რას გულისხმობს ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის სტატუსის შესახებ შეთანხმება
სომხეთმა და ევროკავშირმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ჩვენს ქვეყანაში სტრუქტურის სადამკვირვებლო მისიის სტატუსის შესახებ. სომხური მხარე იმედოვნებს, რომ იგი ხელს შეუწყობს მისიის უფრო ეფექტურად განხორციელებას. საუბარია დამკვირვებლებისთვის მარტივი პირობებისა და რეგულაციების შექმნაზე, ჯანდაცვისგან ტექნიკურ საკითხებამდე. მინისტრის მოადგილემ განმარტა, რომ ეს იგივეა, რაც დიპლომატებს აქვთ ყველა ქვეყანაში.როგორც სომხეთში ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელი გვარწმუნებს, ამით ევროკავშირი აცხადებს, რომ მზად არის წინ წავიდეს და გააძლიეროს თავისი ყოფნა ჩვენს ქვეყანაში.
პოლიტოლოგი გურგენ სიმონიანის თქმით, სადამკვირვებლო მისიის სტატუსის შესახებ შეთანხმების ხელმოწერა არის ევროკავშირი-სომხეთის ურთიერთობების სტრატეგიული ხასიათის დამადასტურებელი ერთ-ერთი გარემოება. ექსპერტის თქმით, შეთანხმება უფრო კონცეპტუალურ პრობლემას აგვარებს, ვიდრე მხოლოდ საზღვარზე დამკვირვებლების ყოფნა და მონიტორინგი. პოლიტოლოგის თქმით, ეს საკითხის მხოლოდ ფორმალური შეფუთვაა.
„შინაარსობრივი თვალსაზრისით, ის გვპირდება ევროკავშირის ასოცირებისა და ჩრდილოატლანტიკური უსაფრთხოების სისტემის ნაწილი გახდეს. რადგან საბოლოო ჯამში, სომხეთმა უნდა გააცნობიეროს, რომ მას არ შეუძლია აიღოს გარე გამოწვევების დამაბალანსებლის როლი, როგორც მარტო აქტორი რეგიონში. ჩვენ გვჭირდება ახალი მოკავშირეები და თანაბარი მიდგომა ცივილიზებულ სამყაროსთან დასაკავშირებლად და ეს გარემოება მოგვცემს ამ მხარდაჭერას“.
ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის უსაფრთხოების კომპონენტი ერთნაირად ორაზროვანია პოლიტოლოგი სურენ პეტროსიანისთვის, რომელიც ეფუძნება პოლიტიკურ და გეოპოლიტიკურ ლოგიკას.
„გულისტკივილით მინდა ავღნიშნო, რომ ეს უფრო საზოგადოების დასანახადაა მიმართული, როგორც „მესიჯი“, რომ ხედავთ, ევროკავშირთან ურთიერთობა მჭიდროვდება და ღრმავდება როგორც სამხედრო, ისე სტრატეგიული თვალსაზრისით, მაგრამ, ბუნებრივია, ეს არის ყველაზე დიდი მითი. ასეთი რამ არ არსებობს. ეს ქმედებები, ფაქტობრივად, ჩვენი ხელისუფლების ინტერესებშიც შედის, რომ კიდევ უფრო მეტი ანტირუსულობის საკითხში ბოლო ხაზები გაავლოს“.
გუშინ, ჩვენს ქვეყანაში ევროკავშირის მისიის სტატუსის შესახებ შეთანხმებას ხელი მოაწერეს სომხეთის ს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილემ პარუირ ჰოვჰანისიანმა და სომხეთში ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელმა, ელჩმა ვასილის მარაგოსმა.
„სტატუსის შეთანხმება დანერგავს სამართლებრივ სიზუსტეს ქვეყანაში მისიის ყოფნის სხვადასხვა უფლება-მოვალეობების რეგულირებასთან დაკავშირებულ საკითხებში“, – განაცხადა სომხეთში ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელმა.
ევროკავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრებმა ცოტა ხნის წინ დაამტკიცეს წინადადება სადამკვირვებლო მისიის გაფართოების შესახებ. ის სომხეთში 2023 წლის 20 თებერვალს განლაგდა ორწლიანი მანდატით. სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის პარუირ ჰოვჰანისიანის განცხადებით, მანდატის შეცვლაზე საუბარი ჯერ ნაადრევია.
„მანდატის შეცვლაზე საუბარი ჯერ ნაადრევია. საუბარია შესაძლებლობების გაზრდაზე და რაოდენობის გაზრდაზე. კონკრეტულ ციფრებს ჯერ ვერ წარმოვადგენთ“, – თქვა მან.
კანადა შეუერთდა ევროკავშირის სამოქალაქო სადამკვირვებლო მისიას. ამ დროისთვის მას ჰყავს 103 კაციანი საერთაშორისო პერსონალი, მათ შორის ევროკავშირის ექსპერტები და დამკვირვებლები ევროკავშირის წევრი ქვეყნებიდან. საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილის თქმით, არის სხვა ინტერესებიც მესამე მხარის მხრიდან.
სომხეთში ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელი, ელჩი ვასილის მარაგოსი ამბობს, რომ მიაჩნიათ, რომ ეს გააძლიერებს ხალხის უსაფრთხოებას. ხელმოწერილი ხელშეკრულება ძირითადად სამართლებრივ საკითხებს არეგულირებს, შინაარსი იგივე დარჩება და დამკვირვებლები გააგრძელებენ დაკვირვებას.
„ჩვენ ასევე ხელს ვუწყობთ რეგიონში ნდობის განმტკიცებას. ევროკავშირი მოწოდებულია რეგიონში მშვიდობის დამყარებისკენ და ეს არის ერთ-ერთი ინსტრუმენტი, რომელიც გვაქვს სომხეთში“.
პოლიტოლოგი გურგენ სიმონიანის აზრით, ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიის გაფართოებას სომხეთ-აზერბაიჯანის სასაზღვრო გამშვები პუნქტის ვიდეოთვალთვალის პარალელურად, შეიძლება ჰქონდეს საგანმანათლებლო მნიშვნელობა ქვეყნის სამსახურებისთვის.
„მათ შეუძლიათ ტერიტორიული თავდაცვის საკითხებში თავიანთი მხარდამჭერი საქმიანობა, რადგან სპეციალისტები არიან, ისინი ამ საქმეში ჩართულები არიან.
თუმცა ზოგიერთი ექსპერტი ამჩნევს, რომ რეგიონის ქვეყნები, განსაკუთრებით ირანი, ეწინააღმდეგებიან ექსტრარეგიონული ძალების არსებობას და აქტიურობას, გარკვეულ რისკებს ხედავენ. საფრთხეები ყოველთვის არის, ამბობს გურგენ სიმონიანი და დასძენს, რომ ჩვენმა ქვეყანამ თავისი სტრატეგიული ინტერესებითა და ეროვნული ინტერესებით უნდა იხელმძღვანელოს.
„არსებობს ერთი მეგობარი სახელმწიფო, ეს არის ირანი, რომელთანაც ბალანსირებული მუშაობის შემთხვევაში, ვფიქრობ, არ შეიძლება იყოს უთანხმოება და კონფლიქტი. დანარჩენები კი, რომლებიც სომხეთის ეგზისტენციალურ მტრებად არიან პოზიციონირებულნი, ნელ-ნელა უნდა შეეგუონ იმ აზრს, რომ ადრე თუ გვიან სომხეთი ადგება და ზურგს გაისწორებს“.
