ამერიკელმა სენატორებმა ბაქოს მიერ არცახის სომხების ეთნიკური წმენდის გმობის შესახებ რეზოლუცია წარადგინეს
შეერთებული შტატების სენატორებმა გარი პეტერსმა და ბილ კესიდიმ წარმოადგინეს ყოვლისმომცველი ორპარტიული რეზოლუცია, რომელიც გმობს აზერბაიჯანის მიერ მთიანი ყარაბაღის ხალხის ეთნიკურ წმენდას და მოითხოვენ მიზანმიმართული სანქციების დაწესებას აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის რეჟიმის წინააღმდეგ. გარდა ამისა მოითხოვენ ბაქოში დაკავებული სომეხი ტყვეების დაუყოვნებლივ გათავისუფლებას, იუწყება აშშ-ს სომხური მართლმსაჯულების კომისია.
რეზოლუციაში სენატორები ასევე მოითხოვენ აზერბაიჯანისთვის აშშ-ის სამხედრო დახმარების აკრძალვას და არცახის მოქალაქეების უფლებას დაბრუნდნენ სამშობლოში უსაფრთხოდ და დაცულები.
ორპარტიულ რეზოლუციაში კონკრეტულად წერია, რომ 2022 წლის დეკემბრიდან 2023 წლის სექტემბრამდე მთიან ყარაბაღზე ბლოკადა და თავდასხმები ეთნიკური წმენდაა.
რეზოლუცია გმობს აზერბაიჯანის მთავრობის მიერ ჩადენილ სისასტიკეს მთიანი ყარაბაღის სომეხი მოსახლეობის წინააღმდეგ და აღიარებს ბლოკადას და აზერბაიჯანის შემდგომ თავდასხმას – ეთნიკურ წმენდად.
რეზოლუცია ითხოვს მიზანმიმართული სანქციების დაწესებას აზერბაიჯანელი ჩინოვნიკების წინააღმდეგ, რომლებიც თანამონაწილენი არიან მთიანი ყარაბაღის სომეხი მოსახლეობის უფლებების დარღვევაში.
რეზოლუციაში ნათქვამია, რომ მთიან ყარაბაღში დაბრუნება მსურველებს უნდა ჰქონდეთ უსაფრთხოების მტკიცე გარანტიები და აზერბაიჯანის შემდგომი აგრესია უნდა შეიზღუდოს.
რეზოლუცია ითვალისწინებს ჰუმანიტარულ დახმარებას სომხეთში ლტოლვილთა კრიზისის საპასუხოდ, რომელიც გამოწვეულია აზერბაიჯანის მიერ 100 000-ზე მეტი არცახი სომეხის იძულებით დეპორტირებით. რეზოლუცია მოუწოდებს აშშ-ს ადმინისტრაციას, კოორდინირება გაუწიოს საერთაშორისო ძალისხმევას ამ მიმართულებით.
რეზოლუციაში საუბარია 907-ე მუხლის გამოყენებაზე, რომლის მიხედვითაც აშშ-ს მიერ აზერბაიჯანისთვის სამხედრო დახმარების გაწევა უნდა აიკრძალოს.
რეზოლუციის ავტორები ასევე აღნიშნავენ აშშ-ს სომხეთის უსაფრთხოების მხარდაჭერის აუცილებლობას და მოუწოდებენ აშშ-სომხეთის უსაფრთხოების პარტნიორობის გაძლიერებას, რადგან სომხეთი აძლიერებს კავშირებს დასავლელ მოკავშირეებთან.
რეზოლუცია ასევე მოუწოდებს დიპლომატიური ინიციატივების გატარებას ხანგრძლივი მშვიდობისთვის. კერძოდ, ის მოუწოდებს აშშ-ს დიპლომატიას გამოიჩინოს აქტიურობა სამხრეთ კავკასიაში და მხარი დაუჭიროს აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიერ უსამართლოდ დაპატიმრებული ყველა სომეხის გათავისუფლებას.
რეზოლუცია ასევე ადგენს მთიანი ყარაბაღიდან დევნილი სომხების დაბრუნების უფლებას და უსაფრთხოების გარანტიებს და ხაზს უსვამს მთიანი ყარაბაღის სომხური კულტურული მემკვიდრეობის შენარჩუნების აუცილებლობას.
რეზოლუცია განსაკუთრებულ ყურადღებას ამახვილებს ათობით სომეხ სამხედრო ტყვეზე, სამოქალაქო პატიმარზე და მთიანი ყარაბაღის ყოფილი პოლიტიკური ხელმძღვანელობის წევრებზე, რომლებიც ამჟამად უსამართლოდ არიან აზერბაიჯანის ციხეში.
რეზოლუციაში ნათქვამია, რომ აზერბაიჯანის მიერ დაპატიმრებული მთიანი ყარაბაღის ყოფილი ლიდერების ბედი უნდა განიხილებოდეს სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების 196-ე კონვენციის შესაბამისად, რომლის მხარეც აზერბაიჯანია.
რეზოლუციის ავტორები აღნიშნავენ, რომ აზერბაიჯანის მთავრობას აქვს ჟენევის კონვენციების მიხედვით სომეხი პატიმრების წამების, დამცირებისა და სხვა ფუნდამენტური უფლებების დარღვევის ისტორია.
რეზოლუციაში ასევე ხაზგასმულია, რომ საერთაშორისო იურიდიულმა ექსპერტებმა, მათ შორის სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს ყოფილმა მთავარმა პროკურორმა ლუის მორენო ოკამპომ და გაეროს ყოფილმა გენოციდის ექსპერტმა ხუან მენდესმა დაადგინეს, რომ აზერბაიჯანის მიერ მთიანი ყარაბაღის ბლოკადა არღვევს გაერო-ს. ეს არის გენოციდის დანაშაულის აღკვეთისა და დასჯის კონვენციის დარღვევა.
