სომხურ-ამერიკული სამხედრო წვრთნები ვაშინგტონის პოლიტიკური პოზიციის ცვლილებას ადასტურებს. ექსპერტი

მეორე სომხურ-ამერიკულ წვრთნებს დიდი სასწავლო მნიშვნელობა აქვთ, მაგრამ საჭიროა ერევნისა და ვაშინგტონის ორმხრივი თანამშრომლობის გაღრმავება, მიიჩნევენ სამხედრო ექსპერტები და ასევე აღნიშნავენ, რომ ისინი სომხეთისთვის არა მხოლოდ შესაძლებლობა, არამედ გამოწვევაცაა. 15 ივლისს დაწყებულ სამხედრო წვრთნებში ჩართული იყვნენ შეიარაღებული ძალების სამშვიდობო ბრიგადის, ევროპასა და აფრიკაში აშშ-ის სახმელეთო ჯარების და კანზასის ეროვნული გვარდიის ჯარისკაცები.

სომხურ-ამერიკული ერთობლივი სამხედრო წვრთნები „არწივი პარტნიორი-2024“ ამაღლებს სომხეთის პოლიტიკურ რეიტინგს, რადგან ბევრი ქვეყანა არ არის, რომლებთანაც შეერთებული შტატები სამხედრო წვრთნებს ატარებს, ამბობს პოლიტოლოგი რობერტ ღევონდიანი. 15-დან 24 ივლისამდე დაგეგმილი 10-დღიანი სამხედრო წვრთნების მოლოდინი სომხური მხარის წინააღმდეგობის გაზრდაა.

„მოლოდინი ძირითადად დაკავშირებულია სრ წინააღმდეგობის გაზრდასთან, რისთვისაც აუცილებელია თანამშრომლობა ბევრად უფრო ფართო ფრონტზე, ვიდრე მხოლოდ სამხედრო თანამშრომლობა ან სამხედრო წვრთნები. ეს ლოგიკა მოიცავს, მაგალითად, მოლაპარაკებებს ბირთვულ სფეროში თანამშრომლობაზე, რომელმაც, როგორც ჩანს, დაპროექტების ეტაპს მიაღწია. სხვადასხვა ეკონომიკურ სფეროში თანამშრომლობის შესაძლებლობები, სომხეთისთვის გაწეული დახმარება, არა მხოლოდ ცივილიზაციის და სამხედრო, არამედ კულტურულ და სამართლებრივ სფეროებში რეფორმების განხორციელებისთვის, რაც ამჟამად შეერთებული შტატებისა და კოლექტიური დასავლეთის ინტერესებშია, რადგან სომხეთი, როგორც ჩანს, ამ მომენტში ერთადერთია ჩვენს რეგიონში, რომელსაც აქვს ევროინტეგრაციის მკაფიო სურვილი და არ დგამს ამ ლოგიკის საწინააღმდეგო ნაბიჯებს“.

სომხურ-ამერიკულ წვრთნებში ჩართულნი არიან სრ შეიარაღებული ძალების სამშვიდობო ბრიგადის, ევროპასა და აფრიკაში აშშ-ის სახმელეთო ჯარების და კანზასის ეროვნული გვარდიის სამხედროები.

სომხური მხარის თქმით, სწავლება გულისხმობს კონფლიქტის მხარეებს შორის სტაბილიზაციის მოქმედებებს სამშვიდობო ამოცანების დროს და მიზანია საერთაშორისო სამშვიდობო მისიებში მონაწილე ქვედანაყოფების მომზადებისა და ურთიერთქმედების დონის ამაღლება. ვარჯიშები მენეჯმენტსა და ტაქტიკურ კომუნიკაციაში საუკეთესო პრაქტიკის გაცვლის საშუალებას მისცემენ. ევროპასა და აფრიკაში აშშ-ის სახმელეთო ჯარების სარდლობის თანახმად, წვრთნების დროს ჩატარდება სროლის, იარაღის გაცნობისა და რელიეფის მართვის კურსები. ამერიკული მხარის განცხადებით, ისინი დაეხმარებიან მხარეებს ერთმანეთის ტექნიკური შესაძლებლობების გაცნობაში.

ეს სომხურ-ამერიკული მეორე სამხედრო წვრთნებია, პირველი 2023 წლის სექტემბერში გაიმართა, რაც მოსკოვის სერიოზული შეშფოთების მიზეზი გახდა. ამჯერად რუსულმა მხარემ მოვლენა უყურადღებოდ არ დატოვა. რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა მარია ზახაროვამ სინანული გამოთქვა სომხურ-ამერიკული სამხედრო წვრთნების გამო.

მისი თქმით, არასამთავრობო ორგანიზაციაში აშშ-ის ყოფნა გაზრდის რეგიონში კონფლიქტების რისკს და შექმნის ახალ გამყოფ ხაზებს. ზახაროვას თქმით, დასავლეთი სომხეთს რთავს ურთიერთქმედების სხვადასხვა ფორმებში, რომლებიც, პირველ რიგში, რუსეთისა და ირანის წინააღმდეგაა მიმართული.

ამასთან დაკავშირებით პოლიტოლოგი რობერტ ღევონდიანი განმარტავს: „არ ვფიქრობ, რომ ახალი გამოწვევებია მოსალოდნელი, რადგან ისინი უკვე ჩამოყალიბდა შარშანდელი პირველი ერთობლივი წვრთნების შემდეგ. ეს გამოწვევები ეხება რუსეთის წყენას და არის მაქსიმუმი, რაც რუსეთს შეუძლია სომხეთს შეუქმნას. უპირველეს ყოვლისა, ეს არის აზერბაიჯანის პოზიციების დაცვა სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობებში და სომხეთ-რუსეთის ურთიერთობების გარკვეული გაცივება. არ ვფიქრობ, რომ უფრო დიდი გამოწვევებია მოსალოდნელი. კუხო-დან გასვლის შემთხვევაში რუსეთის მხრიდან უფრო დიდი უკმაყოფილებაა შესაძლებელი“.

„იცოცხლე სომხეთოს“ სამხედრო ექსპერტი ლეონიდ ნერსისიანი მოსკოვის განცხადებებს გასაკვირად სულაც არ მიიჩნევს. რუსეთში არასდროს უხარიათ, როცა რომელიმე პოსტსაბჭოთა ქვეყანა ცდილობს დასავლეთთან თანამშრომლობას, მაგრამ სომხეთის შემთხვევაში, სამხედრო ექსპერტის აზრით, ამ განცხადებებს ჯერ კიდევ აქვს გამკაცრების ადგილი.

„ვფიქრობ, რომ ამ მომენტში სომხეთი ჯერ კიდევ შორს არის იმ სიტუაციისგან, სადაც იქნება ძალიან აგრესიული რეაქცია თეირანისა და მოსკოვის მხრიდან, თუ არ იქნება საკითხი მისი ეეკ-დან გასვლისა და კუხო-ს სამხედრო ბაზების სომხეთიდან გატანის შესახებ.”

სამხედრო ექსპერტი მიიჩნევს, რომ სომხურ-ამერიკული ერთობლივი სამხედრო წვრთნებიდან „არწივი პარტნიორი-2024“ სასწავლი ბევრი რამ არის. ის, რომ სომხურ-ამერიკული ერთობლივი სამხედრო წვრთნები ტარდება, უკვე მიუთითებს აშშ-ის პოლიტიკური პოზიციის ცვლილებაზე.

 „ჩვენ გვაქვს მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ცვლილება: აშშ ავლენს სამხედრო აქტივობას. დღეს ჩვენ ვსაუბრობთ სამშვიდობო ძალებზე და ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ დროთა განმავლობაში მივიდეთ ბევრად უფრო სერიოზულ წვრთნებზე, რეალურ სახმელეთო წვრთნებზე. მაგალითად, საფრანგეთთან თანამშრომლობა გაცილებით სერიოზული და ღრმაა. და თუ ჩვენ ვსაუბრობთ აშშ-ზე, პროცესი უფრო ნელია, მაგრამ სამ წელიწადში ჩვენ ვხედავთ პროგრესს.”

ამერიკელი პოლიტოლოგი, აშშ-ის პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშიი ყოფილი მრჩევლის თომას გრეჰემის თქმით, სამხრეთ კავკასია აშშ-სთვის უპირველესი მნიშვნელობის საკითხებს შორის არ არის. მისი თქმით, ვაშინგტონისთვის უფრო მნიშვნელოვანია ღაზაში არსებული ვითარება, რუსეთ-უკრაინის ომი და ჩინეთთან დაკავშირებული მოვლენები.

ღევონდიანს აშშ-ის „რესპუბლიკური ფრთის“ წარმომადგენლის ეს მოსაზრება ბუნებრივად მიაჩნია. რესპუბლიკელებისთვის სომხეთი არა მხოლოდ პრიორიტეტი არ არის, არამედ ზოგადად თავის ტკივილია, ამბობს ანალიტიკოსი.