გაკოტრებული რუსეთის რკინიგზა სომხეთის რკინიგზას რთულ მდგომარეობაში აყენებს
სამხრეთ კავკასიის დებლოკადის თემა და აქტიური მუშაობა, განსაკუთრებით TRIPP პროგრამის განხორციელებაზე, თანდათანობით საზოგადოების ყურადღებას ამახვილებს რკინიგზის ქსელის მდგომარეობასა და შესაძლო მასშტაბური ოპერირების პრობლემებზე. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთი ჩქარობს თავისი ტერიტორიის განბლოკისვის მომზადებას, ცნობილი გახდა არსებული რკინიგზის ქსელის კონცესიის მმართველის ძირითადი ფინანსური პრობლემების შესახებ.
მარტივად რომ ვთქვათ, რუსეთის რკინიგზა გაკოტრების პირასაა და 2008 წლიდან სომხეთის რკინიგზა ამ კომპანიის შვილობილ კომპანიას კონცესიურ მართვაში გადაეცა.
სომხეთისთვის რუსეთის რკინიგზის ფინანსური სირთულეების შესახებ ინფორმაცია საინტერესოა იმით, რომ სწორედ ამ კომპანიამ აიღო სომხეთის რკინიგზის კონცესიის მართვა 2038 წლამდე მისი შვილობილი კომპანიის „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზის“ მეშვეობით. მარტივად რომ ვთქვათ, რუსეთის რკინიგზის ლოკომოტივი სწრაფად მიჰყავს კომპანიას გაკოტრებისკენ.
მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი რკინიგზის კომპანიის ფინანსური პრობლემები მოულოდნელად გახდა ცნობილი. რუსეთი დუმს თავისი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული კომპანიის სირთულეების შესახებ. თუმცა, ახლა ეს დადასტურებული ფაქტია: „რუსეთის რკინიგზას“ 4 ტრილიონ რუბლზე, ანუ 50 მილიარდ დოლარზე მეტი ვალი აქვს, ამცირებს პერსონალს, მოსკოვის ცენტრში ცათამბჯენებს ყიდის და სახელმწიფოსგან დაახლოებით 2 მილიარდი დოლარის ოდენობით სასწრაფო დახმარებას ელის. ქვეყანა, რომელიც საომარ მდგომარეობაშია, ეძებს გზებს მის მიერ მართული კომპანიის გადასარჩენად. თუმცა, რუსი ანალიტიკოსები მათ არაეფექტურად და უსარგებლოდ მიიჩნევენ.
სახელმწიფო დუმის ყოფილი დეპუტატი ნიკოლაი ბონდარენკო აქვეყნებს ორი თვის წინ დადასტურებულ ინფორმაციას:
„კომპანიას არ აქვს ფული ლიანდაგებისთვის, ვაგონებისა და ლოკომოტივებისთვის და შეამცირა კაპიტალური რემონტის ღირებულება“.
ოფიციალური ერევანი სომხეთში რკინიგზის ზოგიერთი მონაკვეთის შეკეთებისა და აღდგენის საკითხს მომწიფებულად მიიჩნევს და მოსკოვს მოთხოვნას უყენებს. დაახლოებით 20 დღის წინ, სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა სანქტ-პეტერბურგში პირდაპირ განუცხადა რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინს, რომ რეგიონში მიმდინარე მოვლენები ამას მოითხოვს.
უცნობია, იყო თუ არა რუსეთის ლიდერი გულწრფელი და აღიარა თუ არა რუსული კომპანიის პრობლემები. თუმცა, სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა მას კიდევ ერთი წინადადება წაუყენა:
„ვიმედოვნებთ, რომ ჩვენი რუსი პარტნიორები ამ სამუშაოებს რაც შეიძლება სწრაფად განახორციელებენ, თუ მოულოდნელად ამ მხრივ რაიმე დაბრკოლება წარმოიქმნება, სხვა პრობლემები წარმოიშობა, მე ასევე გამოვთქვი ჩვენი მზადყოფნა, რომ სომხეთის მთავრობამ შეიძლება უარი თქვას კონცესიიდან“.
„რუსეთის რკინიგზის“ ფინანსური პრობლემების მიზეზების ომისდროინდელი ვერსიის გარდა, აქტიურად ვრცელდება კორუფციის ფაქტორიც. სულ მცირე, ერთ აშკარა ფაქტზე საუბრობს სახელმწიფო დუმის ყოფილი დეპუტატი ნიკოლაი ბონდარენკო.
რუსი ფიგურა ამტკიცებს, რომ კომპანიაში ქურდობა მილიარდობით რუბლს აღწევს. კომპანიის ხელმძღვანელის ყოფილმა მრჩეველმა აღიარა, რომ მან ერთი მილიარდი რუბლი მიითვისა.
რუსი ეკონომიკური ანალიტიკოსები „რუსეთის რკინიგზის“ მომავალთან დაკავშირებით ოპტიმისტურად არ არიან განწყობილნი. მაგალითად, იური მარჩენკო რუსეთის ეკონომიკის მინისტრის სიტყვებსაც კი ციტირებს და აცხადებს, რომ ვალები კომპანიას ახრჩობს.
რუსეთის მთავრობა ამ საკითხზე შეხვედრებს მართავს და გადაწყვეტილებებს სთავაზობს. თუმცა, ეკონომიკური ანალიტიკოსს მაქსიმ ბლანტს არ სჯერა მათი ეფექტურობის, ის პუნქტუალურად აანალიზებს წინადადებებს და ასაბუთებს, თუ რატომ არის ყველა გადაწყვეტილება ცუდი.
სომხური ანალიტიკური სფერო დარწმუნებულია, რომ სომხეთის მთავრობა კარგად ჰქონდა გაცნობიერებული რუსეთის რკინიგზაში არსებული სიტუაცია, როდესაც პრემიერ-მინისტრმა შესაბამისი წინადადება წარუდგინა რუსეთის პრეზიდენტს.
„რადიოლურმა“ შეისწავლა სომხეთსა და „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზას“ შორის დადებული ხელშეკრულება და გაარკვია, რომ მისი ვადაზე ადრე შეწყვეტის შემთხვევაში, მხარეებისთვის განსაზღვრულია ვალდებულებები. თუ ხელშეკრულება შეწყდება კონცედენტის, ამ შემთხვევაში, სომხეთის რესპუბლიკის მთავრობის ინიციატივით, მაშინ ეს უკანასკნელი უხდის კონცესიონერს, „სამხრეთ კავკასიის რკინიგზას“, ინფრასტრუქტურაში განხორციელებული ინვესტიციების მთლიან ოდენობასა და ხელშეკრულების შეწყვეტის თარიღისთვის მიღებული მოგების მთლიან ოდენობას შორის სხვაობას, იმ პირობით, რომ კონცესიონერმა შეასრულა ხელშეკრულებით გათვალისწინებული ვალდებულებები. ურთიერთშეთანხმებით ვადაზე ადრე შეწყვეტის შედეგები განისაზღვრება მხარეთა შეხედულებისამებრ.
