ინფრასტრუქტურა იმუშავებს სომხეთის რესპუბლიკის სუვერენიტეტისა და იურისდიქციის ფარგლებში, მესამე მხარის კონტროლი არ არსებობს – მირზოიანი
სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრი არარატ მირზოიანი თეთრ სახლში მომხდარ მოვლენას ისტორიულად მიიჩნევს, განსაკუთრებით მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმების პარაფირების თვალსაზრისით, რაც, მისი აზრით, ძალიან მნიშვნელოვანი ეტაპია სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების ნორმალიზაციის პროცესში.
მისი თქმით, ამ შეთანხმების პარაფირებით, ფაქტობრივად, იწყება მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაციის ეტაპი.
„Armenpress“-თან ინტერვიუში სომხეთის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არარატ მირზოიანმა ამის შესახებ განაცხადა ვაშინგტონის შეხვედრების შედეგებზე დაყრდნობით. კითხვა: როგორ აფასებთ ვაშინგტონში შეხვედრების შედეგებს?
პასუხი: მოკლედ, თეთრ სახლში მომხდარი, რა თქმა უნდა, ისტორიული მოვლენა იყო.
პირველ რიგში, ვგულისხმობ მშვიდობისა და სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების დამყარების შესახებ შეთანხმების პარაფირებას, რაც სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების ნორმალიზაციის პროცესში მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო. ამ პარაფირებითა და შემდგომი ზეპირი საჯარო განცხადებებით გამოცხადდა, რომ საზღვარზე ესკალაციის არარსებობის თვალსაზრისით მშვიდობა უკვე დამყარებულია და, ფაქტობრივად, იწყება მშვიდობის ინსტიტუციონალიზაციის ეტაპი.
საერთო ჯამში, იგივე შეიძლება ითქვას ბლოკადის მოხსნასა და ინფრასტრუქტურის განახლებაზე. არ მინდა არასწორი შთაბეჭდილების შექმნა: ინფრასტრუქტურის ფუნქციონირების ზოგადი პრინციპების შესახებ მოლაპარაკებების ძალიან მნიშვნელოვანი, ფუნდამენტური ეტაპი დასრულდა, მაგრამ მხოლოდ ერთი ეტაპი.
წინ უზარმაზარი სამუშაოა გასაკეთებელი უფრო კონკრეტული პირობებისა და ტექნიკური გადაწყვეტილებების გარკვევისა და შეთანხმებისთვის.
ასევე მინდა დავამატო, რომ ვაშინგტონის დეკლარაციაში ჩაწერილი შეთანხმებები აშკარად კიდევ უფრო მეტ წონას იძენს მასში ამერიკული მხარის მონაწილეობით და აშშ-ის პრეზიდენტის, როგორც მოწმის, ხელმოწერით.
კითხვა: ინფრასტრუქტურაზე საუბრისას, ექსპერტები და სხვადასხვა პოლიტიკური მიმდინარეობის წარმომადგენლები, განსაკუთრებით ვაშინგტონის დეკლარაციის მე-3 პუნქტის ირგვლივ, სხვადასხვაგვარად კითხულობენ და განმარტავენ. როგორია თქვენი აღქმა?
პასუხი: თუმცა, განსხვავებული ინტერპრეტაციების ადგილი არ არსებობს. რაც წერია, შეთანხმებულია, რაც წერია, უნდა წაიკითხოთ, გაიგოთ ისე, როგორც წერია, არც მეტი, არც ნაკლები. და წერია, რომ ინფრასტრუქტურის ექსპლუატაცია, მათ შორის სომხეთში ამერიკული პარტნიორობით აშენებული ინფრასტრუქტურის, ხდება ქვეყნების ტერიტორიული მთლიანობის, სუვერენიტეტისა და იურისდიქციის ფარგლებში და უზრუნველყოფს ორმხრივ უპირატესობებს.
ისევ და ისევ, რა ტექნიკური გადაწყვეტილებებიც არ უნდა განიხილებოდეს, ისინი არ შეიძლება იყოს ჩემს მიერ ნახსენები ჩარჩოების მიღმა. დანარჩენი ინტერპრეტაციები წარმოსახვის ნაყოფია ან ხალხის შეცდომაში შეყვანის მცდელობა.
მხოლოდ გაკვირვებას იწვევს, თუ როგორ, ცნობილი ცხოველის სიჯიუტით, ზოგიერთი „დამოუკიდებელი ექსპერტი“ ან „დამოკიდებული“ პარტიის წევრი ავრცელებს ტერმინებს, რომლებიც, ფაქტობრივად, აქამდე არასდროს მიუღიათ ჩვენს მიერ და ახლაც არ არის ვაშინგტონის დეკლარაციაში.
კიდევ ერთხელ მინდა ხაზი გავუსვა იმას, რაც ცალსახად წერია: ყველა ინფრასტრუქტურა იმუშავებს ქვეყნების სუვერენიტეტისა და იურისდიქციის ფარგლებში, არ არსებობს მესამე მხარის კონტროლი. ვფიქრობ, ამაზე უფრო ნათლად თქმა შეუძლებელია.
თუმცა, მინდა კიდევ ერთი ძალიან მნიშვნელოვანი, ვიტყოდი, ქვაკუთხედი ფაქტი ავღნიშნო: ვაშინგტონის დეკლარაციით მიღწეული შეთანხმებით, სომხეთის საზღვრები იხსნება, რაც სომხეთის რესპუბლიკის 35 წლიანი მისწრაფება იყო. სომხეთს ახლა წვდომა ექნება და შეუძლია გამოიყენოს აზერბაიჯანის რკინიგზის ინფრასტრუქტურა საერთაშორისო ვაჭრობისთვის.
კითხვა: სამშვიდობო შეთანხმებასთან დაკავშირებით ასევე არსებობს სპეკულაციები.
პასუხი: წარსულში არაერთხელ გვქონია შემთხვევა გვეთქვა, რომ სამშვიდობო შეთანხმების შინაარსი ძირითადად საზოგადოებისთვის ცნობილია, ჩვენ აღვნიშნეთ, რა არის მასში და რა არა.
11 აგვისტოს, როგორც აზერბაიჯანულ მხარესთან შევთანხმდით, პარაფირებული შეთანხმების ტექსტი გამოქვეყნდა. საღი აზრის პრეზუმფციით, ამ მომენტიდან ყველა სპეკულაცია უბრალოდ შეწყდება.
კითხვა: ვიზიტის დროს ასევე გაიმართა ორმხრივი შეხვედრები, ხელი მოეწერა მემორანდუმებს, რას ნიშნავს ეს, მათ შორის სრ-აშშ-ს სტრატეგიული პარტნიორობისთვის? პასუხი: მართლაც, ვიზიტი მნიშვნელოვანი იყო სრ-აშშ-ს ორმხრივი ურთიერთობების ხელშეწყობის თვალსაზრისითაც. ფაშინიან-ტრამპის შეხვედრის დროს შესაძლებელი გახდა სტრატეგიული პარტნიორობის დღის წესრიგში არსებული არაერთი საკითხის განხილვა და ხელი მოეწერა სამ მემორანდუმს.
„მშვიდობის გზაჯვარედინის“ შესაძლებლობების განვითარების შესახებ მემორანდუმი გამოხატავს აშშ-ს მხარდაჭერას „მშვიდობის გზაჯვარედინის“ პროექტის მიმართ, ხაზს უსვამს სომხეთის მნიშვნელოვან როლს, როგორც რეგიონული სატრანსპორტო ცენტრისა და კიდევ ერთხელ ადასტურებს შეერთებული შტატების ცალსახა მხარდაჭერას სომხეთის სუვერენიტეტის, ტერიტორიული მთლიანობისა და მისი საერთაშორისოდ აღიარებული საზღვრების ურღვევობის მიმართ. მისი მიზანია სომხეთის ინფრასტრუქტურისა და სასაზღვრო უსაფრთხოების ხელშეწყობა. იგი მოიცავს კერძო ინვესტიციების წახალისებას და საბაჟო და სასაზღვრო შესაძლებლობების გაძლიერებას.
ხელოვნური ინტელექტისა და ნახევარგამტარული ინოვაციების შესახებ მემორანდუმი მიზნად ისახავს მაღალტექნოლოგიურ სექტორში თანამშრომლობის მნიშვნელოვნად გაღრმავებას ნახევარგამტარული ეკოსისტემისა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენების განვითარებით. იგი ხაზს უსვამს კერძო ინვესტიციებისა და საჯარო-კერძო თანამშრომლობის, ასევე აკადემიური პარტნიორობის მნიშვნელობას. მხარეები იღებენ ვალდებულებას, ხელი შეუწყონ სამუშაო ძალის მომზადებას და გააძლიერონ ტექნოლოგიური პარტნიორობა. მხარეები ასევე აპირებენ იმუშაონ აშშ-ის ექსპორტის კონტროლის ფარგლებში სომხეთის სტატუსის გასაუმჯობესებლად საჭირო პირობების უზრუნველსაყოფად.
ენერგეტიკული უსაფრთხოების მემორანდუმის მიზანია სომხეთის ენერგეტიკული სტაბილურობისა და ენერგეტიკული სისტემის მოდერნიზაციის მხარდაჭერა, კერძო სექტორის ინვესტიციების წახალისება და სამოქალაქო ბირთვული თანამშრომლობის განვითარება. მემორანდუმი ასევე ითვალისწინებს რეგიონული ენერგეტიკული თანამშრომლობის ხელშეწყობას და პროფესიული შესაძლებლობების განვითარებას, სომხეთის ენერგეტიკული თვითკმარობის გაძლიერებას. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანთან, მარკო რუბიოსთან შევთანხმდით, რომ უახლოეს მომავალში გავაძლიეროთ ერთობლივი მუშაობა სტრატეგიული პარტნიორობის ზემოაღნიშნული და სხვა კომპონენტების განსახორციელებლად.
შეჯამების სახით, უნდა აღვნიშნო, რომ ამ ეტაპის მისაღწევად თვეების განმავლობაში ზედმიწევნით დაგეგმილი სამუშაო განხორციელდა და ამ ეტაპზე სამუშაოს მასშტაბები და შინაარსი კიდევ უფრო უნდა გაფართოვდეს. გუშინ პრეზიდენტმა ტრამპმა ხელი მოაწერა აღმასრულებელ ბრძანებას, რომლის მიხედვითაც შეიქმნა სამუშაო ჯგუფი საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის ტრამპის გზის განსახორციელებლად და ჩვენ მოუთმენლად ველით ერევანში მაღალი დონის დისკუსიებს უახლოეს მომავალში, რათა გამოვიყენოთ ეს მნიშვნელოვანი მომენტი და მომავალ თაობებს დავუტოვოთ უფრო ურთიერთდაკავშირებული სამხრეთ კავკასია.
