სომხეთმა აზერბაიჯანს ორმხრივ ფორმატში შეხვედრების გამართვა შესთავაზა
სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა შესთავაზა აზერბაიჯანის პრეზიდენტს ილჰამ ალიევს, რომ საგარეო საქმეთა მინისტრებმა გამართონ ორდღიანი შეხვედრა, შეთანხმდნენ სამშვიდობო ხელშეკრულების ერთ-ორ მუხლზე და შემდეგ ქვეყნების ლიდერებმა ხელი მოაწერონ ხელშეკრულებას ბაქოში COP-29-ის ჩატარებამდე . ამის შესახებ ეროვნული ასამბლეის საგარეო ურთიერთობათა მუდმივმოქმედი კომიტეტის თავმჯდომარემ სარგის ხანდანიანმა განაცხადა, რომელიც აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის ბოლო განცხადებებს „ARMENPRESS“-ის თხოვნით გამოეხმაურა.
– ბატონო ხანდანიანმა, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა 14 ოქტომბერს, მიიღო აზერბაიჯანში ბელგიის ახლადდანიშნული ელჩი, განაცხადა, რომ სწორედ სომხეთის რესპუბლიკამ თქვა უარი ბრიუსელის პლატფორმაზე მოლაპარაკებების გაგრძელებაზე. ყველაფერი ეს სომხეთის მთავრობამ ცოტა სხვანაირად წარმოადგინა.
– ამ კითხვაზე პასუხის მისაღებად, მხოლოდ ფაქტებს უნდა მივმართოთ. 2023 წელი ივნისში კიშინიოვში გამართული ევროპის პოლიტიკური გაერთიანების სამიტის ფარგლებში, ხუთმხრივი შეხვედრა გაიმართა საფრანგეთის პრეზიდენტ მაკრონს, გერმანიის კანცლერ შოლცს, ევროკავშირის საბჭოს პრეზიდენტ მიშელს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ალიევსა და სომხეთის პრემიერ მინისტრ ფაშინიანს შორის, როგორც ბრიუსელში გამართული დისკუსიების შეჯამების პლატფორმა. მიღწეული იქნა შეთანხმება ამ ფორმატში შემდეგი შეხვედრის გამართვაზე ევროპის პოლიტიკური გაერთიანების სამიტზე, რომელიც ტარდებოდა იმავე წლის ოქტომბერში გრანადაში, ბრიუსელში სამმხრივი შეხვედრის შემდეგ. სამმხრივი შეხვედრა ბრიუსელში 2023 წელს გაიმართა. 15 ივლისს აზერბაიჯანმა უარი თქვა გრანადის შეხვედრაში მონაწილეობაზე. გრენადას შემდეგ დაუყოვნებლივ ევროკავშირის საბჭოს პრეზიდენტმა მიშელმა განაცხადა, რომ სომხეთისა და აზერბაიჯანის ლიდერების შეხვედრა ოქტომბრის ბოლოს იგეგმება და მხარეებმა თანხმობა უკვე მიიღეს. თუმცა მოგვიანებით აზერბაიჯანულმა მხარემ ამ შეხვედრაზეც უარი თქვა. 2024 წლის 2 თებერვალს პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანსა და პრეზიდენტ მიშელს შორის სატელეფონო საუბარში ამ უკანასკნელმა შესთავაზა სამმხრივი შეხვედრის ჩატარება ბრიუსელში მარტის დასაწყისში. შეთანხმდნენ, რომ შეხვედრა 12 მარტს გაიმართება. მოგვიანებით აზერბაიჯანმა კვლავ უარი თქვა ამ შეხვედრაზე. აპრილში შარლ მიშელმა წერილი მისწერა სომხეთის პრემიერ-მინისტრს და აზერბაიჯანის პრეზიდენტს, სადაც შესთავაზა სამმხრივი შეხვედრის გამართვა ბრიუსელში. პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა თანხმობა განაცხადა, მაგრამ აზერბაიჯანულმა მხარემ შეხვედრაზე უარი თქვა. უნდა დავამატო, რომ აზერბაიჯანს ჯერ არ შეუსრულებია ბრიუსელში გამართული შეხვედრების დროს მიღებული მთელი რიგი ჰუმანიტარული ვალდებულებები სამხედრო ტყვეებისა და სხვა დაკავებულების გათავისუფლებასთან დაკავშირებით.
– მაგრამ აზერბაიჯანი ამტკიცებს, რომ სომხეთმა უარი თქვა ივლისში დიდ ბრიტანეთში გამართული ევროპის პოლიტიკური გაერთიანების ფარგლებში შეხვედრის შეთავაზებაზე.
– სომხეთმა უარი არ თქვა, მაგრამ ახალ ფორმატში შეხვედრა არ ჩათვალა მიზანშეწონილად და შესთავაზა აზერბაიჯანს ორმხრივი შეხვედრის გამართვა დიდ ბრიტანეთში, რაზეც უარი თქვა აზერბაიჯანმა, რომელმაც ადრე უარი თქვა ხუთმხრივ ფორმატში შეხვედრაზე.
როგორც ვიცი, 7-8 ოქტომბერს მოსკოვში გამართული არაფორმალური კონტაქტების დროს პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა პრეზიდენტ ალიევს შესთავაზა ორმხრივი შეხვედრა. კერძოდ, შესთავაზეს, რომ საგარეო საქმეთა მინისტრებს მოეწყოთ ორდღიანი შეხვედრა, შეთანხმდნენ სამშვიდობო ხელშეკრულების ერთ-ორ მუხლზე, რომელიც არ იყო შეთანხმებული და შემდეგ ლიდერებმა ხელი მოაწერონ შეთანხმებას ბაქოში COP-29-ის გამართვამდე. მართალი გითხრათ, არ ვიცი აზერბაიჯანის რეაქცია, მაგრამ იმედია ეს ლოგიკა განხორციელდება.
