ყველაფრის მიზანში ამოღება? ექსპერტები შეშფოთებულნი არიან ირან-აშშ-ს კონფლიქტზე კონტროლის შესაძლო დაკარგვით
საერთაშორისო პრესა წერს, რომ ირან-აშშ-ისრაელის კონფლიქტი ახლა მხარეების კონტროლიდან გამოსვლის ზღვარზეა და კონფლიქტის ესკალაცია ზრდის გლობალური ეკონომიკური პრობლემების რისკს. გაზეთი „გლობალ თაიმსი“ ამ თემაზე გამოქვეყნებულ სტატიაში სამიზნეების არჩევის შეზღუდვების მოხსნას ყველაზე საგანგაშო სიგნალად მიიჩნევს. აშშ-სა და ისრაელის მიერ ირანის საგანმანათლებლო დაწესებულებების მიზანში ამოღების შემდეგ, ოფიციალურმა თეირანმა რეგიონში აშშ-სა და ისრაელის უნივერსიტეტები ლეგიტიმურ სამიზნეებად გამოაცხადა. ამ კონტექსტში, სომხეთის ამერიკულმა უნივერსიტეტმაც მიიღო უსაფრთხოების ზომები და დისტანციურ სწავლებაზე გადასვლა გამოაცხადა.
სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტი, უსაფრთხოების მიზნით, ონლაინ სწავლებაზე გადავიდა, ირანის მიერ დასავლეთ აზიასა და ახლო აღმოსავლეთში ამერიკული უნივერსიტეტების მიზანში ამოღების მუქარის გათვალისწინებით. ამის შესახებ ნათქვამია სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტის განცხადებაში, რომელიც რამდენიმე სხვადასხვა ფორმულირებით ხაზს უსვამს, რომ ეს მხოლოდ სიფრთხილის ზომაა. ციტატა:
„გვსურს ხაზგასმით აღვნიშნოთ, რომ ჩვენი უნივერსიტეტის წინააღმდეგ პირდაპირი საფრთხე არ დაფიქსირებულა და არ არსებობს საფუძველი, რომ უნივერსიტეტი საფრთხეში იყოს, ამიტომ პანიკის საფუძველი არ არსებობს“.
უნივერსიტეტი აკვირდება სიტუაციას და გაცნობებთ სწავლების გრაფიკის ან ფორმატის ნებისმიერი ცვლილების შესახებ.
ადრე, ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსმა განაცხადა, რომ დასავლეთ აზიაში აშშ-სა და ისრაელის უნივერსიტეტები ახლა ლეგიტიმური სამიზნეები არიან. ასეთი განცხადების მიზეზი ირანის უნივერსიტეტებზე, მათ შორის თეირანის მეცნიერებისა და მრეწველობის უნივერსიტეტზე თავდასხმები იყო. ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსმა ისინი ქვეყნის საგანმანათლებლო ინფრასტრუქტურაზე განმეორებით თავდასხმებად შეაფასა და განაცხადა:
„თეთრი სახლის მოკლევადიანმა მმართველებმა უნდა იცოდნენ, რომ ამიერიდან „ოკუპაციური რეჟიმის“ ყველა უნივერსიტეტი, ასევე დასავლეთ აზიის რეგიონში ამერიკული უნივერსიტეტები ჩვენთვის ლეგიტიმურ სამიზნეებად ჩაითვლებიან“.
ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსმა ასევე ურჩია რეგიონში ამერიკული საგანმანათლებლო დაწესებულებების თანამშრომლებს, პროფესორებსა და სტუდენტებს, ასევე მიმდებარე ტერიტორიების მაცხოვრებლებს, შეინარჩუნონ მინიმუმ ერთი კილომეტრის დისტანცია ასეთი ობიექტებიდან.
განცხადებაში ნათქვამია, რომ შეერთებულ შტატებს შესთავაზეს ოფიციალურად დაგმოს უნივერსიტეტებზე თავდასხმები. წინააღმდეგ შემთხვევაში, შესაძლოა, განხორციელებული მუქარა. ებრაჰიმ ზოლფაღარი, ირანის ხათამ ალ-ანბიას ცენტრალური შტაბ-ბინის პრესმდივანი:
„სანამ ჩვენი ნება არ იქნება მიღებული, არც ერთი სიტუაცია არ დაუბრუნდება თავის წინა კურსს. ეს მხოლოდ მაშინ მოხდება, როდესაც ირანელი ხალხის წინააღმდეგ აგრესიული ქმედებების სურვილი მთლიანად გაიწმინდება თქვენი ბინძური გონებიდან. ჩვენი პირველი და უკანასკნელი სიტყვა იყო, არის და იქნება პირველივე დღიდან.“
ადრე აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა ბრძანა ირანის ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე თავდასხმების შეჩერების შესახებ და ირანს 6 აპრილამდე მისცა ვადა ჰორმუზის სრუტის გასახსნელად. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ის დაემუქრა ირანის ყველა ელექტროსადგურის განადგურებით. თავის მხრივ, ირანი დაემუქრა საპასუხოდ ახლო აღმოსავლეთში აშშ-ის ენერგეტიკულ ობიექტებზე დარტყმით. თეთრი სახლის ადმინისტრაციის უფროსმა ასევე გამოაცხადა მოლაპარაკებების შესახებ:
„ჩვენ გვქონდა ძალიან, ძალიან მნიშვნელოვანი მოლაპარაკებები. ვნახოთ, სად წავა ისინი. გვაქვს შეთანხმების პუნქტები, ვიტყოდი, რომ თითქმის ყველა მათგანი. შესაძლოა, ისინი არ გადაეცათ. კომუნიკაცია, როგორც იცით, ფრაგმენტული იყო. მათ ერთმანეთთან საუბარი არ შეუძლიათ, მაგრამ ჩვენ გვქონდა ძალიან მნიშვნელოვანი მოლაპარაკებები. ბატონ უიტეკერს და ბატონ კუშნერს ჰქონდათ. ისინი, ვიტყოდი, იდეალური იყო.“
თუმცა, ირანმა უარყო, რომ საერთოდ მიმდინარეობს რაიმე მოლაპარაკებები. ამასობაში, The Financial Times-ში გამოქვეყნებულ ინტერვიუში ტრამპმა განაცხადა, რომ შეერთებულმა შტატებმა 13 000 ირანულ სამიზნეს დაარტყა და დაახლოებით 3 000 სამიზნე დარჩა დასარტყმელი.
საერთაშორისო ანალიტიკოსები ამჟამინდელ სიტუაციას გაურკვევლობებით სავსედ აფასებენ და აფრთხილებენ, რომ როდესაც ურთიერთგანადგურების რეჟიმი ე.წ. „ნორმალური“ გახდება, ეს კიდევ უფრო სერიოზულ ჰუმანიტარულ კატასტროფებს გამოიწვევს. გაზეთი Global Times, კერძოდ, წერს: ციტატა
„კონფლიქტი ახლა კონტროლის სრული დაკარგვის ზღვარზეა, როდესაც ყველა შეცდომას და ესკალაციას შეუძლია შეუქცევადი შედეგები გამოიწვიოს“.
ექსპერტების აზრით, ეს მოხდება იმ შემთხვევაში, თუ კონფლიქტის მხარეები არ შეინარჩუნებენ სიმშვიდეს და გონიერებას, არ მიატოვებენ კონფრონტაციულ აზროვნებას და ხელიდან გაუშვებენ მშვიდობის ხანმოკლე შესაძლებლობას. ამ დროის განმავლობაში, ირანმა იჩქარა უარეყო შეერთებული შტატებისა და ისრაელის მტკიცებები, რომ ირანის შეიარაღებული ძალები კასეტურ საბრძოლო მასალას იყენებენ.
ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ოფიციალურმა წარმომადგენელმა, ესმაილ ბაღაიმ, ასევე დაადასტურა, რომ ირანმა შეერთებული შტატებისგან შუამავლების მეშვეობით მოლაპარაკებების წარმოების შეთავაზება მიიღო.
