საინვესტიციო სექტორში მნიშვნელოვანი შეთანხმება: 6 ფინანსური ინსტიტუტი Firebird AI-ს 300 მილიონ დოლარს გამოუყოფს
ახალი ფორმატით განხორციელებული მასშტაბური პროექტი, რომელიც პირველია არა მხოლოდ სომხეთში, არამედ რეგიონშიც. საინვესტიციო სექტორში მნიშვნელოვანი შეთანხმება ცოტა ხნის წინ გაფორმდა. პირველად, ექვსი ფინანსური ინსტიტუტი გაერთიანდა სომხეთში ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურის განვითარების მხარდასაჭერად. ტრანზაქციის ფარგლებში, წამყვანი ბანკები და საინვესტიციო ინსტიტუტები Firebird AI-ს მონაცემთა ცენტრის ასაშენებლად 300 მილიონ დოლარის დაფინანსებას გამოუყოფენ.
სომხეთის ისტორიაში პირველად, საპენსიო ფონდები პირდაპირი სესხების გზით მონაწილეობენ ანალიტიკური ცენტრის შექმნაში. Radiolur-თან ინტერვიუში C-Quadrat Ampega Asset Management Armenia-ს მენეჯერი პეტროს მარგარიანი ხაზს უსვამს, რომ ასეთი ფორმატით განხორციელებული პროექტი პირველი მასშტაბური საინვესტიციო პროექტია არა მხოლოდ სომხეთში, არამედ რეგიონშიც.
„პირველად, საპენსიო ფონდები მონაწილეობენ Firebird AI-ის მასშტაბურ პროექტში პირდაპირი სესხების ან პირდაპირი ვალის სახით, მონაცემთა ცენტრის მშენებლობისთვის ვალის სახით და ფონდი იქ დაახლოებით 2 პროცენტის, ანუ 35 მილიონი დოლარის ოდენობის თანხებს მიმართავს.“
მარგარიანის თქმით, საპენსიო ფონდების ბენეფიციარები სტაბილურ შემოსავალს მიიღებენ, პროექტი პირდაპირ და ირიბად დადებით გავლენას მოახდენს სომხეთის ეკონომიკაზე.
პროექტის პირველი ეტაპის მთლიანი ინვესტიციის მოცულობა დაახლოებით 450 მილიონი დოლარია, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ექვსი ფინანსური ინსტიტუტის (არდშინბანკი, ACBA ბანკი, Evocabank, Fast Bank, C-Quadrat Ampega Asset Management Armenia და Amundi-ACBA Asset Management) ერთობლივი დაფინანსებით არის უზრუნველყოფილი.
Firebird-ის თანადამფუძნებელი ალექსანდრე ესაიანი:
„ინიციატივა, რა თქმა უნდა, ისტორიულია, რადგან ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ასეთი მასშტაბური გარიგება 6 ფინანსურ ინსტიტუტს შორის გაფორმდა. გვიხარია, რომ ჩვენი ინიციატივით არა მხოლოდ სომხეთის IT სექტორი ისარგებლებს, არამედ ფინანსური და საბანკო სექტორიც. ამ პროექტის წარმატება წარმატებას მოუტანს ეკონომიკის სხვა სექტორებსაც.“
ცენტრალური ბანკის თავმჯდომარე ხაზს უსვამს იმ ფაქტს, რომ საბანკო სისტემას საკმარისი სახსრები აქვს ასეთი მასშტაბური ბიზნეს პროექტის დასაფინანსებლად.
„რამდენიმე დღის წინ, ბანკებმა სომხეთის ისტორიაში პირველად გასცეს 300 მილიონი დოლარის სინდიცირებული სესხი. ანუ, თუ რეალურ სექტორში არის დიდი პროექტები, დღეს ბანკებს, ზომისა და შესაძლებლობების თვალსაზრისით, შეუძლიათ მათი დაფინანსება.“
მაღალტექნოლოგიური მრეწველობის მინისტრი მხითარ ჰაირაპეტიანი ხაზს უსვამს პროექტის მნიშვნელობას ტექნოლოგიური განვითარებისა და ქვეყნის სამეცნიერო-ტექნიკური პოტენციალის გაძლიერების თვალსაზრისით. სომხეთი თავს ხელოვნური ინტელექტის ინოვაციების რეგიონულ ცენტრად წარმოაჩენს, აქცენტით ბიოლოგიურ მეცნიერებებზე, რობოტიკასა და კოსმოსურ ტექნოლოგიებზე. მინისტრის თქმით, Firebird-ის ცენტრები ამერიკული ტექნოლოგიური სტანდარტების საფუძველზე მაღალეფექტური ხელოვნური ინტელექტის ინფრასტრუქტურას მიაწვდიან.
„Firebird ევროპის რეგიონში NVIDIA-ს ერთ-ერთი მთავარი პარტნიორი ხდება. ამ მასშტაბური პროექტის სომხეთში განსახორციელებლად, ისინი პროგრამის განხორციელების დაწყებას 2026 წელს გეგმავენ. განცხადებაში ნათქვამია, რომ დაახლოებით 500 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტირებას გეგმავენ, რაც ასევე 100 მეგავატამდე ელექტროენერგიის მოხმარებას გულისხმობს“.
სომხეთის სახელმწიფო ეკონომიკის უნივერსიტეტის ინტერდისციპლინარული ცენტრის ხელმძღვანელი სოს ხაჩიკიანი, ხაზს უსვამს, რომ თუ პროგრამა განხორციელდება და განვითარდება, ის უზრუნველყოფს ეკონომიკის სტრუქტურაში მნიშვნელოვან ცვლილებებს და სომხეთის ეკონომიკურ ზრდას.
„ეს ნიშნავს, რომ ტექნოლოგიური ფაქტორები უფრო სერიოზულ როლს ითამაშებენ მთლიანი შიდა პროდუქტის სტრუქტურაში, ბიზნეს რეგულაციები, ბიზნეს აზროვნება და ბიზნეს პრიორიტეტები ტექნოლოგიების წინაშე ახალ გამოვლინებებს შეიძენს. მართლაც, ამ ჩარჩოში შეიძლება ახალი განვითარება მოხდეს. რა თქმა უნდა, ეს მოითხოვს შესაბამის სამართლებრივ რეგულაციებს, საერთაშორისო შეთანხმებებს და არსებული შეთანხმებების სერიოზულ გადახედვას, რადგან ბიზნესის ეს მიმართულება გულისხმობს მონაცემთა დაცვის ახალ სისტემას, გულისხმობს განათლებისა და ცოდნის მართვის ახალ სისტემას და ვფიქრობ, რომ ამ ურთიერთდაკავშირებული მიმართულებების ფარგლებში მნიშვნელოვანი სერიოზული ტრანსფორმაციებია მოსალოდნელი.“
საინვესტიციო პროგრამის შესახებ აშშ-ის საელჩომ სომხეთში გაავრცელა განცხადება, სადაც მიესალმა ამერიკული ხელოვნური ინტელექტის კომპანია Firebird-ის განცხადებას სომხეთში 500 მილიონი დოლარის საწყისი ინვესტიციის განხორციელების შესახებ, რომელიც Dell-თან და NVIDIA-სთან ერთად განხორციელდება.
პრესტიჟული საერთაშორისო ჟურნალმა Bloomberg-იც შეეხო სომხეთში ხელოვნური ინტელექტის მონაცემთა ცენტრის შექმნის პროგრამას და მის ფარგლებში ხელმოწერილ სესხის ხელშეკრულებას.
ჟურნალმა გაიხსენა, რომ ინიციატივა ეფუძნება სომხეთსა და აშშ-ს შორის ხელოვნური ინტელექტისა და ნახევარგამტარების სფეროებში ხელმოწერილ ორმხრივი თანამშრომლობის მემორანდუმს.
