როცა დრო მოვა, აშშ ანკარას საზღვრის გახსნის განკარგულებას გასცემს
Radar Armenia-ის თანამოსაუბრეა საერთაშორისო ექსპერტი შაჰან განთაჰარიანი.
– როგორ ინტერპრეტაციას გაუკეთებთ სომხეთის მისამართით აზერბაიჯანის პრეზიდენტის მიერ გაჟღერებულ ბოლო განცხადებებს? რა იყო ასეთი განცხადების მიზანი, იმ შემთხვევაში, რომ მხარეები სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე მოლაპარაკებას აწარმოებენ?
– მოლაპარაკებები და ალიევის ქედმაღლობები ყოველთვის საპირისპირო მიმართულებით მიდის. ის, ფაქტობრივად, სამშვიდობო პროცესს ასეთი მუქარით ტორპედობს. არსებითად ის აყენებს ორ მთავარ ამოცანას: პირველი არის „ზანგეზურის დერეფანი“ მეორე კი – ეუთოს მინსკის თანათავმჯდომარეობის გაუქმება. დანარჩენი არის წარმოებული და წნევის საშუალებების კარტები.
– ალიევმა განაცხადა, რომ “ზანგეზურის დერეფანი” უნდა გაიხსნას და გაიხსნება. ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ აზერბაიჯანი აპირებს იარაღის ძალას მიმართოს?
– არა მგონია, იარაღით პრობლემის გადაჭრის ნებართვა მიიღოს. სიუნიქი გამოჩნდა გეოპოლიტიკის თვალსაწიერში და აზერბაიჯანი ამ პრობლემას მარტო ვერ გადაჭრის. მოსკოვი-ანკარას შეთანხმებაც კი არ არის საკმარისი სიუნიქის სტატუსის შესაცვლელად. აქ მხოლოდ თეირანი კი არა, კოლექტიური დასავლეთიც იყო ჩართული ამ პროცესებში.
– ალიევის სიტყვებზე რეაგირება არ მოჰყოლია საერთაშორისო თანამეგობრობას, არც რუსეთს და არც დასავლეთს. როგორ განმარტავთ ამას?
– ალიევის მოთხოვნებს სერიოზულად არ აღიქვამენ და ესმით, რომ ეს არის პროვოკაცია, ზეწოლა მიზნის ირგვლივ ხელსაყრელი გარემოს შესაქმნელად და სამიზნე არის ზანგეზურის დერეფანი და ეუთოს მინსკის ჯგუფის დაშლა.
– ასევე მინდა მივმართო სომხეთის პასუხს ალიევის განცხადებებზე. მოისმინეს პრემიერ–მინისტრისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის კომენტარები.
– ბუნებრივია, ბაქო უკმაყოფილოა სომხური მხარის რეაქციით. ბაქოს პასუხი არის ბურთის სომხურ მოედანზე გადაგდების მცდელობა.
– თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ასევე განაცხადა, რომ “რეგიონში შეიქმნა მდგრადი მშვიდობის, სტაბილურობისა და კეთილდღეობის შესაძლებლობების ისტორიული ფანჯარა” და რომ ისინი აზერბაიჯანთან ერთად მოძრაობენ. არის თუ არა სასარგებლო თურქეთისთვის რეგიონში მშვიდობა და ამ შემთხვევაში აიძულებს თუ არა აზერბაიჯანს ამაზე წავიდეს?
– ანკარას განცხადებები შერეული და ორაზროვანია. ფორმულა „ერთი ერი, ორი სახელმწიფო“ სადღაც წმინდა სლოგანია. ალიევი ერევანს დესტრუქციულობაში ადანაშაულებს, ფიდანი კი ოფიციალური ერევნის მიდგომებს დამაიმედებლად მიიჩნევს. ანკარა პოლიტიკურ მომენტს ელოდება. ეს იქნება დასავლეთის დავალებით. რაც არ უნდა იყოს ურთიერთდაკავშირებული პროცესები, მას შემდეგ რაც ანკარას საზღვრის გახსნა დაევალება, ის ვერ გააგრძელებს ამის სომხეთ-აზერბაიჯანის მოლაპარაკებებთან ურთიერთდაკავშირებას. საზღვრის გახსნის შემდეგ სომხეთში განიხილავენ და კითხვის ნიშნის ქვეშ დააყენებენ რუსული სამხედრო ბაზების არსებობის საკითხს. და ის პირდაპირ ვაშინგტონიდან იქნება მიმართული. დასავლური პერსპექტივით, მშვიდობის დამყარება და მის წინ გაფორმებული შეთანხმებების რეალური მოტივები რუსული ფაქტორის განდევნით უნდა იყოს აღქმული.
არმან გალოიანი
