შვეიცარიაში შემოთავაზებულია სამშვიდობო კონფერენციის მოწყობა მთიანი ყარაბაღის სომხების დასაბრუნებლად

შვეიცარიის პარლამენტმა მიმართა ქვეყნის მთავრობას მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის შესახებ საერთაშორისო სამშვიდობო კონფერენციის ჩატარების თხოვნით რაც შეიძლება მალე, მაგრამ არაუგვიანეს ერთი წლის განმავლობაში. ამის შესახებ ნათქვამია საბჭოს მიერ მიღებულ დადგენილებაში. მიზანია ხელი შეუწყოს ღია დიალოგს აზერბაიჯანისა და მთიანი ყარაბაღის სომხების წარმომადგენლებს შორის, რომელიც ტარდება საერთაშორისო ზედამხედველობის ქვეშ ან შესაბამისი საერთაშორისო აქტორების თანდასწრებით, რათა მოლაპარაკება მოხდეს იქ ისტორიულად მცხოვრები სომეხი მოსახლეობის უსაფრთხო და კოლექტიურ დაბრუნებაზე.

აღნიშნულია, რომ აზერბაიჯანის ბოლო სამხედრო წინსვლის შემდეგ 2023 წლის სექტემბერში, მთიანი ყარაბაღი დაიცალა სომხური მოსახლეობისგან, გარდა რამდენიმე ადამიანისა, რომელთა გადაყვანა შეუძლებელია. 1915 წელს სომხების წინააღმდეგ განხორციელებული მორიგი გენოციდის შიშით, ისტორიული მოსახლეობა  იძულებული იყო რამდენიმე დღეში დაეტოვებინა სამშობლო. მას შემდეგ რეგიონმა განიცადა დოკუმენტური ეთნიკური წმენდა, სომხური კულტურული მემკვიდრეობა, როგორიცაა ეკლესიები, მონასტრები და სასაფლაოები, სისტემატურად ნადგურდებოდა ან ხდება ხელახალი ინტერპრეტაცია  ყალბი ისტორიული დოკუმენტებით „რესტავრაციის“ სახელით. და მიუხედავად ამ მოვლენებისა, მთიანი ყარაბაღის სომხები კვლავაც გამოხატავენ მზადყოფნას დაბრუნდნენ სამშობლოში საერთაშორისო თანამეგობრობის უსაფრთხოების გარანტიებით, დამოუკიდებლად გადაწყვიტონ თავიანთი პოლიტიკური მომავალი და განახორციელონ დემოკრატიული თვითმმართველობა.

ხაზგასმულია საერთაშორისო თანამეგობრობის პოზიცია. კერძოდ, 2023 წლის 17 ნოემბრის მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს  გადაწყვეტილება, რომ აზერბაიჯანი ვალდებულია უზრუნველყოს მთიანი ყარაბაღის სომეხი მოსახლეობის „უსაფრთხო, შეუფერხებელი და სწრაფი დაბრუნება“ და აღკვეთოს მომავალი დეპორტაცია ძალის ან დაშინების გზით. 2024 წლის 12 მარტს ევროპარლამენტმა მიიღო რეზოლუცია, რომელიც მოუწოდებს აზერბაიჯანს ყოვლისმომცველი და გამჭვირვალე დიალოგი დაიწყოს ყარაბაღის სომხებთან. ასევე აღნიშნულია, რომ შვეიცარია წარსულში არაერთხელ წარმატებით მოქმედებდა როგორც ნეიტრალური შუამავალი საერთაშორისო კონფლიქტებში. ფედერალურმა საბჭომ 2024 წლის ივნისში უმასპინძლა სამშვიდობო კონფერენციას უკრაინის შესახებ. გარდა ამისა, ანგარიშის მიხედვით, შვეიცარიამ ღირებული მომსახურება გაუწია სომხეთს. 2009 წლის ოქტომბერში, შვეიცარიის შუამავლობით, სომხეთსა და თურქეთს შორის ხელი მოეწერა „ციურიხის ოქმებს“.

„შვეიცარიასა და აზერბაიჯანს შორის მჭიდრო ენერგეტიკული პოლიტიკის თანამშრომლობის გათვალისწინებით, კონფედერაციის ეკონომიკურ ინტერესებში შედის რეგიონში სტაბილურობისა და ხანგრძლივი მშვიდობის დამყარება. ეს მოიცავს, კერძოდ, მთიანი ყარაბაღის მოსახლეობის ძირითადი უფლებების აღდგენას. საერთაშორისო სამშვიდობო კონფერენციას, რომელიც შეიძლება მოაწყოს შვეიცარიამ, შეუძლია გადამწყვეტი წვლილი შეიტანოს კონფლიქტის დარეგულირებაში, მისცეს დევნილებს დაბრუნების შანსი და ამით ხელი შეუწყოს მთელი რეგიონის სტაბილიზაციას“, – ხაზს უსვამენ დეპუტატები.