სანამ რეგიონი გაურკვევლობის სტადიაშია, „3+3“ ფორმატი პრობლემების მოგვარებაზე გავლენას ვერ მოახდენს. არმენ პეტროსიანი
„3+3“ ფორმატის რეგულარული შეხვედრა არ გამოირჩეოდა მნიშვნელოვანი მიღწევებით, ეს იყო მხოლოდ საზეიმო შეხვედრა, მხოლოდ იმისთვის, რომ ფორმატისთვის გარკვეული სიცოცხლისუნარიანობა მიეცა.
ეს მოსაზრება პოლიტოლოგმა არმენ პეტროსიანმა თურქეთში “3+3” პლატფორმის ქვეყნების საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრაზე საუბრისას Armenpress-თან საუბარში გამოთქვა.
„შეხვედრას არ ჰქონია ღრმა შინაარსი და ეს შემაჯამებელ განცხადებაშიც გამოჩნდა. ფაქტობრივად, შეხვედრა მხოლოდ ფორმატის სიცოცხლისუნარიანობის შენარჩუნებას ისახავდა მიზნად, რათა ის უფრო ხელსაყრელ ვითარებაში და ეფექტურად განხორციელებულიყო. რაც შეეხება იმას, თუ რატომ არ იყო არსებითი სიღრმე, მიზეზი არის ის, რომ ამ პლატფორმაზე დამსწრე თითქმის ყველა ქვეყანას შორის არის საკმაოდ სერიოზული წინააღმდეგობები და უთანხმოება, რა თქმა უნდა, გარკვეული გამონაკლისების გარდა (თურქეთი-აზერბაიჯანი, რუსეთი-აზერბაიჯანი), ამიტომ არ იფიქროთ, რომ ექვსი ქვეყნიდან ხუთს (რადგან საქართველო არ მონაწილეობს ექვსკაციანი ჯგუფის შეხვედრებში) შეუძლია სიცოცხლისუნარიანობა უზრუნველყოს“, – განაცხადა პეტროსიანმა.
მისი დაკვირვებით, რუსეთ-თურქეთის, ირან-აზერბაიჯანის, სომხეთ-აზერბაიჯანის, საქართველო-რუსეთის ურთიერთობებში ურთიერთსაწინააღმდეგო ინტერესებია. რაც შეეხება იმას, შეუძლია თუ არა ეკონომიკურმა მეგაპროექტებმა და ეკონომიკურმა ინტერესებმა პოლიტიკური უთანხმოების გადაჭრა, ანალიტიკოსმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეკონომიკური ფაქტორი, რა თქმა უნდა, მნიშვნელოვანია, მაგრამ ჩვენს რეგიონში არის ფუნდამენტური პრობლემა, ანუ თურქეთი და აზერბაიჯანი უარს ამბობენ სომხეთთან რაიმე ეკონომიკურ, მჭიდრო ინფრასტრუქტურულ თუ პოლიტიკური თანამშრომლობაზე, რადგან ისინი აგრძელებენ ბლოკადის საფრთხეს, რათა მაქსიმალურად მოახდინონ ზეწოლა ჩვენს ქვეყანაზე.
„და რადგან ამ ექვსი ქვეყნიდან სულ მცირე ორს აქვს ერთიანი მიდგომა სომხეთის მიმართ, რაც ჩვენს ინტერესებში არ შედის, ძნელია იმის პროგნოზირება, რომ ამ ფორმატმა შეიძლება ბიძგიც კი მისცეს ეკონომიკურ თანამშრომლობას. რეგიონში მშვიდობისა და განვითარების კუთხით, ყველა შეშფოთებულია სატრანსპორტო და ეკონომიკური არხების განბლოკვით, მაგრამ, მეორე მხრივ, უთანხმოებაა პლატფორმის ყველა მთავარ აქტორს შორის. ანუ არ არსებობს ყველასთვის მისაღები მიდგომა, გამონაკლისია თურქეთი და აზერბაიჯანი, ამიტომ, სანამ წევრი ქვეყნები არიან ასეთი უნდობლობისა და ურთიერთდაპირისპირებული ინტერესების დონეზე, ფორმატი ვერ იქნება წარმატებული“, – განაცხადა ჩვენმა თანამოსაუბრემ.
საუბრისას იმაზე, რომ საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაინც გამოიყენა შესაძლებლობა და წარადგინა „მშვიდობის გზაჯვარედინზე“ ინიციატივა, პეტროსიანმა განაცხადა, რომ ეს, პირველ რიგში, სომხური მხარის ხედვაა რეგიონული ეკონომიკური და სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის განბლოკვასთან დაკავშირებით.
„თურქეთს და აზერბაიჯანს აქვთ ამის ალტერნატიული ვერსია, ე.წ. „ზანგეზურის დერეფანი“, რუსეთს აქვს ალტერნატიული მიდგომა ამ კვეთაზე 9 ნოემბრის განცხადების მიხედვით. უბრალოდ, ამ პლატფორმის რეგულარული შეხვედრა იყო საშუალება სომხური მხარისთვის მეტი ყურადღება გამახვილებულიყო რეგიონული არხების განბლოკვის თემაზე. როგორც სრ საგარეო საქმეთა მინისტრის გამოსვლა, ასევე „მშვიდობის გზაჯვარედინი“ პრეზენტაცია ამის ნათელი მაჩვენებელია, მაგრამ რადგან მხარეებს შორის არსებითი განსხვავებებია, ეს საკითხი კვლავაც იქნება მთავარი დაბრკოლება რეგიონული მშვიდობისთვის“, – განაცხადა პეტროსიანმა.
მისი აზრით, აღნიშნული პრობლემა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმებისთვისაც კი შემაფერხებელია, მიუხედავად აზერბაიჯანული მხარის მიერ გაკეთებული სხვადასხვა ხელოვნური განცხადებებისა, რომლებიც სხვა საკითხებს ეხება. აზერბაიჯანი, თურქეთის სრული მხარდაჭერით, ამ პრაქტიკით ცდილობს სომხეთის წინააღმდეგ ზეწოლის ინსტრუმენტების გამოყენებას.
„სანამ შინაარსობრივი სამყარო და ჩვენი რეგიონი გაურკვეველ ციკლშია, სანამ კონკურენცია ქვეყნებს შორის, თუნდაც „3+3“ ფორმატის სხვადასხვა კალიბრის ქვეყნებს შორის, გრძელდება სხვადასხვა დონეზე, საშუალებების დისკრიმინაციის გარეშე ამ სიტუაციაში ფორმატს არ შეუძლია გარკვეული გავლენა მოახდინოს პრობლემების გადაჭრაზე. მაგრამ, რა თქმა უნდა, არ არის გამორიცხული, რომ უფრო სტაბილურ ციკლში „3+3“ ბევრად უფრო ეფექტურად დაიწყოს მუშაობა, თუ ჩვენს რეგიონში მიმდინარე პროცესები გარკვეულობას მოიპოვებს“, – დაასკვნა ანალიტიკოსმა.
18 ოქტომბერს სტამბოლში გაიმართა „3+3“ საკონსულტაციო პლატფორმის ქვეყნების (სომხეთი, საქართველო, აზერბაიჯანი, რუსეთი, ირანი, თურქეთი) საგარეო საქმეთა მინისტრების შეხვედრა, რომელშიც საქართველო კიდევ ერთხელ არ მონაწილეობდა. შეხვედრის შედეგად მიიღეს ერთობლივი დეკლარაცია, სადაც ხაზგასმულია რეგიონული ეკონომიკური თანამშრომლობის წვლილი ქვეყნებს შორის ნდობის განმტკიცებაში, ასევე კეთილდღეობისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფაში. გადაწყდა ტრანსპორტის, კავშირგაბმულობის, ვაჭრობის, ენერგეტიკის, ინვესტიციებისა და ურთიერთქმედების სფეროებში თანამშრომლობის შესაძლებლობების შესწავლა.
