით, რკინიგზის ნაწილიც გაითვალისწინა.

ყოველწლიური  შემაჯამებელი პრესკონფერენციის დროს აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ასევე ისაუბრა სამშვიდობო ხელშეკრულების ხელმოწერის წინაპირობებზე, გაიმეორა თეზისი, რომ სომხეთის კონსტიტუცია შეიცავს ტერიტორიულ პრეტენზიებს აზერბაიჯანის მიმართ და პირველად  მას კიდევ ერთი პირობა დაამატა: აზერბაიჯანული მხარე სამშვიდობო ხელშეკრულებას მხოლოდ იმ შემთხვევაში მოაწერს ხელს, თუ სომხეთი TRIPP პროექტით გათვალისწინებული ვალდებულებების სრულად შეასრულებს.

სომხეთი და აზერბაიჯანი უახლოეს მომავალში ვაჭრობას გააძლიერებენ სხვა სფეროებშიც

აზერბაიჯანი და საქართველო შეთანხმდნენ საქართველოს გავლით სომხეთში ტვირთების გადაზიდვის ტარიფზე, დაადასტურა აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმა. მისი თქმით, დეკემბრის დასაწყისში საქართველოს მიერ გამოყენებულმა სატარიფო პოლიტიკამ შეაფერხა აზერბაიჯანიდან სომხეთში ნავთობპროდუქტების მიწოდება, რამაც აზერბაიჯანში კითხვები გააჩინა, რადგან ეს მიდგომა შეუთავსებელი იყო არსებულ პრაქტიკასთან.

„საქართველოს ხელმძღვანელობა სწრაფად ჩაერია და პრობლემა მოგვარდა. ტარიფი შეთანხმდა კომპანიებს შორის,  რაც სრულად შეესაბამება ბაზრის პირობებს“, – განაცხადა ბაირამოვმა და ხაზი გაუსვა, რომ პრობლემა მოგვარებულია და ეს მარშრუტი კვლავ გამოყენებული იქნება.

საქართველოს პრემიერ-მინისტრის, ირაკლი კობახიძის გადაწყვეტილებით, „საქართველოს რკინიგზამ“ ნავთობპროდუქტების პირველი პარტიის ტრანზიტისთვის პირველი ტვირთის უფასოდ გადაზიდვა განახორციელა აზერბაიჯანიდან სომხეთში. მანამდე, პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა, საქართველოს რკინიგზის ტრანზიტის ტარიფების საკითხზე საუბრისას, განაცხადა, რომ თუ საკითხი არ მოგვარდება, მაშინ ლოგიკურად, ეკონომიკური სუბიექტები იმპორტისა და ექსპორტის უზრუნველყოფის ალტერნატიულ გზებს ეძებენ. ფაშინიანმა ასევე ხაზგასმით აღნიშნა, რომ აზერბაიჯანიდან სომხეთში ნავთობპროდუქტების ექსპორტი მშვიდობის ერთ-ერთი შედეგია, როგორც ფორმით, ასევე შინაარსით.

„ვიმედოვნებ, რომ უახლოეს მომავალში სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ორმხრივი ვაჭრობა იქნება, ანუ ახლა აზერბაიჯანიდან სომხეთში იმპორტია, იმედი მაქვს, სომხეთიდან აზერბაიჯანში ექსპორტიც იქნება“.

19 დეკემბერს სომხეთში 1300 ტონა აზერბაიჯანული ბენზინით დატვირთული 22 ვაგონით შემდგარი მატარებელი ჩავიდა. ბენზინი სომხეთის ბენზინგასამართ სადგურებზე უკვე იყიდება 430 დრამად. ეკონომიკის მინისტრის, გევორგ პაპოიანის თქმით, ეს მნიშვნელოვნად იაფია, ვიდრე სხვა იმავე ხარისხის კომპანიების ბენზინი.

„ეს არის „პრემიუმ“ ბენზინი, 430 დრამი, და ასეთი ბენზინი ჩვენს ქვეყანაში ჩვეულებრივ 505-520 დრამი ღირს, ანუ ის 90 დრამამდე უფრო დაბალ ფასად გაიყიდება, რაც კარგია. რა თქმა უნდა, ასევე ვნახე, რომ ზოგიერთმა მოქალაქემ აღნიშნა, რომ ამ ბენზინის ყიდვას არ აპირებს. ძვირფასო მოქალაქეებო, თქვენ თავისუფლები ხართ, ეს ჩვენი ამოცანაა, რომ იყოთ თავისუფლები, თავად გადაწყვიტეთ, რომელი ბენზინი აირჩიოთ და საიდან ხართ.“

მიუხედავად იმისა, რომ ამ ეტაპზე სომხეთიდან აზერბაიჯანში საქონელი არ ექსპორტირებულა, პრესაში უკვე არსებობს ვარაუდები იმის შესახებ, თუ რა შეიძლება დასჭირდეს აზერბაიჯანის ბაზარს: სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები, ალუმინის ფოლგა, ოქროს სამკაულები, ფერომოლიბდენი, თევზის მარაგი. გევორგ პაპოიანი ვარაუდობს, რომ აზერბაიჯანი უახლოეს მომავალში ამის შესახებ განცხადებას გააკეთებს, რასაც, მინისტრის თქმით, სომხეთი დაადასტურებს. ჯეიჰუნ ბაირამოვმა ასევე განაცხადა, რომ ვაჭრობა სხვა სფეროებშიც შესაძლებელია.

 „ერევანმა ბაქოს აცნობა, რომ TRIPP-ზე გამავალი რკინიგზის მონაკვეთი რუსეთს არ ეხება“. ბაირამოვის განცხადებამ კითხვები გააჩინა

აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმაც ყოველწლიურ პრესკონფერენციაზე TRIPP-თან დაკავშირებით რამდენიმე განცხადება გააკეთა. კერძოდ, მან თქვა, რომ ერევანმა ბაქოს აცნობა, რომ TRIPP-ზე გამავალი რკინიგზის მონაკვეთი რუსეთს არ ეხება. „შესაძლებელია, რომ სომხეთმა, TRIPP-ით გათვალისწინებული ვალდებულებების აღებით, რკინიგზის ნაწილიც გაითვალისწინა“, – ხაზგასმით აღნიშნა ბაირამოვმა და აღნიშნა, რომ სომხეთსა და რუსეთს შორის რკინიგზის მართვის შეთანხმება 2038 წლამდეა ძალაში, თუმცა სომხურმა მხარემ ბაქოს აუხსნა თავისი პოზიცია, რომ სიუნიუქში ასაშენებელი რკინიგზის მონაკვეთი რუსეთს არ ეხება, რადგან კონცესიის ხელშეკრულების ხელმოწერის დროს ეს რკინიგზა უბრალოდ არ არსებობდა.

პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ცოტა ხნის წინ, რადიოლურის კითხვაზე პასუხის გაცემისას, განაცხადა, რომ სომხეთი მზადაა, რუსეთისგან დაიბრუნოს რკინიგზის ზოგიერთი მონაკვეთის კონცესია:

„რეაბილიტაცია უნდა განხორციელდეს ახურიკის მონაკვეთზე, სომხეთ-თურქეთის საზღვრიდან არსებულ რკინიგზის მონაკვეთამდე, ხოლო რეაბილიტაციის სამუშაოები უნდა ჩატარდეს ნახიჩევანის საზღვრიდან იერასხამდე. ვიმედოვნებთ, რომ ჩვენი პარტნიორები რუსეთის ფედერაციაში ამ სამუშაოებს რაც შეიძლება სწრაფად განახორციელებენ, თუ მოულოდნელად ამასთან დაკავშირებით რაიმე დაბრკოლება წარმოიქმნება, სხვა რაიმე საკითხი წარმოიქმნება, თქვენ იცით, რომ ეს მონაკვეთებიც რუსეთის კონცესიის ქვეშაა. მე ასევე გამოვთქვი ჩვენი მზადყოფნა, რომ სომხეთის მთავრობას შეუძლია ამ მონაკვეთების აღება. ანუ, ისინი კონცესიიდან უკან დაიბრუნოს და ჩვენ ამ რეაბილიტაციას ჩვენი სახელმწიფო ბიუჯეტის სახსრებით განვახორციელებთ, თუ მოულოდნელად აღმოჩნდება, რომ რუსეთის ფედერაციას რაიმე პრობლემა აქვს ან რაიმე პრობლემას ხედავს ამ სამუშაოების დროულად განხორციელებაში“.

ნიკოლ ფაშინიანის თქმით, აზერბაიჯანი სიუნიქის გავლით ნახიჩევანთან დამაკავშირებელი „ტრამპის გზის“ მშენებლობა პრაქტიკულად 2026 წლის მეორე ნახევარში დაიწყება. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის თქმით, მათ ტერიტორიაზე სამშენებლო სამუშაოები გაზაფხულზე დასრულდება.

სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერის კიდევ ერთი პირობა

აღსანიშნავია, რომ აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმა, ფაქტობრივად, პირველად განაცხადა, რომ სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერისთვის აზერბაიჯანის ერთადერთ წინაპირობას, რომელიც სომხეთის კონსტიტუციის შეცვლის მოთხოვნაა, ემატება კიდევ ერთი: TRIPP პროექტით აღებული ვალდებულებების შესრულება. ბაირამოვმა გაიმეორა თეზისი, რომ სომხეთის კონსტიტუცია შეიცავს ტერიტორიულ პრეტენზიებს აზერბაიჯანის მიმართ და რომ ის აუცილებლად უნდა შეიცვალოს და აღნიშნა, რომ მხოლოდ ამის და „ტრამპის გზის“ სრული განხორციელების შემთხვევაში მოაწერს ხელს აზერბაიჯანი სამშვიდობო შეთანხმებას.

საზღვრის დემარკაცია: ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ

ბაირამოვი  ასევე შეეხო სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვრის დემარკაციაზე მიმდინარე სამუშაოებს.

 „ორი ქვეყნის საზღვრის დემარკაციის კომისიები ინტენსიურად მუშაობენ. საზღვრის დემარკაციის პროცესი, მიუხედავად პოლიტიკური ხასიათისა, მრავალ ტექნიკურ დეტალს მოიცავს. მიღწეულია შეთანხმებები ზოგად მიდგომაზე: პროცესი ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ განხორციელდება“, – განაცხადა ბაირამოვმა და გაიხსენა, რომ საზღვრის დემარკაციის კომისიების ბოლო შეხვედრის შემდეგ, რომელიც აზერბაიჯანის ქალაქ გაბალაში გაიმართა, მხარეები შეთანხმდნენ, რომ შემდეგი შეხვედრა სომხეთში უნდა გაიმართოს.

ამ რამდენიმე ხნის წინ,  პრემიერ-მინისტრი ფაშინიანი ასევე შეეხო საკითხს დემარკაციის თემაზე, არსებითად დაადასტურა, რომ სიუნიქის გავლით რკინიგზის კომუნიკაციის დამყარება გულისხმობს, რომ იქ დემარკაცია უკვე განხორციელებული უნდა იყოს. დემარკაციის კომისიის მუშაობასთან დაკავშირებით, პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ მათ დღის წესრიგში არანაირი ცვლილება არ არის და ნავთობპროდუქტების იმპორტის საკითხის განხილვას  არ შეუცვლია  ამ კომისიების მუშაობის ლოგიკა.