სირიის მომავალი და გარდამავალი მთავრობის ფორმირების გამოწვევები
სირიაში გარდამავალი მთავრობის ფორმირების პროცესმა მნიშვნელოვანი ცვლილებები გამოიწვია, რის შესახებაც ინფორმაცია სხვადასხვა საერთაშორისო მედიიდან იქნა მიღებული. Al Jazeera, Reuters და Tasnim იტყობინება, რომ სირიის ოპოზიციამ მუჰამედ ალ-ბაშირი დანიშნა ქვეყნის ახალი გარდამავალი მთავრობის მეთაურად. ექსპერტების აზრით, ამ ახალი გარდამავალი მთავრობის ფორმირებაც კი ვერ იძლევა გარანტიას, რომ სირია დაუბრუნდება სრულიად სტაბილურ მდგომარეობას, როგორც შიდა, ისე საერთაშორისო ფაქტორების გათვალისწინებით. დღეს გაეროს უშიშროების საბჭომ სირიის საკითხზე დახურული სხდომა მოიწვია. უშიშროების საბჭოს წევრები სირიის შესახებ განცხადებაზე უახლოეს დღეებში იმუშავებენ. სააგენტო Reuters-ის ცნობით, ამის შესახებ ამერიკელმა და რუსმა დიპლომატებმა დახურული შეხვედრის შემდეგ განაცხადეს.
გაეროს უშიშროების საბჭოს წევრებმა სირიაში არსებული ვითარება განიხილეს და ხაზი გაუსვეს ამ ქვეყნის ტერიტორიულ მთლიანობასა და მოსახლეობის დაცვას. ამ საკითხებზე ერთობლივი მუშაობის მომხრეები არიან აშშ და რუსეთი. გავრცელებული ინფორმაციით, ჩინეთის ელჩმა გაეროში, ფუ კონგმა, საბჭოს სხდომის შემდეგ განაცხადა, რომ „სიტუაცია უნდა დასტაბილურდეს და უნდა იყოს ინკლუზიური პოლიტიკური პროცესი და არ უნდა მოხდეს ტერორისტული ძალების აღორძინება“.
აჯანყებულთა შეტევა, რომელმაც ასადის ჩამოგდება დაიწყო Hayat Tahrir al-Sham-ის მიერ, ადრე ცნობილი როგორც ალ-ქაიდას ოფიციალური ფრთა სირიაში 2016 წელს ურთიერთობების გაწყვეტამდე. დიპლომატები აღნიშნავენ, რომ „თაჰრირ ალ შამის“ სანქციების სიიდან ამოღების შესახებ განხილვები არ ყოფილა.
Tasnim-ის, Reuters-ისა და Al Jazeera-ს პუბლიკაციების თანახმად, ალ-ბაშირი, რომელიც სირიის ოპოზიციამ გარდამავალი მთავრობის ჩამოსაყალიბებლად დანიშნა, ადრე ის მართავდა ამბოხებულთა მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებს ჩრდილო-დასავლეთ სირიაში.
ახლა მან უნდა უზრუნველყოს გარდამავალი პროცესი, რათა თავიდან აიცილოს ქვეყანა ღრმა ქაოსში ჩავარდნას, იტყობინება სირიული მედია.
9 დეკემბერს სირიის პრემიერ-მინისტრი მუჰამედ ალ-ჯალალი დათანხმდა ძალაუფლების გადაცემას ოპოზიციისთვის. Reuters-ის ცნობით, ოპოზიციის მთავარი მეთაური აბუ მოჰამად ალ-ჯოლანი ასევე შეხვდა სირიის ამჟამინდელ ხელისუფლებას გარდამავალი მთავრობის შესახებ განსახილველად. წყაროების ინფორმაციით, მტავრობის გადაცემის პროცესი რამდენიმე დღეს გაგრძელდება.
სირიის ახალი გარდამავალი მთავრობის ხელმძღვანელობის დროს მუჰამედ ალ-ბაშირმა უნდა განახორციელოს ქვეყნის აღდგენის პროცესი, უზრუნველყოს ქვეყნის ტერიტორიული მთლიანობა და მოსახლეობის უსაფრთხოების გარანტიები.
ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ზოგიერთი ოპოზიციური ჯგუფი და ბოევიკები ახლა პოზიტიურ მიდგომას ავლენენ მშვიდობიანი მოსახლეობის მიმართ და აცხადებენ, რომ მათი ბრძოლა მხოლოდ ასადის რეჟიმის წინააღმდეგ იყო.
თურქოლოგ რუბენ საფრასტიანის თქმით, სირიაში ხელისუფლებაში მოვიდნენ ის ძალები, რომლებსაც მსოფლიო ახლა შეიარაღებულ ოპოზიციონერებად თვლის. მისი თქმით, ჯერ ნაადრევია იმის მტკიცება, რომ ეს ძალები არ გამოიყენებენ ძალადობას ქრისტიანებზე ან სხვა ეთნიკურ ჯგუფებზე.
„ჯერ კიდევ ბევრი პრობლემაა და, სხვათა შორის, შეფასებების გაკეთება ნაადრევია. ჩემი ზოგადი მოლოდინი ყველაფრისგან ასეთია: სირიაში ყველაფერი მშვიდობიანად წარიმართება.
რაც შეეხება სომხურ თემს, თურქოლოგი ამბობს, რომ ამ დროისთვის უშუალო საფრთხე არ არსებობს, რადგან ალეპოსა და კესაბში შესული ბოევიკები დაუკავშირდნენ სომხურ ორგანიზაციებს, განსაკუთრებით ეკლესიას და დაარწმუნეს, რომ ისინი სომხების უსაფრთხოების გარანტიას იძლევიან. საფრასტიანის თქმით, ეს პოზიტიურ მოლოდინებს ბადებს, თუმცა, რა განვითარდება მოგვიანებით გამოჩნდება.
ოპოზიციონერებმა, რომლებმაც ასადის მმართველობას წერტილი დაუსვეს, პოლიტპატიმრებიც გაათავისუფლეს, რაზეც საერთაშორისო პრესა წერდა.
რუბენ საფრასტიანის თქმით, დასავლეთი ყველა შემთხვევაში ისაუბრებს სირიის ახალ რეჟიმთან, მაგრამ ამავე დროს თავს დაესხმება ისლამურ სახელმწიფოსთან კავშირში ეჭვმიტანილ ძალებს. ისრაელიც იგივეს აკეთებს, ანადგურებს სირიის იარაღის მარაგს, რომელიც ამ ახალი ძალების ხელშია, აღნიშნა თურქმა ექსპერტმა.
„ეს ადასტურებს, რომ ისრაელი არ ენდობა ამ ახალ ძალებს. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, უნდობლობაა როგორც ისრაელის, ისე შეერთებული შტატების მხრიდან. რაზეა დასავლეთი, დიახ, იმ ახალ რეჟიმს დაელაპარაკება, მაგრამ აქ უნდა დაზუსტდეს. ეს იმის მტკიცებულებაა, რომ ისრაელი არ ენდობა ამ ახალ ძალებს, ანუ არის ასევე უნდობლობა როგორც ისრაელის, ისე შეერთებული შტატების მხრიდან.
თუმცა, უახლოეს პერიოდში სირიაში შესაძლოა პოლიტიკური დაძაბულობაც გამოჩნდეს. პოლიტოლოგი არმენ აივაზიანი და თურქოლოგი რუბენ საფრასტიანი აღნიშნავენ, რომ თურქეთისა თუ სხვა სახელმწიფოების მხრიდან სხვადასხვა ჯგუფების მხარდაჭერამ შესაძლოა ახალი გართულებები გამოიწვიოს.
თურქეთის მხარდაჭერით მოსარგებლე შეიარაღებული ჯგუფები არ არიან ერთგვაროვანი, ამიტომ დიდი საკითხავია, რა ქცევას გამოიჩენენ ისინი მომავალში, აღნიშნავს პოლიტოლოგი არმენ აივაზიანი.
„პროთურქული ძალები ძირითადი ქალაქების ხელშია, გარდა ქურთული რეგიონისა. მაგრამ ძნელი სათქმელია, როგორ განვითარდება მოვლენები მომავალში. დრუზები, რომლებიც ცხოვრობენ სირიის სამხრეთში, ისრაელის საზღვარზე, არ არის გამორიცხული, რომ მთლიანად გამოეყოთ და შექმნან ცალკე კვაზისახელმწიფო ისრაელის მფარველობით. როგორც ვიცით, ისრაელი უკვე შეიჭრა სირიაში. არ არის გამორიცხული, რომ ირანმა შექმნას ახალი ძალა, როგორიც ჰეზბოლაა“.
ისიც საკითხავია, როგორ გამოვლინდებიან მომავალში თურქეთის გავლენის ქვეშ მყოფი ჯგუფები. ანკარა შევიდა ისეთ ქვეყანაში, რომელიც მას სიურპრიზებს მოუწყობს, ფიქრობს აივაზიანი.
