“გლობალური ლოკალიზებული პროქსები გაგრძელდება.” განთაჰარიანი
Radar Armenia-ის თანამოსაუბრეა საერთაშორისო ექსპერტი შაჰან განთაჰარიანი.
– როგორ აფასებთ 2024 წელს გეოპოლიტიკური მოვლენების კონტექსტში?
– ამ შემთხვევაში ვეცდები ახლო აღმოსავლეთის კუთხით გავაკეთო დაკვირვება: ომი ღაზაში, ლიბანში და რეჟიმის შეცვლა სირიაში. 21-ე საუკუნის მსოფლიო ომის ეს ვერსიები, რომლებიც აღინიშნა პროქსებით, ჩაიწერა ახლო აღმოსავლეთის ამ მონაკვეთებში. როგორც ჩანს, ახლო აღმოსავლეთის პოლიტიკური რუკა იცვლება. არის ჯაჭვური ოპერაციების გენერალური გეგმა, რომელსაც მისაღწევი ეტაპები ჯერ კიდევ აქვს.
– რა იყო სომხეთისთვის 2024 წლის მთავარი მოვლენები?
– ისევ ახლო აღმოსავლეთის თვალსაზრისით, სრ-არაბული ქვეყნების ურთიერთობის გაგრძელება და დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარება საუდის არაბეთთან, რაც ამ ყველაფერში გამოირჩევა. საუდის არაბეთი არაბულ სამყაროში ამინდის გამომწვევი სახელმწიფოა და ახლა არაბულ სამყაროში და განსაკუთრებით სუნიტური მასების მიმართულებით მკვეთრი კონკურენციაა ერ-რიადსა და ანკარას შორის გავლენის სფეროების ჩამოყალიბების მიზნით.
– ფაქტობრივად, სომხეთმა და აზერბაიჯანმა ვერ მიაღწიეს სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერას 2024 წელს. რას უნდა ველოდოთ 2025 წელს ამ მხრივ?
– მოლაპარაკებები გაგრძელდება. აზერბაიჯანი გააგრძელებს წინაპირობების განახლებას. ანკარაზეა დამოკიდებული, რომ აზერბაიჯანმა გადადგას ნაბიჯი შეთანხმებისკენ. ახლა პირიქით ხდება. აზერბაიჯანი პროცესს ტორპედობს. სომხურ-აზერბაიჯანული შეთანხმება იქნება, თუ დასავლეთი და ანკარა გადაწყვეტენ უფრო შორს წასვლას. ეს შეთანხმება გაუხსნის კარს სომხეთ-თურქეთის საზღვრის გახსნისა და შემდგომში დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებისთვის. ამის შემდეგ განიხილება სომხეთში რუსული სამხედრო ბაზის განთავსების აუცილებლობა. ეს გრძელი გეგმაა, რომლის განხორციელება ჯერ არ ჩანს. ყოველ შემთხვევაში მომენტი არ არის მომწიფებული.
– რა გლობალური ცვლილებების მომსწრენი ვიქნებით 2025 წელს, განსაკუთრებით 20 იანვრის შემდეგ?
– არა მგონია, იყოს რადიკალური ცვლილებები. ტრამპი გააგრძელებს აშშ-ს მიერ გამოცხადებულ სხვადასხვა ომებს რუსეთის, ირანისა და ჩინეთის წინააღმდეგ სტილური ცვლილებებით, გაჩერებებით და ზოგიერთ შემთხვევაში გაყინვით. ჩინეთის შემთხვევაში ეკონომიკური, ირანის შემთხვევაში „მოლაპარაკება-დარტყმის“ მოსაზრებებით, ხოლო რუსეთის ფედერაციის წინააღმდეგ სანქციებითა და უკრაინული გაურკვევლობებით.
– როგორ ფიქრობთ, 2025 წელს მსოფლიო უფრო მშვიდობისკენ წავა თუ ომებისკენ?
– ვფიქრობ, ჩვენ გავაგრძელებთ ომებს ლოკალიზებულ, პროქსულ, ეკონომიკურ და ჰიბრიდულ ფორმატებში. ეს არის 21-ე საუკუნის მსოფლიო ომის ფორმატი.
