28 მაისი – შეიარაღებული ძალების ანგარიში: რით შეივსო სომხეთის არმია
დღეს დილით ადრე, ერევნის ცის სიმშვიდე სამხედრო ვერტმფრენებმა დაარღვიეს, სხვადასხვა სამხედრო ნაწილში კი სამხედრო ტექნიკამ. 28 მაისს რესპუბლიკის დღესთან დაკავშირებით სამხედრო აღლუმის რეპეტიციები გაიმართა. ხელისუფლება ამ ღონისძიებას არა მხოლოდ სამხედრო აღლუმად, არამედ საზოგადოებისთვის უნიკალურ ანგარიშად წარმოაჩენს ბოლო წლებში გადაიარაღებისა და თავდაცვის სფეროში გაწეული სამუშაოს შესახებ. რა სამხედრო ტექნიკა იქნება დემონსტრირებული, რომელ ქვეყნებთან გააღრმავა სომხეთმა სამხედრო თანამშრომლობა ბოლო წლებში და რა პოლიტიკური გზავნილები აქვს მომავალ აღლუმს?
პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა გამოაქვეყნა ვიდეო 28 მაისს რესპუბლიკის მოედანზე დაგეგმილი სამხედრო აღლუმის რეპეტიციიდან. ის ერთ-ერთ სამხედრო ნაწილში გაიმართა.
ხელისუფლება წლევანდელ რესპუბლიკის დღის ღონისძიებას არა იმდენად კლასიკურ სამხედრო აღლუმს წარმოადგენს, რამდენადაც მოქალაქეებისთვის ანგარიშგებას უფრო ჰგავს. თავდაცვის მინისტრმა სურენ პაპიკიანმა ისაუბრა მომავალი აღლუმის წინასაარჩევნო პროცესებთან დაკავშირების ტენდენციებზე. მინისტრი აღნიშნავს, რომ ბოლო დროს ნებისმიერი ქმედება საარჩევნო კამპანიას უკავშირდება.
„მაგრამ თუ ყველაფერი ეს ჩვენს მიერ გაწეულ სამუშაოს ეხება და თუ ეს რაიმე წინასაარჩევნო პროცესს დაეხმარება, ჩვენ რატომ უნდა დავთმოთ ჩვენს მიერ გაწეული სამუშაო? რა თქმა უნდა, ჩვენ არ დავნებდებით“.
დეპარტამენტის ხელმძღვანელმა ასევე უარყო ჭორები, რომ ღონისძიებისთვის რუსეთის 102-ე სამხედრო ბაზას მიმართეს. ის ხაზს უსვამს, რომ საზოგადოებისთვის ანგარიშის სახით ექსკლუზიურად ჩვენივე სამხედრო აქტივები იქნება წარმოდგენილი.
„ჩვენ ვაჩვენებთ ყველა იმ იარაღსა და სამხედრო ტექნიკას, რომელიც არასდროს გვიჩვენებია. პრემიერ-მინისტრ ფაშინიანის ადმინისტრაციის დროს შეძენილ აქტივებს, რომელთა საზოგადოებისთვის ჩვენების შესაძლებლობა არ გვქონია. მაგრამ მთავარი, მნიშვნელოვანი მოცულობა, 2022-2025 წლებს ეხება“.
ბოლო წლებში სომხეთმა აქტიურად გაამრავალფეროვნა სამხედრო თანამშრომლობა, ხელი მოაწერა ახალ შეთანხმებებს, განსაკუთრებით ინდოეთთან და საფრანგეთთან. 2022 წლის შემდეგ ერევანმა მიაღწია რიგ შეთანხმებებს იარაღისა და სამხედრო ტექნიკის მიწოდებაზე, არმიის გადაიარაღებასა და ტრადიციულ პარტნიორებზე დამოკიდებულების შემცირებაზე.
ინდოეთთან სამხედრო თანამშრომლობა აქტიურ ფაზაში შევიდა 2022-2023 წლებში. სომხური პრესისა და საერთაშორისო წყაროების პუბლიკაციების თანახმად, სომხეთმა ინდოეთისგან შეიძინა „პინაკას“ ტიპის მრავლობითი სარაკეტო სისტემები, ტანკსაწინააღმდეგო იარაღი, საბრძოლო მასალა, ასევე „აკაშის“ ტიპის საჰაერო თავდაცვის სისტემები.
საფრანგეთთან თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობა განსაკუთრებით 2023 წლიდან გაღრმავდა. ფრანგული წყაროების ცნობით, მხოლოდ 2023-2024 წლებში მხარეებმა დაახლოებით 274,5 მილიონი ევროს ღირებულების შეიარაღების კონტრაქტები გააფორმეს. საფრანგეთმა სომხეთს მიჰყიდა „ბასტიონის“ ტიპის ჯავშანტექნიკა, „ცეზარის“ ტიპის თვითმავალი საარტილერიო სისტემები, ტანკსაწინააღმდეგო სარაკეტო კომპლექსები, ასევე საჰაერო თავდაცვის სექტორში ტექნიკური საშუალებები. სომხეთის თავდაცვის სექტორში თანამშრომლობის გაფართოების კონტექსტში ასევე ნახსენებია საბერძნეთთან სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმება, ასევე ევროპის რიგ ქვეყნებთან თავდაცვის სფეროში კავშირების გაღრმავება.
28 მაისის გამოფენის გარდა, 3 და 4 ივნისს საზოგადოებას ასევე ექნება შესაძლებლობა გაეცნოს საკუთარი სამხედრო ინდუსტრიის ბოლო წლებში განვითარებას. თავდაცვის სამინისტროს სამხედრო ინდუსტრიის კომიტეტის თავმჯდომარე არამ ჯივანიანი ხაზს უსვამს, რომ მომავალ გამოფენაზე წარმოდგენილი იქნება საფრენი მოწყობილობები და სხვადასხვა დაკვირვების განვითარება.
„საზოგადოებას მართლაც ექნება შესაძლებლობა, ძალიან ახლოს ნახოს სხვადასხვა იარაღი, რომელზეც ბოლო წლებში ასე საუბრობდნენ. მარტივი ანალიზი აჩვენებს, რომ მხოლოდ ადგილობრივი წარმოება უკვე ორნიშნა პროცენტს შეადგენს ჩვენს შეიარაღებაში, ბოლო წლების მიღწევებში. გრძელვადიან პერსპექტივაში, დარწმუნებული ვარ, რომ ჩვენი მიდგომა, მაქსიმალური აქცენტი გაკეთდეს ადგილობრივ განვითარებაზე, გამართლებულია“.
ჯივანიანის თქმით, კომიტეტი ასევე თანამშრომლობს ყველა იმ ქვეყანასთან, რომელთანაც სომხეთს აქვს სამხედრო-ტექნიკური თანამშრომლობა, მათ შორის ერთობლივი განვითარების გზით.
26 მარტს გამართულ ბრიფინგზე პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა, სომხეთის მიერ შეძენილ შეიარაღებაზე საუბრისას, განაცხადა, რომ ბოლო წლებში შეძენილი სამხედრო ტექნიკა რესპუბლიკის მოედანზე იქნება გამოფენილი და საზოგადოება რეალურად იხილავს ამ მიმართულებით გაწეულ სამუშაოებს.
„28 მაისს, რესპუბლიკის დღეს, სომხეთის რესპუბლიკის მოქალაქეებისთვის არა იმდენად სამხედრო აღლუმი, რამდენადაც ანგარიშის წარდგენა იქნება. ვფიქრობ, ეს შთამბეჭდავი სანახაობა იქნება სომხეთის რესპუბლიკის მოქალაქეებისთვის“.
მოახლოებული სამხედრო აღლუმი არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ სიმბოლური ხასიათისაა. ამავდროულად, ხელისუფლება პოლიტიკური ბალანსის შენარჩუნებასაც ცდილობს და ხაზს უსვამს, რომ სამხედრო დემონსტრაცია თვითმიზანი არ არის და არ ეწინააღმდეგება ოფიციალური ერევნის მიერ გამოცხადებულ სამშვიდობო პოლიტიკას.
„ჩვენ ამ საკითხზე ვმუშაობდით და ვმუშაობთ ჩვენს საერთაშორისო პარტნიორებთან ერთად. სამხედრო აღლუმი ძალიან დელიკატური ფენომენია და ასევე შეიძლება შეიქმნას სამშვიდობო დღის წესრიგიდან გადახვევის, სამშვიდობო დღის წესრიგზე უარის თქმის შთაბეჭდილება და ჩვენ ვმუშაობთ და გავაგრძელებთ მუშაობას ჩვენს პარტნიორებთან საერთაშორისო საზოგადოებაში, მათ შორის რეგიონის ქვეყნებთან, რათა მათ ეს არანაირად არ აღიქვან, როგორც სამშვიდობო დღის წესრიგისთვის თავის დანებება“.
ფაშინიანის თქმით, ახალი იარაღის საჯაროდ დემონსტრირების გადაწყვეტილება მოქალაქეების დიდი ინტერესის გამო იქნა მიღებული. მისი თქმით, რადგან სამხედრო ტექნიკის სანახავად რიგში მდგომთა რაოდენობა ძალიან დიდი იყო, ჯგუფური ვიზიტების ორგანიზება არარეალური გახდა. გარდა ამისა, ღია დემონსტრაცია თავიდან აიცილებს ინფორმაციის შესაძლო დამახინჯებას.
28 მაისამდე სამხედრო აღლუმის რეპეტიციები გაგრძელდება სხვადასხვა სამხედრო ნაწილში, ხოლო დღესასწაულზე რესპუბლიკის მოედანი გადაიქცევა საზეიმო აღლუმის ჩატარების პლატფორმად.
