ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაცია კიდევ 10 წლით გაგრძელდება: პროგრამა რამდენიმე დღეში ამოქმედდება
სომხეთში ახალი მოდულური ტიპის ატომური ელექტროსადგური 2036 წლისთვის აშენდება. ჯერ უცნობია, რომელ კომპანიას მიენიჭება მშენებლობის პრიორიტეტი. მანამდე ატომური ელექტროსადგურის ძველი ენერგობლოკი კვლავ ექსპლუატაციაში იქნება. თუმცა, უახლოეს მომავალში მისი სისტემიდან გათიშვა მოუწევთ, ამჯერად ჩვეულებრივზე უფრო ხანგრძლივი პერიოდით. 2021 წელს ატომურმა ელექტროსადგურმა გადაიარაღების მიზნით 156 დღით შეწყვიტა მუშაობა.
რამდენიმე დღეში მეწამორის ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადის კიდევ 10 წლით გახანგრძლივების პროგრამა ამოქმედდება. ტერიტორიული ადმინისტრირებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი დავით ხუდატიანი აცხადებს, რომ პროგრამის განსახორციელებლად დაახლოებით 63 მილიარდი დრამია გამოყოფილი.
„სომხეთის ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადის გახანგრძლივების პირველი პროგრამა მიმდინარეობს, 2026 წლამდე (2016 წელს სომხეთის ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადა 10 წლით გაგრძელდა, რედ.). სულ რამდენიმე დღეში ამოქმედდება ექსპლუატაციის ვადის გახანგრძლივების მეორე პროგრამა, რაც გულისხმობს ატომური ელექტროსადგურის ექსპლუატაციის ვადის კიდევ 10 წლით გახანგრძლივებას.“
უახლოეს მომავალში, გადაიარაღების მიზნით, ატომური ელექტროსადგური ხუთი თვით გაითიშება. სომხეთის მომსახურეობის მარეგულირებელი კომისიის თავმჯდომარე მესროპ მესროპიანი აღნიშნავს:
„ატომური ელექტროსადგური იაფი ელექტროენერგიის წყაროა, როდესაც ის არ მუშაობს, ის ავტომატურად უარყოფითად მოქმედებს საერთო ტარიფზე. მაგრამ რადგან სხვა პუნქტებით გვაქვს შეღავათები და ფინანსური ბალიშები ჩამოყალიბებული, ვეცდებით შერბილებას მათი დახმარებით.“
2024 წლის ბოლოს მთავრობამ შექმნა დახურული სააქციო საზოგადოება. ის მთავრობას საკონსულტაციო მომსახურებას უწევს ატომური ელექტროსადგურის მოდელის არჩევაში. რომელი ვარიანტი იქნება არჩეული: რუსული, ამერიკული, ფრანგული თუ კორეული? არჩევანის მნიშვნელოვანი ფაქტორებია შემოთავაზებული სიმძლავრეები, უსაფრთხოება და მხოლოდ მათ შემდეგ ღირებულება. ჯერ კიდევ მხოლოდ ის არის ცნობილი, რომ ახალი ატომური ელექტროსადგური მოდულური იქნება, აცხადებს ენერგეტიკისა და მინერალური რესურსების მინისტრი დავიდ ხუდატიანი.
„სომხეთის მთავრობამ უკვე შეარჩია ატომური ელექტროსადგურის ტიპი. ეს არის მოდულური ტიპის ატომური ელექტროსადგური. წელს ან 2027 წლის დასაწყისში ჩვენ უკვე ავირჩევთ მოდელს, რის შემდეგაც შემდეგ ეტაპზე გადავალთ.“
მთავრობა აგრძელებს სხვადასხვა ქვეყნისა და სხვადასხვა კომპანიის წინადადებების განხილვას. სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ადრე განაცხადა, რომ სომხეთი მოლაპარაკებებს აწარმოებს რიგ ქვეყანასთან, კერძოდ, აშშ-სთან, ჩინეთთან, საფრანგეთთან, რუსეთთან და სამხრეთ კორეასთან, მოდულური ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობაზე.
სპეციალისტები ასევე განიხილავენ მოდულური ატომური ელექტროსადგურის მშენებლობის მიზანშეწონილობას. ალიხანიანის ეროვნული სამეცნიერო ლაბორატორიის გამოყენებითი ფიზიკის კვლევის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი ვაჩაგან ჰარუთიანიუნი აღნიშნავს მათ უპირატესობებს.
„ეს არის კომპაქტური რეაქტორი, 300 მეგავატამდე, იაფია ფინანსური თვალსაზრისით და საჭიროებს მცირე ოდენობის მუშახელს“.
თუმცა, მეცნიერი ასევე ხაზს უსვამს მცირე მოდულური ელექტროსადგურების ნაკლოვანებებს. მისი აზრით, ისინი შეიძლება ჩაითვალოს ენერგიის დამატებით წყაროდ:
„ძირითად შემთხვევაში, სიმძლავრის დაგროვება და საჭიროების შემთხვევაში გამოყენება შესაძლებელია. მეორეს მხრივ, უნდა არსებობდეს ადგილზე წარმოების შესაძლებლობაც“.
ექსპერტები ერთ საკითხზე ერთსულოვანნი არიან: ენერგეტიკული დამოუკიდებლობის თვალსაზრისით, სომხეთის ენერგეტიკულ სისტემაში ბირთვული ელექტროსადგურის არსებობას გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს. ამიტომ, როგორც სიმძლავრე, ასევე მშენებარე ელექტროსადგურის ტიპი ძალიან მნიშვნელოვანია.
