სომხეთი ემზადება აშშ-ს ხელმძღვანელობით ინვესტიციების ტალღისთვის, რომელიც შეიძლება 13 მილიარდ დოლარს მიაღწიოს, რაც თითქმის გააორმაგებს ქვეყნის წლიურ ეკონომიკურ მაჩვენებელს და შეამსუბუქებს მის რუსეთზე ხანგრძლივ დამოკიდებულებას, იტყობინება Bloomberg-ი.
როგორც გამოცემა აღნიშნავს, აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის, ჯეიმს დევიდ ვენსის ამ კვირაში სომხეთში ვიზიტი, სადაც მან ხელი მოაწერა 9 მილიარდი დოლარის სამოქალაქო ენერგეტიკული პარტნიორობის ხელშეკრულებას, აღნიშნავს ვაშინგტონის კავშირების პოტენციურად დრამატულ გაღრმავებას ამ პატარა ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკასთან.
4 მილიარდი დოლარის ხელოვნური ინტელექტის პროექტის ცალკე გაფართოებამ ასევე შეიძლება ხელი შეუწყოს სომხეთის 27 მილიარდი დოლარის ეკონომიკის პერსპექტივის შეცვლას.
„თავად ციფრები საკმაოდ მნიშვნელოვანია“, – თქვა დიმიტრი დოლგინმა, ING ბანკის დსთ-ს მთავარმა ეკონომისტმა. „თუ ეს ინიციატივები შთააგონებს ნდობას და შექმნის გრძელვადიანი სტაბილურობის განცდას, ამან შეიძლება გაზარდოს სომხეთის მიმზიდველობა პორტფელის ინვესტიციების, პირდაპირი ინვესტიციების და თუნდაც ფულადი გზავნილებისთვის“.
როგორც Bloomberg აღნიშნავს, სომხეთთან შეთანხმებებმა და ვენსის მომდევნო დღეს მეზობელ აზერბაიჯანში ვიზიტმა ხაზი გაუსვა კავკასიის რეგიონში გავლენისთვის გეოპოლიტიკური ბრძოლის გამწვავებას, რომელიც ცენტრალური აზიის გავლით ჩინეთს ევროპასთან აკავშირებს და ათწლეულების განმავლობაში მოსკოვს მჭიდროდ უჭირავს.
ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა აგვისტოში თეთრ სახლში უმასპინძლა სომხეთის პრემიერ-მინისტრ ნიკოლ ფაშინიანს და აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს, რათა ხელი მოეწერათ წინასწარ სამშვიდობო შეთანხმებას მთიანი ყარაბაღის რეგიონში ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე კონფლიქტის დასასრულებლად. ეს შეთანხმება მოიცავს „ტრამპის დერეფნის საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ გახსნის გეგმას, სატრანსპორტო დერეფანს, რომელიც აზერბაიჯანს სომხეთის გავლით ნახიჩევანის ანკლავთან დააკავშირებს.
„თურქეთი, რომელსაც აზერბაიჯანთან თავდაცვის ხელშეკრულება აქვს, ემზადება სომხეთთან საზღვრის გასახსნელად, რომელიც 1993 წლიდან არის დახურული, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ პირველად და დიპლომატიური ურთიერთობების დასამყარებლად. ევროკავშირი ასევე აძლიერებს კავშირებს სომხეთთან, რომელმაც გამოაცხადა ევროკავშირში გაწევრიანების გეგმები, თუმცა ამჟამად რუსეთის ხელმძღვანელობით მოქმედი საბაჟო კავშირის ნაწილია. 2031 წელს დაფარვის მქონე სომხეთის დოლარში დენომინირებული ობლიგაციების შემოსავლიანობა ხუთშაბათს 4 საბაზისო პუნქტით შემცირდა და თითქმის სამი თვის განმავლობაში ყველაზე დაბალ ნიშნულს მიაღწია, იუწყება Bloomberg.
Bloomberg-ის ცნობით, ბირთვული თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმება ქმნის იურიდიულ საფუძველს ამერიკული კომპანიებისთვის, რათა ექსპორტი გაუკეთონ ბირთვულ ტექნოლოგიებს სომხეთში და ჩაანაცვლონ საბჭოთა ეპოქის მეწამორის ატომური ელექტროსადგური, რომელიც ქვეყნის ელექტროენერგიის დაახლოებით 40%-ს დაახლოებით 3 მილიონ ადამიანს ამარაგებს. მეწამორს რუსეთის სახელმწიფო კორპორაცია „როსატომი“ მართავს.
ვენსის ვიზიტის წინა დღეს, „როსატომის“ წარმომადგენლები მოსკოვში შეხვდნენ სომეხ ლიდერებს და შესთავაზეს ის, რასაც ისინი „ყოვლისმომცველ პარტნიორობას“ უწოდებდნენ ახალი ბირთვული შესაძლებლობების შესაქმნელად.
ხელოვნური ინტელექტის პროექტი, რომელიც შემუშავდა… აშშ-ში დაფუძნებული Firebird Inc. და Nvidia Corp. 2026 წლის ბოლოსთვის დაახლოებით 50,000 გრაფიკული დამუშავების ერთეულამდე (GPU) გააფართოვებენ ჩიპების მწარმოებლის ახალი თაობის GB300 სისტემების გამოყენებით. სომეხი მეწარმეების მიერ დაარსებული Firebird გეგმავს გამოთვლითი სიმძლავრის დიდი ნაწილის მთელ მსოფლიოში მომხმარებლებზე გადანაწილებას, რაც სომხეთს ხელოვნური ინტელექტის ექსპორტის კონკურენტულ პლატფორმად პოზიციონირებს.
ინვესტიციების შესახებ განცხადებები ფაშინიანს 7 ივნისს სომხეთის საპარლამენტო არჩევნების წინ ბიძგს აძლევს. მაისში ის გეგმავს ათობით პოლიტიკური ლიდერის მასპინძლობას ერევანში ევროპის პოლიტიკური საზოგადოების სამიტზე. საერთო ჯამში, პოტენციური პროექტები, რომელთა ღირებულება 13 მილიარდი დოლარია, აღემატება სომხეთში ადრე განხორციელებულ უცხოურ ინვესტიციებს.
ისინი გზას უხსნიან მთავრობას, რათა ამერიკული კაპიტალი და ტექნოლოგიები მიიზიდოს ძირითად სექტორებში, მაშინაც კი, თუ ეს თანხები სრულად არ განხორციელდება. „როდესაც კომპანიები გადაწყვეტენ მილიარდობით დოლარის ინვესტირებას სომხეთში, ეს სხვებისთვის იდეებს ქმნის“, – თქვა Firebird-ის თანადამფუძნებელმა ალექსანდრე ესაიანმა. „ბევრმა იცოდა სომხეთის შესახებ, მაგრამ მათ არ უფიქრიათ ამ მასშტაბის ინვესტირებაზე. ეს ცვლის სიტუაციას“.
