სომხების გენოციდის აღიარებით, ისრაელის მთავრობა, პირველ რიგში, თავისი ვიწრო პოლიტიკური ინტერესებით ხელმძღვანელობდა. პოლიტიკური ანალიტიკოსი
პოლიტოლოგი არმენ პეტროსიანი მიიჩნევს, რომ არსებობს რამდენიმე მიზეზი, რის გამოც, განსაკუთრებით ამჟამინდელ ეტაპზე, ისრაელში მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ სომხების გენოციდის აღიარების საკითხი დღის წესრიგში დაბრუნებულიყო.
Armenpress-თან ინტერვიუში არმენ პეტროსიანმა დეტალურად ისაუბრა რეგიონულ რეალობაზე, გლობალურ მოვლენებსა და ისრაელის შიდა პოლიტიკურ პროცესებზე, რომლებიც ისრაელის მხარის ქმედებებისა და გადაწყვეტილებების საფუძველია.
„პირველ რიგში, ისრაელსა და თურქეთს შორის ურთიერთობამ უპრეცედენტო დაძაბულობას მიაღწია. ორმხრივმა პოლიტიკურმა დაპირისპირებამ უმაღლეს დონეს მიაღწია, ორი ქვეყნის ხელისუფლება ერთმანეთის მწვავე კრიტიკას აგრძელებს და ურთიერთბრალდებებს ავრცელებს. როდესაც ისრაელმა 2023 წელს ღაზას სექტორში პალესტინელების წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაცია დაიწყო, თურქეთი მას შემდეგ ისრაელის ხელისუფლების ერთ-ერთ ყველაზე მკაცრად კრიტიკულ რეგიონულ და მუსლიმურ ქვეყანად იქცა და ამ ტენდენციამ ამ ეტაპზე პიკს მიაღწია. როდესაც თურქული მხარე ისრაელის ხელისუფლებას პალესტინელების წინააღმდეგ გენოციდში ადანაშაულებს, მეორე მხარე პასუხობს თურქეთის ისტორიის, კერძოდ, ოსმალეთის იმპერიის დროს სომეხი ხალხის წინააღმდეგ ჩადენილი გენოციდის მოხსენიებით, და მისი აღიარების საკითხს დღის წესრიგში აყენებს“, – თქვა პეტროსიანმა.
მან გაიხსენა, რომ ბოლო სამი წლის განმავლობაში ისრაელის სხვადასხვა ოფიციალური პირი, მათ შორის პრემიერ-მინისტრი ნეთანიაჰუ, მუდმივად განიხილავდა ამ საკითხს და ახლა სომხების გენოციდის აღიარების პროექტი მთავრობის დონეზე დამტკიცდა და უკვე განიხილება მისი ქნესეთის დღის წესრიგში შეტანისა და შესაბამისი კანონის სახით მიღების საკითხი.
„მეორე გარემოება უფრო ფართო კონტექსტით არის განპირობებული. ბოლო დროს თურქეთ-აშშ-ს ურთიერთობები გამწვავდა. ვაშინგტონი თურქეთის მხარეს F-35 გამანადგურებლების მიყიდვას ან სულ მცირე თურქეთის მიერ წარმოებული გამანადგურებლებისთვის ძრავების მიწოდებას გეგმავს, რაც ისრაელისთვის სერიოზულ სტრატეგიულ პრობლემას წარმოადგენს. ისრაელი მთელი თავისი ისტორიის განმავლობაში რეგიონში საჰაერო უზენაესობას ცდილობდა, ამიტომ, თუ თურქეთი ზემოაღნიშნული გარიგების განხორციელებას მოახერხებს, ეს ისრაელს ძალიან სერიოზულ პრობლემებს შეუქმნის. არ არის გამორიცხული, რომ ისრაელის გააქტიურების ერთ-ერთი მიზეზი სწორედ ასეთი განვითარების თავიდან აცილება იყოს“, – განაცხადა პოლიტოლოგმა.
პეტროსიანის თქმით, ეს უკანასკნელი გარემოება ისრაელში მიმდინარე შიდა პოლიტიკურ პროცესებს უკავშირდება. ისრაელი წინასაარჩევნო პერიოდშია, ოქტომბერში საპარლამენტო არჩევნები ჩატარდება, ამიტომ ამჟამინდელი მთავრობა მიზნად ისახავს თავისი წინასაარჩევნო კამპანიის ხაზის ქვეყნის უსაფრთხოების გამოწვევებზე აგებას, ხაზს უსვამს მთელი მოსახლეობის კონსოლიდაციის აუცილებლობას მათთან გასამკლავებლად.
„სწორედ ამიტომ გააქტიურდნენ ისინი და გარე მოწინააღმდეგეებზე თავდასხმაზე გაამახვილეს ყურადღება. მაგალითად, ირანის საკითხის პარალელურად, ისრაელის მთავრობა ცდილობს აჩვენოს, რომ ირანიდან მომდინარე უსაფრთხოების გამოწვევები, ასევე ლიბანური „ჰეზბოლას“, სირიის რეჟიმისა და ახლა უკვე თურქეთის მხრიდან მომდინარე უსაფრთხოების გამოწვევები კვლავ მის დღის წესრიგში რჩება. მრავალრიცხოვან მოწინააღმდეგესთან დაპირისპირების მიზნით, ნეთანიაჰუ და მისი მთავრობა ცდილობენ საზოგადოების ყურადღება მიმდინარე უსაფრთხოების საკითხებზე გაამახვილონ“, – განაცხადა ჩვენმა თანამოსაუბრემ.
იმ დაკვირვებაზე საუბრისას, რომ ისრაელი თავისი ნაბიჯით არ ცდილობს სომხეთ-თურქეთის ურთიერთობების ნორმალიზების პროცესის ჩაშლას, პეტროსიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ბუნებრივია, ზემოხსენებული თემა გარკვეულ გავლენას მოახდენს ამ პროცესზე.
„თუმცა, ისრაელის გადაწყვეტილება და ნაბიჯები მხოლოდ თურქეთ-ისრაელის ურთიერთობების კონტექსტში ხდება და არ ისახავს მიზნად მესამეხარისხოვან პროცესებზე გავლენის მოხდენას. თავისი გადაწყვეტილებით, ისრაელის მთავრობას სურს ანგარიშების გასწორება თურქეთთან და არ გააჩნია რაიმე ინტერესი, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს, მაგალითად, სომხეთ-თურქეთის ნორმალიზაციის პროცესის ჩაშლა ან სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებში კიდევ ერთი დაძაბულობის წარმოშობა. ისრაელს არ აქვს ასეთი გრძელვადიანი გეგმები და ორიენტირებულია მხოლოდ საკუთარ პრობლემებზე და თურქეთთან ურთიერთობების მოგვარებაზე“, – თქვა პეტროსიანმა.
მისი აზრით, სომხების გენოციდის ფაქტის გულწრფელად აღიარების პროცესის დაწყებამდე, აუცილებელი იყო სომხეთის ხელისუფლებასთან გარკვეული კონტაქტის დამყარება ან ისრაელ-სომხურ საზოგადოებასთან გარკვეული დისკუსიების გამართვა.
„გარდა ამისა, ამ პროცესის დაწყებამდე, ისრაელის საგარეო საქმეთა მინისტრი ტელეფონით ესაუბრა თავის აზერბაიჯანელ კოლეგას. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მათ ეს საკითხი აზერბაიჯანთან შეათანხმეს, რათა აეხსნათ ეს აზერბაიჯანისთვის და ამით შეეზღუდათ მისი შესაძლო ნაბიჯები, რეაგირება ან აზერბაიჯანში არსებულ საკითხში ჩარევის მცდელობები. ამიტომ, არ მგონია, რომ ისრაელი აქ პრიორიტეტს ანიჭებს სომხეთთან და სომხურ დღის წესრიგს, არამედ ზემოხსენებული ნაბიჯი მხოლოდ მისივე ვიწრო პოლიტიკური ინტერესებით არის განპირობებული“, – დაასკვნა პეტროსიანმა.
