Firebird-მა და აშშ-მ სომხეთში ხელოვნური ინტელექტის ცენტრის 4 მილიარდი დოლარის ღირებულების მეგაპროექტი დაიწყეს
10 თებერვალს, ამერიკულმა კომპანია Firebird-მა და აშშ-ის მთავრობამ გამოაცხადეს სომხეთში ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურის განვითარების მეგაპროექტის მეორე ფაზის დაწყების შესახებ. ინვესტიციის ჯამური მოცულობა 4 მილიარდ დოლარად არის შეფასებული და თავად პროექტი, ინიციატორების თქმით, ქვეყანას მსოფლიოში ხელოვნური ინტელექტის ხუთ უდიდეს კლასტერს შორის ერთ-ერთად აქცევს.
პროექტის მთავარი ელემენტია 2026 წლის ბოლომდე სომხეთში 50,000 გრაფიკული დამუშავების ერთეულის (GPU) განლაგება. ეს გაფართოება შესაძლებელი გახდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის მარეგულირებლებმა დამატებით 41,000 უახლესი თაობის NVIDIA GB300 ჩიპის ექსპორტის ნებართვა მისცეს.
მეორე ფაზის დაწყების შესახებ აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტ ჯ.დ. ვენსის ერევანში ოფიციალური ვიზიტის დროს გამოცხადდა. სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანთან ერთობლივ პრესკონფერენციაზე პროექტი ქვეყნის ისტორიაში უდიდეს ტექნოლოგიურ ინვესტიციად შეფასდა. ვენსმა ხაზი გაუსვა, რომ NVIDIA-სთან დაკავშირებული შეთანხმება ორივე ქვეყანაში ახალ ბაზრებსა და სამუშაო ადგილებს შექმნის და აღნიშნა, რომ ასეთი ჩიპები „მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში უბრალოდ არ არის ხელმისაწვდომი“.
ფაშინიანმა, თავის მხრივ, პროექტი 2025 წლის აგვისტოში ხელმოწერილ ნახევარგამტარების შესახებ სომხურ-ამერიკულ მემორანდუმს დაუკავშირა და მიმდინარე განვითარებას მის პრაქტიკული შედეგი უწოდა. მისი თქმით, სომხეთში სრულფასოვანი „ხელოვნური ინტელექტის ქარხანა“ და თანამედროვე მონაცემთა ცენტრი იქმნება.
Firebird-ის თანადამფუძნებელმა და აღმასრულებელმა დირექტორმა რაზმიკ ჰოვაკიმიანმა განაცხადა, რომ ახალი კლასტერი სომხეთს სუპერკომპიუტერული ენერგიის გლობალურ ცენტრად გარდაქმნის. მეორე ფაზა პირველის (რომელიც 500 მილიონი დოლარი დაჯდა) შემდეგ მოდის და საფუძველს უყრის ბიოლოგიური მეცნიერებების, რობოტიკისა და კოსმოსური კვლევის განვითარებას.
პროექტი ხორციელდება NVIDIA-ს ვიცე-პრეზიდენტის, რევ ლებარედიანის, Firebird-ის თანადამფუძნებლის, ალექსანდრე ესაიანის და Team Group-ის მონაწილეობით. საქმე მხოლოდ აღჭურვილობის მიწოდებას არ ეხება, არამედ სრულფასოვანი ტექნოლოგიური ეკოსისტემის შექმნას.
ხაზგასმულია, რომ აშშ-ის ახალი ექსპორტის ნებართვა ადასტურებს პროექტის შესაბამისობას საერთაშორისო უსაფრთხოების სტანდარტებთან, რასაც ექსპერტები ვაშინგტონის ერევნის მიმართ ინსტიტუციური ნდობის მაღალი დონის ნიშნად მიიჩნევენ.
სავარაუდოდ, მონაცემთა ცენტრების გაშვებას ძლიერი ტრანსფორმაციული ეფექტი ექნება სომხეთის ეკონომიკაზე, რაც ქვეყანას გლობალურ ტექნოლოგიების ბაზარზე გრძელვადიან კონკურენტულ უპირატესობას მისცემს. NVIDIA-Firebird-Team Group-ის ხელოვნური ინტელექტის სუპერკომპიუტერული ცენტრის სომხეთში მშენებლობის შესახებ პირველად 2025 წლის ივნისში გამოცხადდა ევროპაში Viva Technology კონფერენციაზე. იმ დროს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მონაცემთა ცენტრი, რომელიც აღჭურვილია ათასობით NVIDIA Blackwell GPU-თი, სომხეთის მთავრობის მხარდაჭერით შეძლებდა 100 მეგავატზე მეტი სიმძლავრის გაფართოებას.
