ახლო აღმოსავლეთის კონფლიქტის შემთხვევაში, ირანი აჩვენებს სტრატეგიას, რომელიც ახალი რეზოლუციის მიღებას უნდა ეფუძნებოდეს. შესაბამისად, ირანმა ყველაფერი უნდა გააკეთოს, რათა მომავალში მის წინააღმდეგ მსგავსი აგრესია თავიდან აიცილოს. „არმენპრესთან“ ექსკლუზიურ ინტერვიუში ეს თვალსაზრისი გამოთქვა სომხეთში ირანის საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩმა, ხალილ შირგოლამიმ, კონფლიქტის ამჟამინდელ ეტაპსა და ამ კონტექსტში იმის საკითხზე საუბრისას, თუ როგორ უმკლავდება ირანი ამ განსაცდელს.
„სამხედრო ოპერაციები უფრო დიდხანს გაგრძელდა, ვიდრე აშშ-სა და ისრაელს ეგონათ. მათი აზრით, ირანი სუსტი უნდა ყოფილიყო როგორც შიდა, ასევე გარე ფრონტებზე, რაც მას საშუალებას მისცემდა, რამდენიმე დღეში მოეგო ეს ომი, მაგრამ ეს ასე არ მოხდა. ამერიკულ მხარეს ირანზე ძალიან არასწორი წარმოდგენა ჰქონდა. ამ დროის განმავლობაში დონალდ ტრამპის ურთიერთგამომრიცხავი განცხადებებიც ამას ადასტურებს. შეიძლება ითქვას, რომ აშშ-მ და ისრაელმა სრულად გამოიყენეს თავიანთი პოტენციალი, დაბომბეს მრავალი ადგილი, რომელსაც სტრატეგიული მნიშვნელობაც კი არ აქვს. შედეგად, დაზარალდა სკოლები, უნივერსიტეტები, სტადიონები, საავადმყოფოები და სხვა საზოგადოებრივი შენობები“, – თქვა შირგჰოლამიმ.
ეფექტური სტრატეგიის სამი ფაქტორი
ელჩის თქმით, აშშ და ისრაელი ამჟამად დაბნეულ სიტუაციაში არიან, რადგან არ იციან, რა იქნება მათი შემდეგი ნაბიჯი.
„ზოგიერთი გვირჩევს, რომ ირანის წინააღმდეგ სახმელეთო ოპერაციები უნდა ჩატარდეს, მაგრამ მათ კარგად იციან, რა მძიმე შედეგები შეიძლება მოჰყვეს ამას. ამ ეტაპზე ირანის ეფექტური სტრატეგიის ცენტრში სამი მთავარი და მნიშვნელოვანი ფაქტორია. პირველი ჩვენი ხალხის მხარდაჭერაა. ხალხი ქუჩაში გამოდის და ამით აჩვენებს თავის კოლექტიურ მზადყოფნას, მხარი დაუჭიროს მთავრობას, რათა დაიცვას საკუთარი ქვეყანა და გაუძლოს გამოცდას. ამ ნაბიჯით ისინი ამერიკულ მხარეს უმტკიცებენ, რომ ის აზრი, რომ ზოგიერთ ჯგუფს შეუძლია მთავრობის წინააღმდეგ წასვლა და ირანში გადატრიალების განხორციელება, ნამდვილად მცდარია. უკვე ერთი თვეა, ჩვენ ვხედავთ, თუ როგორ უჭერს მხარს ირანელი ხალხი ღიად თავის მთავრობას. ომის პირველივე დღიდან ხალხი უშიშრად და ყოყმანის გარეშე გამოდის ქუჩაში. ვერც კი წარმოვიდგენდი, რომ მათ შეეძლოთ ასე მტკიცედ დაეცვათ საკუთარი ქვეყანა“, – თქვა დიპლომატმა.
მისი თქმით, მეორე ფაქტორი ირანის იარაღის – რაკეტებისა და დრონების – სწორ და მიზანმიმართულ გამოყენებას უკავშირდება.
„ირანი თავის იარაღს ძალიან მკაფიო და შემუშავებული სტრატეგიით იყენებს და ხანგრძლივი ომის პირობებში მტრის საჰაერო თავდაცვის დასუსტებას ცდილობს. რეგიონის სხვადასხვა ქვეყანაში განლაგებული სადგურები, რომლებიც ირანის რაკეტების მოძრაობას აფიქსირებდნენ, ძირითადად ჩვენ მიერ იქნა ჩამოგდებული. „ირანულმა მხარემ შეინარჩუნა თავისი შესაძლებლობები და შესაძლებლობები და კვლავ შეუძლია ეფექტურად დაუპირისპირდეს მტერს მასზე მგრძნობიარე დარტყმების მიყენებით“, – დაარწმუნა შირგოლამიმ.
ჰორმუზის სრუტის ბედი
მესამე ფაქტორი, მისი თქმით, ჰორმუზის სრუტეს უკავშირდება. ელჩის თქმით, ირანი სრუტის დახურვით ცდილობს ზეწოლა მოახდინოს ახლო აღმოსავლეთის იმ ქვეყნებზე, რომლებიც ამა თუ იმ ხარისხით ირანის წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციებში არიან ჩართულნი.
„ამ გზით, ირანს სურს ზეწოლა მოახდინოს ამ ქვეყნების ეკონომიკურ და ენერგეტიკულ სექტორებზე, რაც გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით სწორი სტრატეგიის განხორციელების შესანიშნავ შესაძლებლობას გვაძლევს. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ აცხადებს, რომ შეუძლია სრუტის გახსნა, მან ამ მიზნის მიღწევა ჯერჯერობით ვერ შეძლო. ამერიკულმა მხარემ უკვე შეცვალა მიდგომა და აღარ მიიჩნევს ჰორმუზის სრუტის გახსნას თავის პრიორიტეტებად და აღნიშნა, რომ ომი შეიძლება დასრულდეს სრუტის გახსნის გარეშეც“, – აღნიშნა ჩვენმა თანამოსაუბრემ.
ელჩის თქმით, თუ აშშ გადაწყვეტს ირანის წინააღმდეგ სახმელეთო ოპერაციების განხორციელებას, ამან შეიძლება საფრთხე შეუქმნას პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის შემდგომ მოღვაწეობას. „რამდენიმე დღის წინ ყველამ ვნახეთ, თუ როგორ გამოვიდა ასობით ათასი ადამიანი ამერიკის რიგ ქალაქებში მმართველი რეჟიმის წინააღმდეგ, ხელში ლოზუნგით „არა მეფეებს““, – აღნიშნა შირგჰოლამიმ.
გადაწყვეტის პერსპექტივები
ახლო აღმოსავლეთში ომს სამხედრო თვალსაზრისით გამარჯვებული ვერ ეყოლება, თუმცა სტრატეგიული თვალსაზრისით, ანალიტიკოსების უმეტესობა გამარჯვებულად ირანს აღიარებს, რადგან ელჩის, ხალილ შირგჰოლამის თქმით, აშშ-სა და ისრაელის არცერთი მთავარი მიზანი არ არის მიღწეული.
„ომის დროს ყველაფერი შესაძლებელია, სიტუაცია შეიძლება უფრო გართულდეს, თუ აშშ გადაწყვეტს ირანის ყველაზე მნიშვნელოვან ინფრასტრუქტურაზე დარტყმას ან ირანის წინააღმდეგ სახმელეთო ოპერაციების განხორციელებას. აშშ-ში ის ადამიანები, რომლებიც კარგად აცნობიერებენ შედეგებს, მუდმივად ცდილობენ პრეზიდენტი ტრამპი უკიდურესი ნაბიჯებისგან გადააფიქრებინონ. რაც უფრო მალე შეწყვეტს ის ომს, მით უკეთესი იქნება მისთვის. ზოგიერთი ქვეყანა აქტიურად მუშაობს კონფლიქტის მოგვარების პოლიტიკური მხარდაჭერის უზრუნველსაყოფად. ამ ეტაპზე აშშ-სა და ირანს შორის შეტყობინებების გაცვლა პაკისტანის მეშვეობით ხორციელდება“, – თქვა დიპლომატმა.
ელჩმა შეახსენა, რომ ირანულმა მხარემ ამერიკული ადმინისტრაციისგან 15-პუნქტიანი პროექტი მიიღო, რაც, შირგჰოლამის თქმით, არაგონივრული და ირანული მხარისთვის მიუღებელი იყო. „რასაც აშშ-ს სამხედრო თვალსაზრისით ვერ მიაღწია, ამ პროექტით სურდა. ირანი დღემდე არ დათმობს ბრძოლის ველს და პოლიტიკურ ასპარეზზე თავის პრინციპებს არ დაიხევს უკან. მიუხედავად ამისა, ოფიციალური თეირანი ამ პროექტს უპასუხებს. სხვათა შორის, პაკისტანი ასევე თანამშრომლობს სხვა ქვეყნებთან, რათა გამოიყენოს მათი მედიაციის შესაძლებლობები, რათა ეს კონფლიქტი საბოლოოდ მოგვარდეს. ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ შეიქმნება გონივრული პირობები, რომელთა წყალობითაც ჩვენ შევძლებთ ამ ყველაფრის დასრულებას. იცით, არსებობს ამერიკული გამონათქვამი:
„თუ ვინმე ერთხელ მომატყუებს, ეს მისი ბრალია, მაგრამ თუ ორჯერ მომატყუებს, ეს ჩემი ბრალია.
ტრამპმა უკვე ორჯერ დაარღვია მოლაპარაკებების მაგიდა. „ჩვენი ნდობა მის მიმართ ნულის ტოლია. ამ გარემოების მიუხედავად, ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ პაკისტანის და კიდევ რამდენიმე ქვეყნის ძალისხმევა სასურველ შედეგს გამოიღებს, თუ ისინი ამერიკული მხარის გონივრულ ნაბიჯებთან იქნება შერწყმული“, – აღნიშნა შირგჰოლამიმ.
