მსოფლიო ბანკმა გააფრთხილა, რომ რუსეთის მიერ სომხური სოფლის მეურნეობისა და სურსათის იმპორტზე გაგრძელებულმა და გაფართოებულმა შეზღუდვებმა შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს არა მხოლოდ საგარეო ვაჭრობაზე, არამედ სომხეთის ეკონომიკურ ზრდაზე, ინფლაციასა და სოციალურ მდგომარეობაზე. ამის შესახებ ნათქვამია ბანკის ანგარიშში „სომხეთის ეკონომიკური განვითარება: 2026 წლის ივლისი“.
მსოფლიო ბანკის თანახმად, ეკონომიკური ზრდის მაღალი ტემპის მიუხედავად, რუსეთთან ურთიერთობებში ბოლო დროს განვითარებული პოლიტიკური მოვლენები სომხური ექსპორტისთვის ახალ რისკებს ქმნის.
ანგარიშში აღნიშნულია, რომ აპრილის ბოლოდან რუსეთი თანდათან აფართოებს სომხური სოფლის მეურნეობისა და სურსათის მიწოდების შეზღუდვებს. თუ ეს ზომები შენარჩუნდება და გაძლიერდება, მათი შედეგები შეიძლება გასცდეს სავაჭრო სექტორს.
პოტენციური ზიანის შესამცირებლად, სომხეთის მთავრობამ უკვე დაიწყო ექსპორტიორების მხარდაჭერა. კერძოდ, დაგეგმილია სუბსიდიები, რომლებიც ანაზღაურებს ტრანსპორტირებისა და საბაჟო ხარჯების ნაწილს ალტერნატიული ბაზრებისთვის, მათ შორის ევროკავშირის ქვეყნებისთვის, პროდუქციის მიწოდებისას.
მსოფლიო ბანკმა ასევე დააფიქსირა რუსეთში ექსპორტის შემცირება. მაისში, გასული წლის ანალოგიურ თვესთან შედარებით, მიწოდება 15%-ით შემცირდა, ხოლო იანვარ-მაისში სომხეთის მთლიანი ექსპორტი 3.7%-ით შემცირდა. ამავდროულად, იმპორტი 2.2%-ით გაიზარდა, ხოლო სავაჭრო ბალანსის დეფიციტი მშპ-ს პროგნოზირებულ 7%-მდე გაიზარდა.
ამავდროულად, მსოფლიო ბანკი აღნიშნავს, რომ ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვების რეექსპორტის გათვალისწინების გარეშე, სომხეთის ექსპორტი სამთომოპოვებითი სექტორის წყალობით აგრძელებს ზრდას.
გარე რისკების მიუხედავად, სომხეთის ეკონომიკა ინარჩუნებს მაღალი ზრდის ტემპს. ეკონომიკური აქტივობა მაისში 11.7%-ით გაიზარდა, ხოლო წლის პირველ ხუთ თვეში – 8%-ით. ზრდის ძირითადი მამოძრავებელი ფაქტორები იყო მომსახურების სექტორი, ტურიზმი, საინფორმაციო ტექნოლოგიები, მშენებლობა და სამთომოპოვებითი მრეწველობა.
თუმცა, ივნისში ინფლაცია 5.1%-მდე გაიზარდა, ძირითადად სურსათის ფასების ზრდის გამო. ამ ფონზე, სომხეთის ცენტრალურმა ბანკმა რეფინანსირების განაკვეთი 6.5%-ზე შეინარჩუნა, როგორც ინფლაციის რისკების, ასევე რუსეთში ექსპორტის შეზღუდვებთან დაკავშირებული გაურკვევლობის გათვალისწინებით.
რუსეთმა სომხური სასოფლო-სამეურნეო და საკვები პროდუქტების გარკვეული სახეობების იმპორტზე შეზღუდვების დაწესება აპრილის ბოლოს დაიწყო, რაც სანიტარული და ფიტოსანიტარიული მოთხოვნებით ახსნა. კერძოდ, შეზღუდვების ქვეშ მოექცა თევზის პროდუქტები, ყვავილები, ასევე ხილისა და ბოსტნეულის რიგი სახეობები. სომხეთის ხელისუფლება და რიგი ეკონომისტები ამ ზომებს არა მხოლოდ კომერციულ, არამედ პოლიტიკურ ზომებადაც მიიჩნევენ და მათ ერევანსა და ევროკავშირს შორის თანამშრომლობის გაღრმავებასა და მოსკოვთან ურთიერთობების გაცივებას უკავშირებენ.
