ირანის დასუსტება „ზანგეზურის დერეფნის“ პროექტის განხორციელების შესაძლებლობას მისცემს თურქეთს და აზერბაიჯანს. RFI
თურქეთისა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრები იანვარში შეხვდნენ ბაქოსა და სტამბულში ეკონომიკური და სავაჭრო თანამშრომლობის გაღრმავების მცდელობის ფარგლებში.
ამ მიზნების არსი არის პროექტი, რომ შეიქმნას მარშრუტი სახელწოდებით “ზანგეზურის დერეფანი”, რომელიც დააკავშირებს აზერბაიჯანს თურქეთის მოსაზღვრე ნახიჩევანის ავტონომიურ რეგიონთან, წერს RFI.
დერეფანი, რომელიც სომხეთზე გაივლის, თურქეთ-აზერბაიჯანული ხედვის ნაწილია ჩინეთსა და ევროპას შორის სავაჭრო გზის განვითარების შესახებ.
ირანი კატეგორიულად ეწინააღმდეგება შემოთავაზებულ 40 კილომეტრიან დერეფანს, რადგან დამკვირვებლები ამბობენ, რომ ისინი შიშობენ, რომ ეს შეწყვეტს სასიცოცხლო მარშრუტს, რომელსაც ირანი სანქციების გვერდის ავლით იყენებს.
ირანის მოკავშირე სომხეთი ასევე ეწინააღმდეგება დერეფანს, როგორც მის ტერიტორიაზე გავლის ვალდებულებას. მაგრამ როდესაც ირანი დასუსტებულია სირიასა და ლიბანში წარუმატებლობის გამო, ბაქო და ანკარა წინსვლის შესაძლებლობას ხედავენ.
„დასუსტებული ირანი დიდი შესაძლებლობაა თურქეთისთვის კავკასიაში“, – ამბობს GlobalSource Partners-ის თურქეთის ანალიტიკოსი ატილა იესილადა.
ერთადერთი მიზეზი, რის გამოც სომხეთი წინააღმდეგობას უწევს „ზანგეზურის დერეფნის“ შექმნას, არის ირანის დაპირებები, რომ დაიცავს მას სამხედრო გზით.
მაგრამ როდესაც ირანი აშშ-ს პრეზიდენტის დონალდ ტრამპის ადმინისტრაციის ზეწოლის ქვეშ იმყოფება, აზერბაიჯანი ან თურქეთი ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ირანის საფრთხეებს სერიოზულად აღიქვამენ, აღნიშნა იესილადამ.
თუმცა, ირანის რეგიონული წარუმატებლობისა და ვაშინგტონის მხრიდან გაზრდილი ზეწოლის საფრთხის გათვალისწინებით, თეირანს სჭირდება მეგობრები რეგიონში.
იანვარში, როგორც ჩანს, ირანმა შეარბილა თავისი ოპოზიცია, როდესაც ირანელმა მაღალჩინოსანმა დიპლომატმა განაცხადა, რომ „ზანგეზურის დერეფნის“ წინააღმდეგობა აღარ არის პრიორიტეტი. თეირანის აშკარა შერბილება მოსკოვთან კავშირების გაღრმავებას ემთხვევა.
მას შემდეგ, რაც თურქეთი და აზერბაიჯანი არ აწესებენ ბევრ სანქციებს რუსეთის წინააღმდეგ, მოსკოვი მხარს უჭერს “ზანგეზურის დერეფანს”, როგორც საერთაშორისო სანქციების გვერდის ავლის საშუალებას ახალი სავაჭრო გზების შექმნით, იმ ქვეყნების გავლით, რომლებიც მათ არ აწესებენ.
გასულ წელს შეერთებულმა შტატებმა და სომხეთმა ერთობლივი სამხედრო წვრთნები დაიწყეს მჭიდრო ურთიერთობის ნიშნად. ანალიტიკოსები ვარაუდობენ, რომ ვაშინგტონი თურქეთისა და აზერბაიჯანის ზრახვებს ჯერჯერობით აკავებს.
თუმცა, ტრამპის ახალ ადმინისტრაციას ჯერ არ მიუღია გადაწყვეტილება დერეფნის პროექტზე.
თურქეთის პრეზიდენტი რეჯეფ თაიფ ერდოღანი ტრამპთან მჭიდრო კავშირების დამყარებას ცდილობს. ამავდროულად, თურქეთის ლიდერი აპირებს მხარი დაუჭიროს თავის აზერბაიჯანელ კოლეგას ილჰამ ალიევს საერთო მიზანში, გადააქციოს მათი ქვეყნები ევროპასა და ჩინეთს შორის ხიდად.
