ექსპერტი სომხეთის მხრიდან პროექტს “მშვიდობის გზაჯვარედინი” უფრო დიდი საერთაშორისო აღიარების აუცილებლობას ხედავს.
სამხრეთ კავკასიაში არსებული ვითარება შეიცავს გარკვეულ გაურკვევლობას, რაც დამახასიათებელი იყო მთელი 2024 წლისთვის. გაურკვევლობა შენარჩუნებულია, შესაძლოა გარკვეულწილად ისიც გაიზარდა, განპირობებული როგორც სომხურ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების ნორმალიზაციის პროცესის ადგილზე ტკეპნით, ასევე საქართველოში მიმდინარე პროცესებით.
“არმენპრესთან” საუბარში ამის შესახებ მოსაზრება გამოთქვა პოლიტოლოგმა არმენ პეტროსიანმა, ისაუბრა რა სამხრეთ კავკასიის რეგიონში არსებულ გეოპოლიტიკურ ვითარებაზე, შესაძლო მოვლენებზე და სომხეთის პრემიერ-მინისტრის მიერ წამოყენებული “მშვიდობის გზაჯვარედინის” ინიციატივის სიცოცხლისუნარიანობაზე.
„ჩვენს რეგიონში არსებული ორი პარალელური სიტუაცია განაგრძობს გარკვეულ გაურკვევლობას და ქმნის საფუძველს სამხრეთ კავკასიაში არა მხოლოდ მისაღები ინსტრუმენტებით კონკურენციის, არამედ გეოპოლიტიკური კონკურენციის თვალსაზრისითაც. საქართველოში არსებულ ვითარებას და სომხეთ-აზერბაიჯანის ურთიერთობების მოწესრიგების პროცესს აქვს გეოპოლიტიკური ფენები, გლობალური კონკურენციის ელემენტები, რაც ბუნებრივია უარყოფითად მოქმედებს და ზრდის საერთო რისკის ფონს ჩვენს რეგიონში“, – აღნიშნა პეტროსიანმა.
მისი დაკვირვებით, ის ფაქტი, რომ აზერბაიჯანი სომხეთთან ურთიერთობის მოწესრიგებაზე სხვადასხვა ხელოვნური მიზეზების გამო უარს აგრძელებს, გარე აქტორებს შესაძლებლობას აძლევს შეეცადონ გარკვეული გავლენის მოხდენა პროცესზე რეგიონში და მის ფარგლებს გარეთ.
„შესამჩნევია, რომ რუსეთის ფედერაციამ ცოტა ხნის წინ კვლავ მოიტანა დღის წესრიგში 2020 წლის 9 ნოემბრის ფორმატი პოლიტიკურ და პროპაგანდისტულ დონეზე, შეიმჩნევა გარკვეული აქტივობა თურქეთის მხრიდან, რომელიც ასევე ცდილობს მოამზადოს ნიადაგი მოგვარების პროცესში და აზერბაიჯანის ინტერესების ხელშეწყობასთან ერთად, გავლენა მოახდინოს რეგიონულ პროცესებზე. არის გარკვეული მოლოდინები აშშ-ში ახალი ადმინისტრაციის საქმიანობის კუთხითაც“, – აღნიშნა პოლიტოლოგმა.
შეეხო რა იმ საკითხს, თუ მიმდინარე პროცესების კონტექსტში რა სიცოცხლისუნარიანობა გააჩნია სრ პრემიერ-მინისტრის მიერ წამოყენებულ ინიციატივას „მშვიდობის გზაჯვარედინი“, პეტროსიანმა ხაზგასმით აღნიშნა, რომ სამხრეთ კავკასიის პრობლემათაგან ყველაზე სარისკო რეგიონული გზების განბლოკვის პროცესია, რაც ასევე პირდაპირ კავშირშია აღნიშნულ ინიციატივასთან.
„აქ, სომხურ-აზერბაიჯანული ურთიერთობების მოწესრიგების პროცესის გარდა, აშკარაა რეგიონული თუ ექსტრარეგიონული ინტერესების კონფლიქტის ტენდენციები კონკრეტული გზების განბლოკვის საკითხში. სომხეთი გამოთქვამს მზადყოფნას განახორციელოს განბლოკვა ოთხი ცნობილი პრინციპის საფუძველზე, აზერბაიჯანი ცდილობს განბლოკვის განხორციელებას დერეფნის ლოგიკით, თურქეთს სურს განბლოკვის პროცესი აზერბაიჯანის ინტერესებიდან გამომდინარე, ითხოვს სტაბილურ საკომუნიკაციო არხს მასა და თურქულ სამყაროს შორის, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, გასასვლელს შუა აზიის ქვეყნებში. ირანს სურს, რომ ამ კომუნიკაციამ მის ტერიტორიაზე გაიაროს, თავის მხრივ, რუსეთს სურს, რომ გზის ნაწილი, რომელიც გადის სომხეთის ტერიტორიაზე, იყოს მის კონტროლქვეშ, ხოლო შეერთებული შტატები ცდილობს არ იყოს რუსეთის კონტროლი, რომ ირანის ტერიტორია არ იქნას გამოყენებული“, – განმარტა ჩვენმა თანამოსაუბრემ.
მან დასძინა, რომ ზოგადად, არის განბლოკვის პროცესის მახასიათებლები. აზერბაიჯანი მას „ზანგეზურის დერეფანს“ უწოდებს, ირანი – არაქსის დერეფანს, სომხეთი – „მშვიდობის გზაჯვარედინს“. ანუ, სანამ ჩვენს რეგიონში არ მოგვარდება გზების განბლოკვის ყველაზე მგრძნობიარე პრობლემა, ბუნებრივია, დღის წესრიგში დგას კონკურენცია და სხვადასხვა პროექტების ხელშეწყობა.
„განსაკუთრებით სომხეთის მიერ, „მშვიდობის გზაჯვარედინი“-სთვის დიდი შინაარსისა და აღიარების მინიჭება, უფრო დიდი საერთაშორისო მოწონების მოპოვება, რა თქმა უნდა, ამ მომენტში, აუცილებლად შეუწყობს ხელს განბლოკვის პროცესის სომხეთის ინტერესების მაქსიმალურად წინ წაწევის მიზანს“, – დაასკვნა პოლიტოლოგმა.
