TRIPP-ი აშშ-დან, სამი საკონტროლო პუნქტი ევროკავშირისგან: როგორ „ყალიბდება“ სომხეთის განბლოკვის გეოგრაფია
პროექტ „ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ ფარგლებში, პროექტის განხორციელებისკენ კიდევ ერთი პრაქტიკული ნაბიჯი გადაიდგა. გასულ კვირას ამერიკული კომპანია AECOM-ის თანამშრომლები სომხეთს ეწვივნენ და კვლევები ჩაატარეს. სომხეთის მთავრობის მიერ გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, ამერიკული მხარე პროექტის განხორციელებით ისეთივე დაინტერესებულია, როგორც სომხეთი. ყოველივე ეს ი მთლიანობაში უკვე საშუალებას გვაძლევს ვისაუბროთ ვადებზე.
ამერიკული საინჟინრო და საკონსულტაციო კომპანია AECOM-ის წარმომადგენლები სომხეთს მესამედ ეწვივნენ პროექტ „ტრამპის გზის“ ადგილმდებარეობის შესასწავლად. სპეციალისტების წინა ვიზიტები მიმდინარე წლის თებერვალსა და მაისში განხორციელდა. შეერთებული შტატების საელჩო სომხეთში ადასტურებს, რომ AECOM-ის გუნდმა და სომეხმა მთავრობის პარტნიორებმა TRIPP-ის ადგილი რკინიგზისა და სხვა ინფრასტრუქტურის ფორმირების მიზნით შეისწავლეს. შესაძლოა, ეს სომხეთის აღმასრულებელ ხელისუფლებას საშუალებას აძლევს, დაადგინოს სავარაუდო ვადა, რაზეც პრემიერ-მინისტრმა ფაშინიანმა თავის ბოლო ბრიფინგზე ისაუბრა:
„ჩვენ გვსურს მისი განხორციელება რაც შეიძლება მალე დავიწყოთ, რამდენადაც მე მესმის, ამერიკულ მხარესაც სურს ეს. ახლა ჩვენ უნდა უზრუნველვყოთ პროცედურების ნორმალური მიმდინარეობა, ამიტომ იმედი მაქვს, რომ პირველი სამუშაოები ადგილზე მიმდინარე წლის შემოდგომაზე განხორციელდება“.
ადრე პრემიერ-მინისტრმა მიუთითა, რომ მისი გათვლებით, TRIPP პროექტის ფარგლებში, ყველაზე სწრაფად ექსპლუატაციაში შეიძლება შევიდეს ელექტროგადამცემი ხაზები, მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზები და შემდეგ რკინიგზა.
პროექტმა „ტრამპის გზა საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობისთვის“ დიდი ხანია გააცოცხლა მეგრის ცხოვრება და ჩამოაყალიბა მკაფიო მოლოდინები, რომლებიც „რადიოლურისთვის“ მეგრის თემის ხელმძღვანელმა, ხაჩატურ ანდრეასიანმა წარადგინა.
„აშენდება იგივე რკინიგზა, რომელიც ყოფილი საბჭოთა კავშირის დროს არსებობდა. ავტომობილებისთვის განკუთვნილ გზაზე ჯერ არ მიმდინარეობს საუბარი. და რას მისცემს TRIPP არა მხოლოდ მეღრს, არამედ მთელ სომხეთს? უპირველეს ყოვლისა, ჩვენი რესპუბლიკა სატრანზიტო ქვეყნად იქცევა და ძირითადი სატრანსპორტო ორგანიზაციებისთვის ავტომობილების დიდი ნაკადებია მოსალოდნელი. აგარაკში მდებარე ყოფილი საბაჟო მთლიანად ინგრევა და შენდება ახალი საბაჟო, რომელსაც თავის ტერიტორიაზე 1800-2000 ავტომობილის მიღების შესაძლებლობა ექნება.“
ზოგიერთი შეფასებით, ყოფილი რკინიგზის აღდგენას 1–1,5 წელი დასჭირდება. მიუხედავად იმისა, რომ ეს სამუშაოები ორმხრივია, სომხეთსა და შეერთებულ შტატებს შორის, აზერბაიჯანული მხარეც დაინტერესებულია მათი მიმდინარეობით. ეს ცოტა ხნის წინ დაადასტურა აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯეიჰუნ ბაირამოვმა და დაამტკიცა, რომ TRIPP-ის მონაკვეთზე შესასვლელი და გასასვლელი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე მდებარეობს, ამიტომ ამერიკელი პარტნიორებიც აცნობებენ აზერბაიჯანულ მხარეს მიმდინარეობის შესახებ. რადგან TRIPP-ის პროექტი ჯერ კიდევ განხორციელების საწყის ეტაპზეა, სამუშაოებს სხვადასხვა მხარის შეშფოთებაც ახლავს თან. ერთ-ერთი მათგანი გამოთქვა ირანის ელჩმა სომხეთში, რომელმაც გამოთქვა თავისი ქვეყნის შეშფოთება მათ საზღვართან ამერიკული ყოფნის შესახებ. საპასუხოდ, სომხეთის პრემიერ-მინისტრმა განაცხადა, რომ შეშფოთების საფუძველს ვერ ხედავს, რადგან პროექტის გარშემო არანაირი შეთქმულება არ არსებობს.
„სომხეთი და რეგიონი უნდა გაიხსნას. მატარებელი უნდა წავიდეს, ვაგონი უნდა წავიდეს, ვაგონი უნდა მოვიდეს, ელექტროენერგიის ტრანზიტი უნდა იყოს, შესაძლოა, გაზსადენები, ნავთობსადენები, მილსადენები, კაბელები. რა არის აქ შეშფოთების მიზეზი? ჩვენ გამჭვირვალეები ვართ, შეგვიძლია ვუპასუხოთ ნებისმიერ კითხვას და მზად ვართ ვუპასუხოთ და ეს გზავნილი უკვე გავავრცელეთ. უნდა ჩამოვაყალიბოთ, რა არის შეშფოთება, დარწმუნებულები ვართ, რომ ყველა შეშფოთება გაქარწყლდება. ჩვენ გავაგრძელებთ მუშაობას ჩვენს ყველა პარტნიორთან: ირანთან, რუსეთთან, საქართველოსთან, აზერბაიჯანთან, თურქეთთან, ევროკავშირთან, ცენტრალური აზიის ქვეყნებთან, ჩინეთთან, ყველასთან, რადგან ეს გლობალური პროექტია და ამ პროექტის ღირებულება და მნიშვნელობა თანდათან იზრდება.“
არა TRIPP-ის პირდაპირი გაშვებით, არამედ გლობალური პროგრამების განხორციელების შედეგად, რეგიონული პროგრამებიც ირანის ინტერესებიდან გამომდინარეობს, დარწმუნებულია სომხეთის პრემიერ-მინისტრი. ის აცხადებს, რომ პროგრამების განხორციელების შედეგად, სომხეთი გახსნის რკინიგზას სპარსეთის ყურიდან შავ ზღვამდე.სამხრეთ კავკასიის სომხურ ნაწილში ამჟამად რამდენიმე გლობალური პროგრამაა გადაჯაჭვული. TRIPP-ის გარდა, ესენია სომხეთის მთავრობის პროექტი „მშვიდობის გზაჯვარედინი“, ჩრდილოეთ-სამხრეთის გზა და ევროკავშირის სტრატეგია „გლობალური კარიბჭე“, რომელიც ევროკავშირის „დაკავშირების დღის წესრიგის“ ნაწილია. ამ ჩარჩოებში ევროკავშირი გეგმავს სომხეთში სამი სასაზღვრო პუნქტის აშენებას თურქეთთან საზღვარზე მარგარასა და ახურიკის მონაკვეთებზე, ასევე აზერბაიჯანთან საზღვარზე სამხრეთის მიმართულებით. რადიოლურთან ინტერვიუში ეს მიზანი დაადასტურა ევროკავშირის ელჩმა სომხეთში ვასილის მარაგოსმა.
„ჩვენ უკვე ავიღეთ ვალდებულება სამი სასაზღვრო პუნქტის აშენებაზე. ახლა დეტალებზე ვმუშაობთ“.
ევროპელი ჩინოვნიკის თქმით, ამ ყველაფერში პირველი აუცილებელი ნაბიჯი საზღვრის დემარკაციის პროცესებში ტერიტორიების განაღმვაა. სხვა მიზნებთან ერთად, ევროკავშირმა სომხეთს ორი ერთეული თანამედროვე განაღმვის აღჭურვილობა გადასცა.
