რუსეთისა და შეერთებული შტატების აგრესიული პოლიტიკის ფონზე, ევროკავშირი და სომხეთი სტრატეგიული კავშირების გაღრმავებას უჩვენებენ. ეს კავშირის გაფართოებისადმი ინტერესს ზრდის.
როგორც Euobserver იტყობინება, სამშაბათს (5 მაისს) ერევანში გამართული ევროკავშირ-სომხეთის ისტორიული პირველი სამიტის დროს, სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა სამხედრო ორკესტრის თანხლებით საზეიმო მიღება გამართა ევროპის საბჭოს პრეზიდენტის ანტონიო კოსტასა და ევროკომისიის პრეზიდენტის ურსულა ფონ დერ ლაიენისთვის.
მხარეებმა ასევე ხელი მოაწერეს ექვსგვერდიან დეკლარაციას და ის შეაფასეს, როგორც ორმხრივი ურთიერთობების „ისტორიული ეტაპი“. დოკუმენტში ასახულია ევროკავშირის საინვესტიციო პროგრამები სომხეთის მზის ენერგიაში, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურაში, ასევე ხელოვნურ ინტელექტსა და ციფრულ ტექნოლოგიებში.
„გლობალური კარიბჭის სტრატეგიის ფარგლებში, ევროკავშირის ინვესტიციები სომხეთში, სავარაუდოდ, 2.5 მილიარდ ევროს მიაღწევს“, – ნათქვამია დოკუმენტში.
სამშაბათის სამიტი ბოლო სამი წლის განმავლობაში რუსეთის გავლენის სფეროდან სომხეთის თანდათანობითი გასვლის ყველაზე მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი იყო.
ფაშინიანმა განაცხადა, რომ ევროკავშირის საინვესტიციო პროგრამა, ასევე სამართლებრივი და სამრეწველო დაახლოება, ქვეყანას კავშირში მომავალ წევრობასთან დაახლოებაში დაეხმარება.
„თუ ევროკავშირი ერთ დღეს მიგვიღებს, ჩვენ ძალიან ბედნიერები და ენთუზიაზმით აღსავსეები ვიქნებით“, – თქვა მან.
ფონ დერ ლაიენმა განაცხადა: „თქვენმა 2018 წლის მშვიდობიანმა ხავერდოვანმა რევოლუციამ აჩვენა ქვეყნის ერთგულება ისეთი ძირითადი ევროპული ღირებულებების მიმართ, როგორიცაა დემოკრატია, კანონის უზენაესობა და ფუნდამენტური თავისუფლებები“.
მან ასევე ახსენა ევროკავშირთან უვიზო მიმოსვლის საკითხში მიღწეული პროგრესი და პირობა დადო, რომ სომხეთში ივნისში საპარლამენტო არჩევნების დროს ფაშინიანს დაეხმარება რუსეთის დეზინფორმაციასთან ბრძოლაში.
„ძვირფასო ნიკოლ, შენ… რადიკალურად შეცვალე დემოკრატიული პირობები შენს ქვეყანაში“, – დასძინა კოშტამ.
„მინდა ხაზი გავუსვა შენს ხედვას დემოკრატიული, სტაბილური და აყვავებული სომხეთის შესახებ“, – თქვა მან.
ევროკავშირის გაფართოების ახალი იმპულსი
ერევნის სამიტი ევროკავშირის გაფართოების ახალი იმპულსის ფონზე ტარდება, სადაც პატარა და მსგავსი შეხედულებების მქონე ქვეყნები ერთიანდებიან რუსეთის მიერ ევროპაში წარმოებული აგრესიის და პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის დროს აშშ-ის არასტაბილური პოლიტიკის საპასუხოდ.
უკრაინა და მოლდოვა წელს ევროკავშირში გაწევრიანების მოლაპარაკებებში პროგრესს ელიან. ეს მოხდა მას შემდეგ, რაც მაისში ხელისუფლებაში უნგრეთის პრემიერ-მინისტრის, პეტერ მადიარის ახალი მთავრობა მოვიდა, რაც, სავარაუდოდ, უკრაინის გაწევრიანებაზე უნგრეთის წინა ვეტოს მოხსნის.
ისლანდია, რომელიც ჩრდილოეთ ევროპაში მდებარეობს, 29 აგვისტოს რეფერენდუმს ჩაატარებს ევროკავშირში გაწევრიანების შესახებ მოლაპარაკებების განახლებასთან დაკავშირებით.
დასავლეთ ბალკანეთში, ალბანეთმა და მონტენეგრომ მოლაპარაკებებში მნიშვნელოვანი პროგრესი მიაღწიეს და იმედოვნებენ, რომ 2028-2029 წლებში გაწევრიანებას შეძლებენ. ამას ის ფაქტიც ამძიმებს, რომ ბოსნია და ჰერცეგოვინა, კოსოვო, ჩრდილოეთ მაკედონია და სერბეთი შიდა და ორმხრივ დავებს აწყდებიან.
თურქეთთან და საქართველოსთან წევრობის შესახებ მოლაპარაკებები ფაქტობრივად გაყინულია დემოკრატიული მმართველობის პრობლემების გამო.
თუმცა, თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ ტაიპ ერდოღანმა გამოთქვა ინტერესი კვიპროსთან არსებული უთანხმოებების გადალახვისა და გაწევრიანების პროცესის განახლებისადმი.
„კვიპროსის საკითხი ევროკავშირისკენ ჩვენი გზის დაბლოკვის მიზეზი გახდა. კითხვა არ არის, თუ სად დგას ანკარა, არამედ რა ადგილის დაკავება სურს ბრიუსელს მომავალ მსოფლიო წესრიგში“, – განაცხადა მან სამშაბათს.
სერბეთსა და საქართველოს ჰყავთ პრორუსული მთავრობები, მაგრამ იქ მასობრივი პროევროპული საპროტესტო აქციებიც კი იმართება, რაც ამ რეჟიმების არასტაბილურობის დასტურია.
ამავდროულად, გეოპოლიტიკურმა არასტაბილურობამ ასევე გააძლიერა ინტერესი ევროკავშირთან უფრო მჭიდრო ეკონომიკური და თავდაცვის კავშირების მიმართ კანადაში, ნორვეგიაში, შვეიცარიასა და გაერთიანებულ სამეფოში.
ყველაზე ოპტიმისტური გაფართოების სცენარის მიხედვით, ევროკავშირს შეუძლია ალბანეთი, ისლანდია და მონტენეგრო უკვე 2028 წელს მიიღოს, ხოლო უკრაინა – 2029 წელს.
ევროკავშირის გრძელვადიანი მიდგომა
ამასობაში, სომხეთი ოფიციალურად კვლავ რუსეთის პრეზიდენტის, ვლადიმერ პუტინის ხელმძღვანელობით ევრაზიული ეკონომიკური კავშირის წევრია, რომლის დატოვებაც ევროკავშირში გასაწევრიანებლად მოუწევს.
თუმცა, ქვეყანა უკვე შეუერთდა საერთაშორისო სისხლის სამართლის სასამართლოს, რომელმაც პუტინის დაპატიმრების ორდერი გასცა ომის დანაშაულებისთვის და გავიდა კოლექტიური უსაფრთხოების ხელშეკრულების ორგანიზაციიდან (CSTO).
ფონ დერ ლაიენმა ერევანში განაცხადა: „ჩვენ აქტიურად ვურჩევთ ევროპულ კომპანიებს ჩადონ აქ ინვესტიციები“.
კოშტამ ხაზი გაუსვა, თუ რამდენად ერთგულია ევროპა სომხეთის კეთილდღეობისადმი. მან გაიხსენა რთული წლები, რომლებიც მოჰყვა 2013 წლის სამარცხვინო შეხვედრას, როდესაც პუტინმა ფაშინიანის წინამორბედს, სერჟ სარგსიანს, აიძულა უარი ეთქვა ევროკავშირთან ასოცირების შეთანხმებაზე.
„ევროკავშირი მნიშვნელოვანი და გრძელვადიანი პარტნიორია სომხეთისა და მთელი რეგიონისთვის… სომხეთს შეუძლია დაეყრდნოს ევროკავშირს გარდაქმნების ამ გზაზე“, – თქვა კოშტამ.
