„ამერიკის შეერთებული შტატების გეოპოლიტიკა კანდიდატების პიროვნებით არ განისაზღვრება“. განთაჰარიანი

Radar Armenia-ის თანამოსაუბრეა შაჰან განთაჰარიანი, საერთაშორისო ექსპერტი.

– 5 ნოემბერს აშშ-ის 47-ე პრეზიდენტის არჩევნები გაიმართება. ბოლო კამპანიის, გამოკითხვების გათვალისწინებით, როგორია თქვენი შთაბეჭდილება? ჰარისი გაიმარჯვებს თუ ტრამპი?

– პროგნოზირებადი გამოკითხვების შედეგები მიუთითებს, რომ ეს არის პოლარიზებული კონკურსი და კანდიდატები ქულების მცირე რაოდენობით ჩამორჩებიან ერთმანეთს. ეს ციფრები მეტყველებს შედეგის არაპროგნოზირებადობაზე. არ დაგვავიწყდეს, რომ ამერიკულ საარჩევნო სისტემას აქვს კოლეგიალური პუნქტი და მოქალაქეთა ხმის არითმეტიკა და შტატის ამომრჩეველთა ფაქტორები სხვადასხვა წესით იანგარიშება.

– უნგრეთის პრემიერ-მინისტრი ვიქტორ ორბანი იმედოვნებს, რომ ტრამპი გაიმარჯვებს. რა გეოპოლიტიკური მოვლენების მოწმენი შეიძლება გახდეს ტრამპის არჩევის შემთხვევაში?

– ვფიქრობ, აშშ-ის გეოპოლიტიკას კანდიდატები ან რესპუბლიკელ-დემოკრატიული განსხვავება არ განსაზღვრავს. მათ შეუძლიათ გავლენა მოახდინონ ეკონომიკურ, სოციალურ, საგადასახადო, გენდერული თანასწორობის, საგანმანათლებლო და საკანონმდებლო საკითხებზე, მაგრამ არა მთავარ საგარეო სამხედრო პოლიტიკაზე. აშშ-ს თავდაცვის სისტემის მიერ გამოქვეყნებული კონცეფციები ოცწლიანია. გეოპოლიტიკა იმალება სხვა ცენტრებში, ინსტიტუტებში, ეს არის ეროვნული უშიშროების საბჭო, ადმინისტრაცია, თავდაცვის სისტემა ან ძალაუფლების განმსაზღვრელი ინსტიტუტების ერთობლივი სისტემა და ზოგადი ტენდენციის ფორმულა: რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ პოზიციების გამკაცრება, ახლო აღმოსავლეთში პოლიტიკური რუკის შეცვლა და ხან ჩუმი, ხან მკვეთრი მეტოქეობა ჩინეთთან.

– თქვენი აზრით, თუ კამალა ჰარისი აირჩიეს, სომხურ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების მოწესრიგება და სტაბილური უსაფრთხოება გარანტირებული იქნება? თქვენი აზრით, კანდიდატებიდან რომელია მომგებიანი სომხეთისთვის?

– ჰარისი თუ ტრამპი, ვფიქრობ, გასათვალისწინებელია, რომ აშშ გააგრძელებს მის ქცევას რუსული ფაქტორის სამხრეთი კავკასიიდან განდევნის შესახებ. და ეს თავის გავლენას მოახდენს სომხეთზე. ეს არის აშშ-ს მთავარი გეოპოლიტიკური მიმართულება და არ არის განსაზღვრული პრეზიდენტის ან რესპუბლიკურ-დემოკრატიული ხელისუფლების პიროვნებით. აქვე აღვნიშნოთ, რომ ტრამპმა, არცახზე საუბრისას, გააკრიტიკა თავისი ოპონენტი ქრისტიანული მოსახლეობის წინააღმდეგ ეთნიკური წმენდის უფლებამოსილების გამო, ხოლო ჰარისმა შესთავაზა არცახის მოსახლეობის უფლებების დაბრუნება. ირკვევა, რომ აშშ არ ჩარეულა არცახის დეპოპულაციაში, მაგრამ ახლა გვპირდება, რომ მხარს დაუჭერს არცახელების დაბრუნების უფლებას. და, ამ შემთხვევაში, არცახის მოსახლეობის დაბრუნება განპირობებულია ახალი საერთაშორისო გარანტიების განთავსებით, რაც გულისხმობს რეგიონში რუსული ფაქტორის საპირწონეს.

– თქვენი აზრით, უნდა მიიღოს თუ არა სომხურმა მხარემ მოწვევა ბაქოში COP29-ის ღონისძიებაში მონაწილეობის მისაღებად და რას მოუტანს იგი ურთიერთობების ნორმალიზების პროცესს?

– ასეთ პირობებში სომხური მხარის მონაწილეობა გამართლებული იქნება, თუ აზერბაიჯანი გაათავისუფლებს პატიმრებს, დაკავებულებს და სამხედრო-პოლიტიკურ ხელმძღვანელობას. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ასეთი საერთაშორისო კონფერენციის მასპინძლობის აზერბაიჯანის პოლიტიკას არაფრის მიღების გარეშე დაუჭერს მხარს.