ევროკავშირის ვიზების ლიბერალიზაციის საერთაშორისო გამოცდილება: რა პროგრესი განიცადა სომხეთმა ამ გზაზე
ერევანში გაიმართა ევროკავშირის ვიზების ლიბერალიზაციის პროგრამის მოლდოვასა და საქართველოში განხორციელების შესახებ კვლევის პრეზენტაცია. კომპანია „პოლიტიკისა და მენეჯმენტის კონსულტაციის“ (PMCG) წარმომადგენელმა წარმოადგინა, თუ როგორ შეუსაბამეს ამ ქვეყნებმა თავიანთი სისტემები ევროკავშირის ვიზების ლიბერალიზაციის სამოქმედო გეგმას.
სომხეთის რესპუბლიკის სხვადასხვა დეპარტამენტისა და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებმა მონაწილეობა მიიღეს ევროკავშირის ვიზების ლიბერალიზაციის პროგრამის მოლდოვასა და საქართველოში განხორციელების შესახებ კვლევის განხილვაში. დისკუსიის დასაწყისში, კონრად ადენაუერის ფონდის „პოლიტიკური დიალოგი სამხრეთ კავკასიაში“ რეგიონული პროგრამის ხელმძღვანელმა, იაკობ ვოლენშტაინმა, აღნიშნა, რომ სომხეთის ევროკავშირთან დაახლოება ასევე გულისხმობს კონკრეტულ ქმედებებს.
„ვფიქრობ, რომ რამდენიმე წელიწადში ჩვენ შევძლებთ სომხეთისთვის ვიზების ლიბერალიზაციის მიღწევას. და, დიახ, დიდი იმედი მაქვს, რომ ეს არ ეწინააღმდეგება სომხეთის წევრობას ევრაზიის ეკონომიკურ კავშირში. ბოლოს და ბოლოს, სულ ახლახანს, ბატონმა პუტინმა გამოაცხადა შესაძლო „დეესკალაცია“ წინააღმდეგობების გამო.“
თავად პრეზენტაციაზე დაყრდნობით, იაკობ ვოლენშტაინმა აღიარა, რომ საქართველოსა და მოლდოვას ამ საკითხში დიდი გამოცდილება აქვთ. პროგრამის მენეჯერის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ თითოეულ ამ ქვეყანას თავისი გზა აქვს, მათ გამოცდილებას შეუძლია დაეხმაროს სომხეთს ამ გზის უფრო შეუფერხებლად გავლაში. ვოლენშტაინმა ასევე ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ევროკავშირის სავიზო რეჟიმის ლიბერალიზაცია ეხება არა მხოლოდ მოგზაურობას, არამედ კანონმდებლობის ჰარმონიზაციასაც.
„ყველას გვესმის, რომ სომხეთი ახლა კრიტიკის ქარცეცხლშია. ზოგიერთ ქვეყანას არ სურს, რომ ის ევროპულ გზას დაადგეს. ამას ჩვენ ასევე ვხედავთ ქვეყანაში 7 ივნისს ჩატარებული საპარლამენტო არჩევნების ფონზე და მათზე ჰიბრიდული საფრთხეებით გავლენის მოხდენის მცდელობებში“.
კვლევის ჩამტარებელი კომპანიის, PMCG-ის წარმომადგენელმა და საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის ყოფილმა მოადგილემ, შალვა ხუციშვილმა დისკუსიის მონაწილეებს მათი მუშაობის მთავარი მიზნის შესახებ გააცნო. მან დაარწმუნა, რომ მათი კვლევის მიზანია სომეხი კოლეგებისთვის პრაქტიკული ცოდნის მიწოდება საქართველოსა და მოლდოვას მაგალითების გამოყენებით.
„ჩვენი მიზანია მივაწოდოთ ყოვლისმომცველი ინფორმაცია ჩვენი გამოცდილების შესახებ, თუ როგორ დავძლიეთ წარმოშობილი პრობლემები. ორი ქვეყნის წინაშე არსებული პრობლემებისა და მათ მიერ გამოყენებული სტრატეგიების შესწავლით, ჩვენ შეგვიძლია სომხეთს მივაწოდოთ პრაქტიკული ცოდნა, რომელიც სასარგებლო იქნება სომხეთის ევროკავშირთან კავშირების შემდგომი განვითარებისა და გაძლიერებისთვის“.
კონრად ადენაუერის ფონდის პრეზიდენტმა, ალექსი ალექსიშვილმა, საქართველოსა და მოლდოვაში ვიზების ლიბერალიზაციის პროცესი წარადგინა. მან აღნიშნა, რომ ეს საკმაოდ დიდი დროა.
„მოლდოვასა და საქართველოში ამ პროცესს დასაწყისიდან დასრულებამდე თითქმის შვიდი წელი დასჭირდა. შვიდი წელი საკმაოდ დიდი დროა, არა? ჩვენი მთავარი მიზანი იყო პროცესის შესწავლა, რათა გაგვეგო, რა იყო ძირითადი გამოწვევები, რა სფეროებში შეიძლებოდა სამუშაოს გაუმჯობესება, რათა პროცესი სომხური მხარისთვის მაქსიმალურად გამარტივებულიყო და ვადები მაქსიმალურად შემცირებულიყო. ეს იყო იდეა.“
ალექსიშვილმა ასევე ისაუბრა იმაზე, თუ რას უნდა მიაქციოს სომხეთმა ყურადღება პირველ რიგში ამ გზაზე.
,,სომხეთი უკვე საკმაოდ კარგად მუშაობს ყველა მიმართულებით და ევროკომისიის პირველმა სადამკვირვებლო მისიამ პროგრესი დააფიქსირა. ახლა ჩვენ უნდა გამოვიყენოთ სხვების გამოცდილება, რათა დრო მაქსიმალურად შევამციროთ. ახლა ჩვენ ვხედავთ საკმაოდ დიდ ენთუზიაზმს, მობილიზაციას, ერთგულებას და თავდადებას. სწორედ ამიტომ, მე მჯერა, რომ სომხეთს შეუძლია ამ გზის გავლა გაცილებით მოკლე დროში, ვიდრე სხვა ქვეყნებს.“
ვიზების ლიბერალიზაციის შესახებ ევროკავშირსა და სომხეთს შორის დიალოგი 2024 წლის სექტემბერში დაიწყო. 2025 წლის ნოემბერში სომხეთს სამოქმედო გეგმა გადაეცა. ის 74 პუნქტისგან შედგება, რომლებიც სომხეთმა უნდა განახორციელოს.
