სომხეთი გლობალური მშვიდობის ინდექსის რეგიონული ლიდერია
ეკონომიკისა და მშვიდობის ინსტიტუტმა გამოაქვეყნა 2026 წლის გლობალური მშვიდობის ინდექსი. მის მიხედვით, სომხეთი 163 ქვეყნიდან 51-ე ადგილზეა 1825 ქულით. ჩვენმა ქვეყანამ 21 ქულით გააუმჯობესა თავისი პოზიცია. სომხეთი ასევე ლიდერია სამხრეთ კავკასიასა და რეგიონში. აღმოსავლეთ ევროპისა და ცენტრალური აზიის 2026 წლის GPI-ის მიხედვით, სომხეთმა რეგიონში ყველაზე დიდი კომბინირებული პროცენტული გაუმჯობესება დააფიქსირა, საერთო ინდექსი ოთხი პროცენტით გააუმჯობესა. უსაფრთხოების სექტორში სომხეთის გაუმჯობესება, რომელიც მსოფლიოში 51-ე და რეგიონში მე-6 ადგილზეა, განპირობებულია უსაფრთხოების სექტორში 9.3 პროცენტიანი გაუმჯობესებით. დემონსტრაციების დროს ძალადობის ინდექსმა 42.9 პროცენტიანი გაუმჯობესება დააფიქსირა, ხოლო პოლიტიკური ტერორიზმის ინდექსმა 33.3 პროცენტით გაუმჯობესდა. მიმდინარე კონფლიქტის არეალიც უმნიშვნელოდ, 1.8 პროცენტით გაუმჯობესდა. აღნიშნულია, რომ სომხეთის მდგომარეობის გაუმჯობესება ასახავს აზერბაიჯანთან ურთიერთობების ნორმალიზაციის უფრო ფართო პროცესს, ქვეყნებს შორის ათწლეულების განმავლობაში მიმდინარე მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის ფონზე. ორმა ქვეყანამ 2025 წლის აგვისტოში შეერთებულ შტატებში სამშვიდობო შეთანხმებას მოაწერა ხელი, ხოლო შემდგომი ნაბიჯები მოიცავდა საზღვრის დემარკაციას, საწვავის მიწოდებას და აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ანკლავთან დამაკავშირებელი სატრანსპორტო დერეფნის დაგეგმილ მშენებლობას. აღნიშნულია, რომ მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტში პროგრესის მიუხედავად, 2026 წლის GPI-ში აზერბაიჯანმა რეგიონში ყველაზე დიდი გაუარესება დააფიქსირა, საერთო ინდექსი 3.3 პროცენტით გაუარესდა. აზერბაიჯანის პოზიციის გაუარესება, რომელიც მსოფლიოში 110-ე და რეგიონში მე-11 ადგილზეა, ძირითადად „მიმდინარე კონფლიქტის“ არეალით არის განპირობებული, სადაც ინდექსი 12.2 პროცენტით გაიზარდა. იარაღის იმპორტის ინდექსი 46.5 პროცენტით გაუარესდა, ხოლო მეზობელ ქვეყნებთან ურთიერთობების ინდექსი 33.3 პროცენტით. მიუხედავად იმისა, რომ სომხეთთან ურთიერთობები გაუმჯობესდა, ირანთან დაძაბულობა 2025 წლის განმავლობაში და 2026 წლის დასაწყისამდე გაიზარდა. ამავდროულად, სომხეთთან დიპლომატიური პროგრესის მიუხედავად, აზერბაიჯანმა განაგრძო სამხედრო ხარჯების ზრდა და მისი თავდაცვის ბიუჯეტი 2026 წელს თითქმის ოთხი პროცენტით გაიზარდა და დაახლოებით 5.1 მილიარდ დოლარს მიაღწია. საქართველოში ინდექსის უმნიშვნელო გაუარესება დაფიქსირდა, ერთი პროცენტული პუნქტით, დაეცა მსოფლიოში 94-ე და რეგიონში მე-10 ადგილზე. გაუარესება განპირობებულია უსაფრთხოებისა და თავდაცვის სექტორით, რომელიც 2.2 პროცენტით გაიზარდა, დანაშაულის აღქმის ინდექსი 11.8 პროცენტით გაუარესდა, ხოლო პოლიტიკური არასტაბილურობის ინდექსი 16.7 პროცენტით. მილიტარიზაციის სექტორი ოდნავ 0.6 პროცენტით გაუმჯობესდა, ხოლო მიმდინარე კონფლიქტის სექტორი უცვლელი დარჩა. აღსანიშნავია, რომ საქართველოში პოლიტიკური გარემო მნიშვნელოვნად გაუარესდა 2024 წლის ოქტომბრის სადავო საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ. მმართველი პარტიის გადაწყვეტილებამ ევროკავშირში წევრობისთვის მზადების 2028 წლამდე შეჩერების შესახებ მასობრივი საპროტესტო აქციები გამოიწვია მთელი წლის განმავლობაში, მათ შორის დეკემბერში დედაქალაქ თბილისში რამდენიმე კილომეტრიანი ცოცხალი ჯაჭვის აღმართვა. 2026 წლის GPI-ში თურქეთმა რეგიონში ერთობლივად ყველაზე დიდი გაუმჯობესება დააფიქსირა, საერთო ჯამში 4.1 პროცენტით. ქვეყანა მსოფლიოში 136-ე ადგილზეა, ხოლო რეგიონში – მე-13.
