რიგგარეშე არჩევნები։ ვინ არიან ირანის პრეზიდენტობის კანდიდატები?
ირანის სადამკვირვებლო საბჭომ პრეზიდენტობის კანდიდატები 80 დასახელებული ფიგურიდან შეარჩია. ერთ-ერთი კანდიდატია მუსტაფა პურ მოჰამადი, რომელიც შინაგან საქმეთა მინისტრი იყო მაჰმუდ აჰმადინეჟადის პრეზიდენტობის დროს. ირანული მედიის ცნობით, აჰმადინეჟადმა და პარლამენტის ყოფილმა თავმჯდომარემ ალი ლარიჯანმა ვერ გადალახეს საბჭოს ზედა პალატის მიერ დაწესებული ზღვარი. მათი ვინაობა 28 ივნისს რიგგარეშე საპრეზიდენტო არჩევნების ბიულეტენში არ იქნება. ერთადერთი ქალი კანდიდატიც კი არ აკმაყოფილებდა საბჭოს მიერ დადგენილ სტანდარტებს.
ირანის შინაგან საქმეთა სამინისტრომ ირანის მომავალი საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატების ვინაობა გამოაქვეყნა. ირანის რიგგარეშე საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის შანსი რეგისტრირებული 80-დან მხოლოდ 6-მა მიიღო. სააგენტო Mehr-მა ასევე გამოაქვეყნა ამ 6 კანდიდატის ვინაობა: საიდ ჯალილი, მოჰამედ ბაგერ ღალიბაფი, მასუდ პეზეშკიანი, მოსტაფა პურ მოჰამადი, ამირჰოსეინ ღაზიზადე და ალირეზა ზაკანი.
“რადიოლურთან” საუბარში ირანოლოგმა გოჰარ ისკანდარიანმა აღნიშნა. „სინამდვილეში, ამ 6-დან ორის სახელი მეტ-ნაკლებად ცნობილია ჩვენი საზოგადოებისთვის: საიდ ჯალილისა და მოჰამად ბაგერ ღალიბაფის სახელები. მოჰამედ ბაგერ ღალიბაფი ირანის პარლამენტის ამჟამინდელი თავმჯდომარეა, ხოლო საიდ ჯალილი იყო მთავარი მომლაპარაკებელი ირანის ბირთვულ პროგრამებთან დაკავშირებით. დანარჩენი კანდიდატები, მეტ-ნაკლებად, უფრო ცნობილი პროფესიულ სფეროში არიან, მაგრამ მათ არც ისე კარგად იცნობს ფართო საზოგადოება“.
ირანელი ექსპერტის აზრით, ორ ცნობილ კანდიდატს გამარჯვების მეტი შანსი აქვს. საიდ ჯალილის 2007-2013 წწ. ეკავა ეროვნული უშიშროების უმაღლესი საბჭოს მდივნის თანამდებობა. ირანოლოგი აღნიშნავს, რომ მათ ამ თანამდებობაზე სულიერი წინამძღოლი ნიშნავს. ჯალილი ამჟამად არის მიზანშეწონილობის საბჭოს წევრი, რომელიც ხელახლა დაინიშნა სულიერი წინამძღოლის მიერ. მანამდე ჯალილი იყო საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე ევროპისა და ამერიკის საკითხებში. ჯალილიმ 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მესამე ადგილი დაიკავა, იხსენებს გოჰარ ისკანდარიანი.
რაც შეეხება მოჰამეგ ბაგერ ღალიბს, ის არის IRPC ოფიცერი. 2005-2017 წლებში იყო თეირანის მერი. 2000-2005 წწ 1997-2000 წლებში იყო ირანის პოლიციის უფროსი. რევოლუციური გვარდიის საჰაერო ძალების მეთაური. 2022 წელი ღალიბაფი შეხვდა საქართველოს ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტს ალენ სიმონიანს, სადაც ხაზი გაუსვა სომხეთის როლს ჩრდილოეთ-სამხრეთის პროგრამაში.
გოჰარ ისკანდარიანმა ასევე აღნიშნა, რომ ყველა შემთხვევაში კანდიდატების უმეტესობა კონსერვატიული ფრთის წარმომადგენელია და სულიერი ლიდერის ნდობით სარგებლობს.
„ირანის როგორც საგარეო, ისე საშინაო პოლიტიკას ავითარებს ირანის სულიერი ლიდერი. პრეზიდენტი არის მისი განმახორციელებელი. ანუ ამ 6 კანდიდატიდან რომელს აირჩევენ, ისინი განახორციელებენ იმ პოლიტიკას, რომელიც უკვე შემუშავებულია და უნდა განხორციელდეს“.
აროდესაც პრემიერ მინისტრი ნიკოლ ფაშინიანი ცოტა ხნის წინ ირანში იმყოფებოდა პრეზიდენტ რაისის დაკრძალვის ცერემონიაში მონაწილეობის მისაღებად, ის ასევე შეხვდა სულიერ ლიდერს, რა დროსაც ამ უკანასკნელმა მნიშვნელოვანი დასტური მისცა გააკეთა სომხეთ-ირანის ურთიერთობებთან დაკავშირებით.
„სულიერმა ლიდერმა კიდევ ერთხელ დაარწმუნა, რომ სომხეთ-ირანის საზღვარი აწ გარდაცვლილი რაისისთვის იყო ძალიან მნიშვნელოვანი და ისინი მზად არიან გააგრძელონ ეს პოლიტიკა და მომავალ პრეზიდენტად არჩეული პირი აუცილებლად შეინარჩუნებს ამ ხაზს. ანუ სომხეთ-ირანის ურთიერთობები სულიერი ლიდერის ყურადღების ცენტრშია და სომხეთ-ირანის საზღვარი მათთვის წითელი ხაზია. ამის შესახებ არაერთხელ გამოცხადდა“.
კანდიდატების რომელ მხარეზე იქნება ირანის სომხური თემის სიმპათია, ირანმცოდნე ექსპერტი ამაზე ლაპარაკს ნაადრევად მიიჩნევს, რადგან კანდიდატების ვინაობა მხოლოდ გუშინ გახდა ცნობილი. მისი თქმით, უახლოეს დღეებში კანდიდატები გამოსვლებში აუცილებლად მიმართავენ ირანის რელიგიურ უმცირესობებს, მათ შორის სომხებს.
ამის შემდეგ გაირკვევა სომხური თემის ორიენტაციები, რადგან მათაც უნდა ნახონ, რომელი კანდიდატი აძლევს დაპირებებს ან წინადადებებს რელიგიურ უმცირესობებს. მხოლოდ ამის შემდეგ გაირკვევა, რომელ მხარეს აირჩევს საზოგადოება, რომელ კანდიდატთან მოისურვებს თანამშრომლობას “.
