თარგმანი
23 ნოემბერს სომხეთში კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციის სხდომა იგეგმება, რომელშიც 6 წევრი ქვეყნის ლიდერები მიიღებენ მონაწილეობას. უკვე ცნობილია, რომ ერევანში რუსეთის პრეზიდენტი ვლადიმერ პუტინიც ჩავა. ერევნის სესიის დღის წესრიგის ბირთვს წარმოადგენს სტრუქტურის მიერ სომხეთისთვის ერთობლივი დახმარების გაწევის საკითხი. განიხილება ორგანიზაციის მომავალი წლის ბიუჯეტიც.
კუხო-ს თავმჯდომარეობა სომხეთიდან ბელორუსიას როტაციის წესით გადაეცემა. ოფიციალური ერევანი სესიისგან აშკარად მოელის, რომ საბოლოოდ მიიღებს იმ პოლიტიკური შეფასებას, რასაც ჩვენი ქვეყანა ელის სტრუქტურისგან აზერბაიჯანულ აგრესიასთან დაკავშირებით.
მაშინ, როცა ერევანი ელოდება კუხო-საგან აზერბაიჯანის აგრესიის მკაფიო პოლიტიკურ შეფასებას და იმედოვნებს, რომ ამ შეფასებას ერევანში მოისმენს, მოსკოვში მინიშნებები ისმის ერთი მხარის მხარდაჭერის ან დაგმობის დაუშვებლობის შესახებ.
ერევნის სესიის წინ რუსეთის ფედერაციის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილემ, კონსტანტინე კოსაჩოვმა აღნიშნა, რომ მისი აზრით, კონფლიქტი სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ორგანიზაციის კოლექტიურ იურისდიქციაში არ შედის.
კუხო-ს წევრი თითოეული ქვეყანა თავად წყვეტს მის მიმართ დამოკიდებულებას, თქვა მან.
„რაც შეეხება რუსეთს, ცნობილია, რომ ჩვენ გულწრფელად ვუჭერთ მხარს მოწესრიგებას. უფრო მეტიც, ჩვენს ძალისხმევას ორივე მხარე თანაბრად ითხოვს. სხვაგვარად არ შეიძლება, სიტუაცია მხოლოდ ასე განვითარდება. ამ კონფლიქტში მხოლოდ ერთი მხარის მხარდაჭერის პოზიციის მიღება ნიშნავს მის ესკალაციას“.
კოსაჩოვმა განაცხადა, რომ აუცილებელია მშვიდობიანი მოგვარების პოზიციის მიღება, რომლის პირობებიც ყველა მხარისთვის მისაღები იქნება.
სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენულ ტერიტორიაზე აზერბაიჯანული ჯარების შემოჭრის შემდეგ, ოფიციალურმა ერევანმა დახმარებისთვის მიმართა ორგანიზაციას, რომლის წევრიც არის. კუხომ სომხეთში გაგზავნა მისია, რათა შეეფასებინა სიტუაცია სომხეთ-აზერბაიჯანის საკონტაქტო ხაზზე. რა დასკვნამდე მივიდნენ ისინი კუხო-ში ჯერჯერობით უცნობია. ერევანში პოლიტიკურ შეფასებას ელიან. პარლამენტის მთავრობის კითხვა-პასუხის სხდომაზე სრ პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ ერევანი ელოდება კუხო-ს პოლიტიკურ პასუხს და ელოდება, რომ სამხედრო ალიანსი ნათლად დაუჭერს მხარს სომხეთის პოზიციას, რომ აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალები ოკუპირებული ტერიტორიებიდან უნდა იქნას გაყვანილი. პოლიტოლოგი რობერტ ღევონდიანი მიიჩნევს, რომ კუხო-ს ნებისმიერი რეაქცია არსებითად არ შეცვლის სურათს.
„იმ შემთხვევაშიც კი, თუ სომხეთი მიიღებს პოლიტიკურ პასუხს და სტრუქტურა დაგმობს აზერბაიჯანის აგრესიას, ეს მაინც არ ნიშნავს, რომ აზერბაიჯანი გაიყვანს თავის ჯარებს ან ბაქოს ამის გამო განაწყენდება. რა თქმა უნდა, სომხეთი ცდილობს გაზარდოს ზეწოლა აზერბაიჯანზე, მაგრამ კუხომ უკვე წარმოაჩინა თავი, როგორც არაკომპეტენტური და უნებლიე სტრუქტურა და პირდაპირ პასუხს ან პოლიტიკურ განცხადებას სერიოზული შედეგი არ ექნება“.
პოლიტოლოგი იხსენებს ბელორუსიის პრეზიდენტის ლუკაშენკოს რეაქციას, რომელიც კუხო-ს ერთ-ერთი საყრდენია, როდესაც ეს უკანასკნელი დაბნეული იყო, სომხეთის მიერ დღის წესრიგში წამოყენებულ საკითხთან დაკავშირებით და დაიწყო იმაზე ლაპარაკი სტრუქტურა არავითარ შემთხვევაში არ დაიწყებს ომს აზერბაიჯანის წინააღმდეგ.
თუმცა, სომხეთის პრემიერ-მინისტრი აღნიშნავს, რომ კუხო-ს პასუხზე იქნება დამოკიდებული არა მხოლოდ ხელისუფლების, არამედ საზოგადოების სამომავლო პოზიცია სტრუქტურის მიმართ. ამ თვალსაზრისით, პოლიტოლოგი თვლის, რომ განცხადებას აქვს გარკვეული მნიშვნელობა.
„რა თქმა უნდა, არის კონტექსტი, სომხეთის ხალხის დამოკიდებულება კუხოს მიმართ სკეპტიკურია და არის ისეთი განყოფილებაც, რომელიც მოითხოვს კუხოდან გასვლის ან გაყინვის პროცესის დაწყებას. გაყინვაში ვგულისხმობ იმას, რომ ოფიციალურად არის გამოცხადებული, რომ ამ დროისთვის ის არ იწყებს კუხო-დან გასვლის პროცესს, მაგრამ დროებით უარს ამბობს თავისი უფლებებისა და ვალდებულებების შესრულებაზე. ეს შეიძლება იყოს გარკვეული პრევენციული ნაბიჯი.”
სამხედრო ექსპერტი არმინე მარგარიანი იხსენებს, რომ სომხეთის სუვერებული ტერიტორიის მიმართ აზერბაიჯანული აგრესიის შემდეგ კუხომ ვერ თუ არ შეასრულა თავისი ფუნქციები.
„არა მგონია, რომ გაკეთდეს კუხოს ჩვენი პარტნიორების რაიმე პოლიტიკური განცხადება, რომელიც დაადასტურებს, რომ აზერბაიჯანმა მოახდინა აგრესია სომხეთის სუვერენული ტერიტორიის წინააღმდეგ, რადგან თუ ასეთი განცხადება გაკეთდება, ეს ნიშნავს, რომ ყველა წევრი ქვეყანა ამას დააფიქსირებს. იმ მომენტში, როდესაც ისინი არ ასრულებენ თავის ფუნქციას და თუ რომელიმე ქვეყანა არ ასრულებს თავის ფუნქციას, ის შეიძლება მოიხსნას ორგანიზაციიდან, მის წინააღმდეგ შეიძლება გამოყენებული იქნას გარკვეული შეზღუდვები.
აზერბაიჯანული აგრესიის შემდეგ, სომხურ-აზერბაიჯანის საკონტაქტო ხაზის სომხურ მხარეს განლაგდნენ ევროკავშირის დამკვირვებლები, ასეთი დამკვირველების განლაგებაზე მზადყოფნა კუხო-მაც გამოთქვა. ექსპერტების აზრით, კუხო-ს დამკვირვებლების განლაგებას მკაფიო მიზანი უნდა ჰქონდეს, მაგალითად, სომხური მოსახლეობის უსაფრთხოების დაცვა, ასევე სამშვიდობო მისიის განხორციელება, რაც გულისხმობს აზერბაიჯანული ძალების სომხეთის ტერიტორიებიდან განდევნას. მოსკოვი კი ამჯერად თავს იკავებს მსგავსი ხასიათი ქმედებებისაგან, ჯერჯერობით მაინც.
სამინისტრო და გაეროს ლტოლვილთა სააგენტო სომხეთის სასაზღვრო დასახლებებში თავშესაფრების შექმნის საკითხს განიხილავენ
სომხეთის რესპუბლიკის საგანგებო სიტუაციების მინისტრის მოადგილე დავით ჰამბარიანი გაეროს ლტოლვილთა სააგენტოს სომხეთის ოფისის წარმომადგენლის მოვალეობის შემსრულებელს, ოპერაციების ხელმძღვანელს ალმაზ ბურკუტოვს შეხვდა. როგორც “არსენპრესს” შსს ინფორმაციისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტიდან აცნობეს, შეხვედრის დასაწყისში მინისტრის მოადგილემ მიესალმა ა.ბურკუტოვის ინიციატივას აღნიშნული შეხვედრის ორგანიზებაში და ხაზი გაუსვა შსს-ს მზადყოფნას გააუმჯობესოს თანამშრომლობა, განიხილოს. ახალი წინადადებები და პროგრამები.
ადრეული თანამშრომლობის სფეროების ხსენებისას, ა.ბურკუტოვმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს შეხვედრა სომხეთის მთავრობასთან აქტიური თანამშრომლობის კონტექსტში არის ახალი შესაძლებლობა აზრებისა და იდეების გაცვლისა და ტექნიკური, საექსპერტო თუ სხვა საჭირო დახმარებისა და მხარდაჭერის გაწევისთვის.
13-14 სექტემბერს სომხეთ-აზერბაიჯანის სასაზღვრო ვითარების ესკალაციაზე ა.ბურკუტოვმა აღნიშნა, რომ ორგანიზაციის მისიის ძირითადი მიმართულება იყო სიტუაციისა და ხალხის საჭიროებების შეფასება, რის შემდეგაც ორგანიზაციამ უზრუნველყო საკვები და არასასურსათო დახმარება. მეორე მიმართულება დევნილთა უფლებების დაცვას გულისხმობს. ხოლო შემდეგი მიმართულებაა თავშესაფრებისა და ბანაკების შექმნა, მათი სწორი კოორდინაციისა და მართვის ღონისძიებების განხორციელება, საკოორდინაციო შეხვედრების გზით დეპარტამენტებთან, გეღარქუნის, ვაიოც ძორისა და სიუნიქის გუბერნატორებთან, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებთან.
შეეხო ამჟამინდელ არცაელ ლტოლვილებს და წარმოადგინა 300-400 ოჯახზე გაცემული დახმარება წელს და მომავალი წლის პირველი 2 თვის განმავლობაში, მან დასძინა, რომ სამომავლოდ მათი თანამშრომლობის სფეროების გაფართოებით, მათ შეუძლიათ ისაუბრონ მზადყოფნაზე რეაგირებისთვის.
დ. საგანგებო სიტუაციის გეგმაზე საუბრისას ჰამბარიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ძალიან მნიშვნელოვანია უახლოეს მომავალში უფრო კონკრეტული დისკუსიები და თანამშრომლობა, მათ შორის, სამაშველო სამსახურთან და საგარეო ურთიერთობათა დეპარტამენტთან.
ავტორი ანნა ნაზარიან
