რესურსების დივერსიფიკაცია შეუსრულებელი გარანტიების ნაცვლად – ნიუ-იორკში სომხეთის უსაფრთხოების საკითხები განიხილეს
რამდენიმე დღის წინ ნიუ-იორკში გაიმართა დისკუსია სახელწოდებით „სომხეთის ახალი ბალანსი“. მასში ასზე მეტი რეგიონული საკითხების ექსპერტი, პოლიტიკოსი და ანალიტიკოსი მონაწილეობდა.
სამსაათიანი შეხვედრის დროს განიხილეს სომხეთის უსაფრთხოების საკითხები ახალი საგარეო პოლიტიკური რეალობის პირობებში. ასევე განხილული იქნა აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნების შესაძლო გავლენა გლობალურ სტაბილურობაზე და სამხრეთ კავკასიაში არსებულ ვითარებაზე.
ნიუ-იორკში „აპრი სომხეთის“ მიერ ორგანიზებული „სომხეთის ახალი ბალანსი: „რუსეთი, დასავლეთი და სამხრეთ კავკასიის მომავალი“ დისკუსიაზე სომხეთის უსაფრთხოებისა და თავდაცვის გაუმჯობესებაზე ისაუბრეს.
ამერიკელი სენატორების, ელჩებისა და ექსპერტების მონაწილეობით გამართულ კონფერენციაზე ხაზი გაესვა აშშ-სომხეთის კავშირების გაძლიერების აუცილებლობას. “აპრი სომხეთის” ექსპერტებმა “რადიოლურთან” საუბარში ილაპარაკეს წამოჭრილ საკითხებზე და შემოთავაზებულ გადაწყვეტილებებზე.
უსაფრთხოების რესურსების დივერსიფიკაცია მნიშვნელოვანია ცვალებად სამყაროში რისკების მართვისთვის. ეს ნაშრომი პრიორიტეტული იყო ნიუ-იორკის განხილვისას. “აპრი სომხეთის” სამხედრო ექსპერტი ლეონიდ ნერსისიანი “რადიოლურს” ნიუ-იორკიდან დეტალებს აცნობს.
„ძალიან აქტუალურ მაგალითს მოვიყვან: ის გარანტიები, რაც სომხეთს ჰქონდა, რუსეთმა არ შეასრულა და ქვეყანა ძალიან მძიმე მდგომარეობაში აღმოჩნდა. ამ მომენტში ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ სომხეთმა შეძლოს თავისი უსაფრთხოებისა და საგარეო პოლიტიკის დივერსიფიკაცია, რათა სომხეთის მომავალი არ იყოს მხოლოდ ერთ მოთამაშეზე დამოკიდებული“.
ნიუ-იორკის კონფერენციის თითქმის ყველა მონაწილე ასევე თანხმდება, რომ წლების განმავლობაში არსებული გარანტიები დღეს სუსტია და ზესახელმწიფოებთან კონსტრუქციული ურთიერთობის მექანიზმებიც კი არ მუშაობს.
შეიძლება მხარდამჭერები გვყავდეს, მაგრამ ჩვენთვის არავინ იბრძვის.
ნიუ-იორკში ასევე განიხილეს სომხეთის სამხედრო თანამშრომლობა ინდოეთთან და საფრანგეთთან. თუმცა, ლეონიდ ნერსისიანი აღნიშნავს, რომ უფრო ძირითადი თემა იყო სომხეთ-ამერიკის ურთიერთობების გაძლიერება.
„პირველ რიგში, საუბარია აშშ-სთან ეკონომიკური პროექტების განვითარებაზე. ყველამ ვიცით, რომ, მაგალითად, მიმდინარეობს მოლაპარაკებები ახალ ბენზინგასამართ სადგურთან დაკავშირებით, არის სამხედრო სექტორშიც საგანმანათლებლო პროგრამების გააქტიურება, რაც ძალიან მნიშვნელოვანია. ჯერ არ გაგვიგია, რომ იარაღსა და საბრძოლო მასალაზე რეალური საუბარი იყოს.ეტყობა, რომ აშშ-სთან ამ სფეროში განვითარებები უფრო ნელი იქნება, ვიდრე სხვა ევროპულ ქვეყნებთან, მაგრამ ვხედავთ, რომ პოზიტიური დინამიკაა“.
5 ნოემბერს აშშ-ში მოსალოდნელი საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად, მნიშვნელოვანი გახდა საქართველოში მოახლოებული არჩევნებიც. თუ ჰარისი გაიმარჯვებს, პოლიტიკის ცვლილება არ მოხდება. სომხეთ-ამერიკის ურთიერთობები ნელ-ნელა განვითარდება. განსხვავებული სურათი იქნება ტრამპის გამარჯვების შემთხვევაში, ამბობს სამხედრო ექსპერტი.
„მეტი მოსაზრებაა, რომ სომხეთისთვის შეიძლება უფრო რთული იყოს. მაგალითად, ტრამპის პოლიტიკა ირანის მიმართ შეიძლება იყოს ბევრად უფრო მკაცრი, ვიდრე დემოკრატების პოლიტიკა.
სამხედრო ექსპერტის თქმით, ნიუ-იორკის კონფერენციაზე ასევე მნიშვნელოვანი მინიშნებები იყო დიასპორის პოტენციალთან დაკავშირებით. ეს შეიძლება იყოს სასარგებლო, მაგალითად, სომხეთის სამხედრო პოტენციალის გასავითარებლად.
„ეს პლატფორმა მნიშვნელოვანი იყო სომხურ თემთან კომუნიკაციისთვის არა მხოლოდ აშშ-ში, არამედ მთელ მსოფლიოში. სომხური თემის როლი შეიძლება იყოს ძალიან კონსტრუქციული სომხეთის სამხედრო პოტენციალის განვითარების თვალსაზრისით, მაგალითად, როდესაც საქმე ეხება ადგილობრივი იარაღისა და საბრძოლო მასალის წარმოებას“.
„აპრი სომხეთის“ ექსპერტის დავით ანტონიანის თქმით, ფორუმის მონაწილეები თანხმდებიან, რომ სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მოლაპარაკებები წარმატებული იქნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ვაშინგტონი ზეწოლის გზით შეაკავებს ბაქოს ამბიციებს.
მათ თქვეს, რომ შეერთებულმა შტატებმა უნდა იმუშაოს და ზეწოლა მოახდინოს აზერბაიჯანზე მშვიდობის დასამყარებლად.
არც სომხეთ-თურქეთის ურთიერთობის საკითხისთვის აუვლიათ გვერდი. საზღვარი უნდა გაიხსნას იმის მიუხედავად, სამშვიდობო ხელშეკრულებას მოეწერება ხელი, თუ არა. ეს არის ასევე მონაწილეთა ძირითადი ნაწილის პოზიცია ამ საკითხთან დაკავშირებით.
„თუ ამერიკას აქვს ურთიერთობა თურქეთთან იარაღის საკითხში, თუ სხვა საკითხში, უნდა წინ წაიწიოს სომხეთ-თურქეთის საზღვრის გახსნის საკითხი? თურქეთი უნდა დათანხმდეს, ახალმა აშშ-მა უნდა გააკეთოს ის, რაც ანკარას სურს“.
ექსპერტმა შთამბეჭდავად მიიჩნია არა მხოლოდ კონფერენციის დღის წესრიგი, არამედ მისი მონაწილეთა სიაც. დისკუსიას ესწრებოდა სომხეთისა და ამერიკის 350-მდე წარმომადგენელი – ელჩები, სენატორები და ექსპერტები.
